दीपाकुमारी पौडेल, प्रधानाध्यापक, श्री भारती भवन माध्यमिक विद्यालय, पुरुञ्चौर, पोखरा
आरती पौडेल
साधारण परिवारमा जन्मिएकी दीपाकुमारी पौडेल सधै समाज परिवर्तनमा भूमिका खेली आफ्नो खुट्टामा उभिने सपना देख्थिन् । ठूलो मेहनत र आत्मविश्वासले दीपाले आफ्नो सपना पूरा गरेर देखाएकी छिन् । पोखरा महानगरपालिका–१९, पुरुञ्चौरस्थित श्री भारती भवन माध्यमिक विद्यालय स्थापनाको ७२ वर्षको इतिहासमा दीपा स्कुलको प्रथम महिला प्रधानाध्यापकका रूपमा चुनिएकी छिन् ।
२०४१ सालमा कास्की अन्नपूर्ण गाउँपालिका–५ मा दीपा सामान्य परिवारमा जन्मिएकी थिइन्् । उनको बाल्यकाल खेलकुद र साथीभाइसँगको रमाइलोभन्दा पनि घरको काम, खेतीपाती, घाँस–दाउरा र मेलापातमा बित्यो । बिहान सबेरै घाँस काटेर विद्यालय जाने र बेलुका घर फर्किएपछि पुन: घरायसी काममा जुट्ने उनको दैनिकी थियो । उनले घरको काम गरेर परिवारलाई सहयोग गर्थिन् र कक्षामा पनि सधैं मेहनती विद्यार्थीका रूपमा चिनिन्थिन् । उनको पढाइप्रतिको लगाव देखेर शिक्षकहरूले सधै हौसला दिन्थ्थे । त्यही कुराले उनको आत्मविश्वास अझ बढ्यो । अध्ययन गर्दै गरेको केही समयमा उनी वैवाहिक जीवनमा बाँधिइन् । २०६० सालमा विवाह भएपछि नयाँ जिम्मेवारी थपियो ।
त्यतिबेला विवाहपछि धेरै महिलाले पढाइ छोडेरै भए पनि घर हेरेर बस्नुपर्छ भन्थे । तर उनलाई पढाइ र सपना अधूरो छोड्न हुँदैन भन्ने लाग्थ्यो । त्यसैले कक्षा १२ उत्तीर्ण गरेपछि बी.एड. अध्ययन सुरु गरेकी थिइन् । अध्ययनकै क्रममा उनी एक सन्तानकी आमा बनिन् । मातृत्व, परिवार र पढाइलाई एकैसाथ अघि बढाउनु उनलाई सहज त थिएन । ‘सानो बच्चालाई हुर्काउँदै परीक्षा दिनु, घरको जिम्मेवारी पूरा गर्दै अध्ययन गर्नु र सपना पूरा गर्ने सोच राख्नु सबै कुरा मेरा लागि चुनौती थिए,’ उनले भनिन् ।
‘उनले सानो बच्चालाई हुर्काउँदै त्रिभुवन विश्वविद्यालय, कीर्तिपुरबाट २०६६ सालमा एम.एड. उत्तीर्ण गरिन् ।
त्यसपछि जामुने डाँडा मा.वि स्याङ्जामा २०६६ देखि २०७१ सम्म नेपाली राहत दरबन्दी शिक्षकका रूपमा सेवा सुरु गरेकी थिइन् । ‘शिक्षण पेसामा लागेको सुरुवाती दिनदेखि नै विद्यार्थीको भविष्य निर्माणलाई मैले मेरो धर्म ठानेर पढाइलाई जागिर मात्र सोचिन । समाज परिवर्तनको माध्यमका रूपमा लिएकी थिएँ,’ उनले भनिन् ।
उनी शिक्षण पेसालाई नै सधैभरि अंगालेर अगाडि बढ्न चाहन्थिन् । स्कुल पढाएर कोठामा आएपछि खाली समयमा शिक्षण सेवा आयोगको तयारी गर्थिन् । उनी २०७१ सालमा शिक्षक सेवा आयोगमा खुला प्रतिस्पर्धाबाट महिलातर्फ प्रथम भइन् । त्यसलाई उनी जीवनको सबैभन्दा महत्वपूर्ण उपलब्धि मान्छिन् । ‘म स्थायी शिक्षकका रूपमा सिफारिस भएपछि निकै खुसी भएकी थिएँ,’ उनले भनिन् ।
त्यसपछि उनले स्याङ्जाको आँधीखोला गाउँपालिका–५ रंगठाँटीस्थित प्रद्युम्न पनेरु माविमा अध्यापन गराउन थालिन् । सोही वर्ष उनले सम्मानित हुने अवसर पाएकी थिइन् । २०७६ सालदेखि उनी भारती भवन माध्यमिक विद्यालयमा सरुवा भइन् । कक्षा ९ देखि १२ सम्म अध्यापनका क्रममा उनले शतप्रतिशत विद्यार्थी उत्तीर्ण गराएका कारण पटक–पटक सम्मान भएकी छिन् ।
उनको नेतृत्व क्षमता, सिकाइको गुणस्तरका कारण अहिले सोही विद्यालयमा प्रधानाध्यापकका रूपमा जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएकी छिन् । ‘विद्यालयमा अनुशासन, गुणस्तरीय शिक्षा, शिक्षकको व्यावसायिक विकास, सूचना प्रविधिको प्रयोग, विद्यार्थीमैत्री वातावरण र समुदायसँगको सहकार्यलाई विशेष प्राथमिकता दिँदै आएकी छु,’ उनले भनिन्, ‘शिक्षा केवल प्रमाणपत्र प्राप्त गर्ने माध्यम होइन, व्यक्तिको सोच, संस्कार र समाज परिवर्तन गर्ने सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो ।’
विद्यालयलाई गण्डकी प्रदेशको नमूना विद्यालयका रूपमा विकास गर्ने आगामी योजना रहेको उनी सुनाउँछिन् । ‘प्रत्येक शिक्षकलाई स्पष्ट जिम्मेवारी दिने, अतिरिक्त क्रियाकलाप, नेतृत्व विकासमा जोड, अभिभावक तथा समुदायसँग सहकार्य गर्दै अघि बढ्ने हाम्रो उद्देश्य हो,’ उनले भनिन् ।
नेतृत्व क्षमताले निर्धारण गर्ने कुरा हो भन्ने विश्वास गर्ने दीपा आज स्कुलको मात्र नभएर सिंगो गाउँका लागि उदाहरणीय बनेकी छिन् । उनको जीवनले एउटा सशक्त सन्देश दिएको छ । महिलाको सपना विवाह वा मातृत्वसँग समाप्त हुँदैन । दृढ संकल्प, निरन्तर मेहनत र आत्मविश्वास भए जुनसुकै कठिन परिस्थितिलाई पनि जित्न सकिन्छ ।
