चर्चामा इवेला र ग्यालोनी

दिनेश यादव

असार १३, २०७८ कर्तव्यनिष्ठ इवेला

विश्व व्यापार संगठन (डब्लुटीओ) ले आफ्नो प्रमुखमा पहिलो पटक महिला नेतृत्व पायो । यो सौभाग्य पाउने महिला हुन्, ६६ वर्षीया एन्गोजी ओकोन्जो इवेला । अत्यन्तै संघर्षशील, निर्भय र आफ्नो अडानको पक्का उनी अफ्रिकी मुलुक नाइजेरियाको डेल्टामा जन्मेकी हुन् । उनी दुई कार्यकाल त्यहाँको अर्थमन्त्री बन्न सफल भइन् । यो पनि नाइजेरियाली इतिहासमा पहिलो थियो । केही समयका लागि उनी प्रथम महिला विदेश मन्त्री बन्ने अवसरसमेत पाइन् । उनीसँग विश्व बैंकमा २५ वर्ष काम गरेको अनुभव छ । त्यहाँ उनले प्रबन्ध निर्देशकको भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन् । उनी डब्लुटीओको मात्र होइन, अफ्रिकी मुलुकहरूबाटै पहिलो पटक प्रमुख बन्न सफल भएकी छन् । २०२१ मार्च १ बाट उनले आफ्नो कार्यभार सम्हालिन् । १९९५ मा डब्लुटीओको स्थापना भएयता एन्गोजी कार्यकारी निर्देशक बन्ने सातौं व्यक्ति बनेकी छन् । उनको कार्यकाल २०२५ अगस्ट ३१ सम्म हुनेछ । एक वर्ष कार्यकाल रहँदै तत्कालीन कार्यकारी निर्देशक रोबर्टो अजिभेडोले राजीनामा दिएपछि उक्त पद रिक्त थियो । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनले एन्गोजीलाई नियुक्त गर्न अस्वीकार गर्दै आएको थियो । ट्रम्पले डब्लुटीओ चीनमुखी भएको आरोप लगाउँदै इवेलालाई समर्थन नगरी दक्षिण कोरियाली व्यापार मन्त्री यु युङ हिलाई अघि सारेका थिए । तर हिले उम्मेवारी फिर्ता लिने घोषणा गरेसँग इवेला चयन भएकी हुन् । उनलाई जिताउन डब्लुटीओका सदस्य मुलुकहरूले भर्चुअल विधिबाट मतदान गरेका थिए । उनलाई १६४ सदस्यले चुनेका हुन् ।

अफ्रिकी मुलुक नाइजेरियाको डेल्टामा जन्मिएकी उनी क्वीन्स स्कुलबाट प्राराम्भिक शिक्षापछि हाभर्ड विश्वविद्यालयबाट उच्च शिक्षा ग्रहण गरिन् । उनले अमेरिकास्थित म्यासाचुसेट्स इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलजीमा रिजनल इकोनोमिक्समा पिएचडी गरिन् । नाइजेरियाली राज्य एबियाका न्युरोसर्जन इकेम्बासँग विवाह गरेकी उनका चार सन्तान छन् । दुई वर्षअघि उनले अमेरिकी नागरिकता लिएकी थिइन् । उनले विश्व बैंकमा मात्रै काम गरेकी छैनन्, उनीसँग स्ट्यान्डर्ड चार्टड बैंक, ग्लोबल अलायन्स फर भ्याक्सिन, ट्वीटर, अफ्रिकी रिस्क क्यापासिटीमा काम गरेको अनुभव पनि छ । यति मात्रै होइन नाइजेरियाको ऋण घटाउने काममा उनको योगदान अतुलनीय छ ।

उनलाई बेतुक कुरा मन पर्दैन । गलत दृष्टिकोण राख्नेलाई उनी ठाडै अस्वीकार गरिदिन्छिन् । उनले मुलुकमा केही सुधार ल्याउने प्रयास गर्दा आमाको अपहरणको चरणबाट गुज्रनुपर्‍यो । खासगरी इन्धन क्षेत्रमा व्याप्त भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्ने क्रममा शक्तिशाली तेल आयातकर्ताहरूले उनकी आमालाई अपहरण गरेका थिए । तेल बिक्रीका लागि सरकारबाट सहुलियतको ठूलो रकम आफूहरूलाई चाहिने माग उनीहरूको थियो । त्यो अस्वीकार गरेपछि उनका चिकित्सक तथा सामाजशास्त्रका अवकाश प्राप्त आमा केमेने ओकान्जोलाई अपहरण गरिएको थियो । प्रायः परिवारजनले अपहरणमा परेका आफन्तलाई छुटाउन रकम बुझाउँछन् । किनभने त्यहाँका सुरक्षाकर्मीहरू अपहरणकारीसम्म पुग्नै सक्तैनन् । तर तत्कालीन अर्थमन्त्रीको हैसियतमा उनले आमाका अपहरणकारीसमक्ष झुकेनन् । अपहरणकारीले पहिले राजीनामा मागेका थिए, पछि फिरौती बुझाउन भनेका थिए । यी दुवै गर्न उनले अस्वीकार गरिन् । सन् २०१२ मा दक्षिणी नाइजेरियास्थित आफ्नै घरबाट ८२ वर्षीय आमाको अपहरण भएको थियो । आफ्नो अडानमा कायमै रहेको देखेर अपहरणकारीले पाँच दिनपछि उनकी आमालाई मुक्त गरिदिएका थिए ।

उनको जीवन गरिबीमा बितेको थियो । उनी नौ वर्षको उमेरसम्म आफ्नी हजुरआमासँग बसेकी थिइन् । किनभने उनका आमाबुवा पढ्नका लागि विदेश गएका थिए । उनले एउटा अन्तर्वार्तामा भनेकी छन्, ‘म कुनै पनि कष्ट सहन सक्छु । किनभने मैले बाल्यकाल गरिबीमा बिताएकी छु । गाउँमा एउटी केटीले गर्ने सबै काम मैले गरेकी छु । पानी ल्याएँ, हजुर आमासँग खेतमा गएँ, मैले गरिबीलाई नजिकबाट हेरेकी छु ।’ उनले बियाफ्रा गृह युद्ध पनि हेरेकी छन् । युद्धका क्रममा उनको सबै सम्पत्ति खोसियो । किनभने उनका बुवा एक प्रसिद्ध प्राध्यापक र बियाफ्रान बलमा ब्रिगेडिएर थिए । अहिले तिनैले २२० मिलियन डलर बजेट चलाउन पाउने अधिकार पाएकी छन् । उनी अझै पनि आफ्नो खाना आफै बनाउन रुचाउँछिन् । सन् २०१५ मा फाइनान्सिय टाइम्ससँगको अन्तर्वार्तामा भनेकी थिइन्, ‘म आफ्नो खाना आफै बनाउन मन पराउँछु ।’ उनी जीवनमा सधै स्वावलम्बी बन्ने प्रयासमा दृढ रहिन् ।

विश्वकै पहिलो आर्थिक महाशक्तिको दौडमा रहेको अमेरिका र चीनबीच बढ्दो दूरी कम गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । त्यस्तै कोभिड–१९ ले विश्वको अर्थतन्त्र थिलथिलो भएको अवस्थामा आर्थिक संकटबाट गुज्रिरहेका मुलुकलाई राहत प्रदान गर्ने जिम्मेवारी पाएको संस्था आफै संकटमा परेको छ । यो संकटबाट डब्लुटीओलाई मुक्त गराउन उनको भूमिका पनि महत्वपूर्ण रहने विश्वास गरिएको छ । विकास र जलवायु परिवर्तनका मुद्दाहरूलाई उनले पहिलो प्राथमिकतामा राखेकी छन् । उनले अफ्रिकन अफ द इयर, ग्लोबल लिडरसिप अवार्ड, ग्लोबल फाइनान्स मिनिस्टर अफ द इयर, टाइम्स युरोपियन हिरोज् अवार्डलगायतका प्रतिष्ठित अवार्ड पाइसकेकी छन् । धेरै संघसंस्थामा आबद्ध उनले १४ वटा प्रतिष्ठित विश्वविद्यालयबाट मानार्थ डिग्री हासिल गरेकी छन् ।

१७० वर्षमा बल्ल प्रथम

कुनै पनि मुलुकको चौथो अंगका रूपमा संचारजगत्लाई लिने गरिन्छ । पत्रकारिता, संचार माध्यम वा संचारगजत्को इतिहास धेरै पुरानो भए पनि महिलाका लागि बल्ल यसको नेतृत्व तहमा पुग्ने अवसर जुट्दैछ । यसो त यो क्षेत्रमा पुरुषको तुलनामा महिलाको सहभागिता र उपस्थिति न्यून छ । तर, जति छन्, सबै योग्य, सक्षम र दक्ष छन् । आफूले पाएको जिम्मेवारी बडो गम्भीरताका साथ निर्वाह गर्न सक्ने कार्यक्षमता भएका छन् । आफ्नै प्रतिभा, लगन र परिश्रमबाट आफूलाई स्थापित गर्दै सफलताको शिखर महिलाले चुमेकै छन् । त्यसको पछिल्लो उदाहरण ४७ वर्षीया एलेस्यान्ड्रा ग्यालोनी बनेकी छन् । अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था ‘रोयटर्स’ को १७० वर्षको इतिहासमा पहिलो पटक महिला प्रधान सम्पादक बन्न उनी सफल भएकी छन् । इटालीमा जन्मिएकी उनलाई प्रधान सम्पादक बनाउने घोषणा ‘रोयटर्स’ ले अप्रिल १३ तिर गरेको हो । उनलाई एक दशकभन्दा बढी समय समाचार संस्थाको नेतृत्व गर्दै आएका स्टिफन एडलरको ठाउँमा रोयटर्सले छानेको हो । सन् २०१५ यता ग्यालोनी रोयटर्समा ग्लोबल प्रबन्ध सम्पादक थिइन् । विश्वभर २०० स्थानमा ‘रोयटर्स’ का लागि २५ सय कर्मचारी कार्यरत रहेको एसोसिएटेड प्रेस (एपी) ले जनाएको छ ।

ग्यालोनीले १९ अप्रिल २०२१ बाट आफ्नो कार्यभार सम्हालिसकेकी छन् । न्यूयोर्क सहरमा मुख्यालय रहेको अमेरिकी अन्तर्राष्ट्रिय बिजनेस दैनिक पत्रिका ‘द वाल स्ट्रिट जर्नल’ मा करिब १३ वर्ष (वर्ष २००१–१३ सम्म) सम्वाददाता, आर्थिक तथा व्यापार लेखक र सम्पादकका रूपमा न्यूयोर्क, लन्डन, पेरिस र रोममा रही कार्य गरेको उनको अनुभव छ । उनले रोयटर्समा सन् २०१३ तिर इटालीको रोममा रहेर दक्षिणपूर्वी युरोपका लागि सम्पादकको भूमिका निर्वाह गरिन् । त्यसपछि लन्डनमा रहेर ग्लोबल न्युज एडिटरका रूपमा कार्य गरिन् । उनले रोयटर्स र द वाल स्ट्रिट जर्नलका लागि व्यापार र राजनीतिका विषयमा धेरै समाचार लेखिसकेकी छन् ।

‘रोयटर्स’ निष्पक्ष, गुणस्तरीय र स्वतन्त्र रूपमा समाचार सम्प्रेषण गर्नेमा विश्वभर अब्बल मानिन्छ । हो, त्यही ‘रोयटर्स’ को कार्यकारी समितिमा आफ्नो दक्षता, क्षमता र योग्यतालाई थप प्रदर्शन गर्ने अवसर उनले पाएकी छन् । यसो त सन् २०१५ देखि नै रोयटर्सको समाचारकक्षमा रही समाचारको योजना र सिर्जना गर्दै आफ्नो दक्षता र क्षमता प्रदर्शन गरिसकेकी छन् । ग्यालोनी अंग्रेजी, फ्रेन्च, इटाली र स्पेनिश गरी चार भाषाकी जानकार छिन् । यी सबैमा धाराप्रवाह लेख्न र बोल्न सक्छिन् । हावर्ड विश्वविद्यालय तथा लन्डन स्कुल अफ इकोनोमिक्सबाट उनले उच्च शिक्षा हासिल गरेकी छन् । ग्यालोनीले गेराल्ड लोएब फाउन्डेसनबाट प्रदान गरिने ‘मिनार्ड एडिटर अवार्ड–२०२०’, ‘अभर्सिज प्रेस क्लब अवार्ड’ र ‘युके बिजनेस जर्नलिस्ट इयर अवार्ड’ पाइसकेकी छन् ।

‘रोयटर्स’ का अध्यक्ष माइकेल फ्रिन्डेनबर्गले उनीबारे भनेका छन्, ‘एलेस्यान्ड्रा एउटी परिवर्तनकारी तथा प्रेरणादायी नेतृ हुन्, जसले विश्वको परिप्रेक्ष्यमा समाचारको भविष्यका लागि एउटा सम्मोहन दृष्टिकोण प्रदान गर्दै उत्कृष्ट पत्रकारिताको प्रमाण प्रस्तुत गरिसकेकी छन् । उनी एउटा व्यापक र विश्वव्यापी खोजी तथा अत्यधिक प्रतिस्पर्धामा स्ट्यान्डआउट उम्मेदवार रहिसकेकी छन् जो धेरै प्रतिभाशाली आन्तरिक र बाह्र उम्मेदवारलाई पछि पार्दै छनोट भइन् । एलेज्सान्ड्रा ग्लोबल म्यानेजिङ सम्पादक बनेपछि हाम्रो समाचार उत्पादन प्रवाहमा एकदमै नवीनता, गति र गुणात्मकता ल्याउन सफल भइन् ।’

नियुक्तिका लागि छनोटमा परेपछि एलेज्यान्ड्राले भनेकी थिइन्, ‘म रोयटर्सको प्रधान सम्पादक बन्नका लागि आतुर छु । १७० वर्षमा रोयटर्सले स्वतन्त्र, विश्वसनीय र विश्वभर रिपोर्टिङका लागि मानक निर्धारण गरेको छ । मेरा लागि प्रतिभाशाली, समर्पित र प्रेरक पत्रकारहरूले भरिभराउ विश्वस्तरीय समाचार कक्षको नेतृत्व गर्न पाउनु एउटा सम्मान र गर्विलो विषय हो । म थम्सन रोयटर्सका अध्यक्ष तथा सिइओ स्टिभ हास्करलाई मलाई छनोट गर्ने सल्लाहका लागि र रोयटर्समाथि एउटा दूरदर्शी तथा स्थायी मोहर लगाउन मलाई नेतृत्वदायी अवसर प्रदान गरेकोमा धेरै आभारी छु ।’

एजेन्सीको सहयोगमा

तपाईको प्रतिक्रिया

कमेन्टको लागि यहाँ click गर्नुहोस्

फेसबूक कमेन्ट गर्नुहोस्

फेसबूक छैन? यो फारम प्रयोग गर्नुहोस्


?>