रुघाखोकीलाई प्राय: मानिसले गम्भीरतापूर्वक लिँदैनन् र लापरबाही गर्छन् । यद्यपि यही समस्या बढेर खतरनाकसमेत हुनसक्छ । त्यसैले समयमै सावधानी अपनाउनु उपयुक्त हुन्छ । 

लक्षण 

• बन्द वा बग्दो नाक ।
• हाछ्युँ आउनु ।
• घाँटीमा पीडा ।
• हल्का ज्वरो ।
• जिउ र शिरमा पीडा ।
• भोकको कमी ।
• अनिद्रा एवं बेचैनी ।

कारण 

• तारेको वा भुटेको खाना बढी खानु ।
• कोल्ड ड्रिङ्क्स पिउनु ।
• मौसममा परिवर्तन पनि कफ, कोल्ड हुनुको एउटा कारण हो । 
• भोजन सही ढंगले नपचेको स्थितिमा त्यो म्युकस टक्सिनमा परिवर्तन हुन्छ र श्वासतन्त्रमा पुगेर कफ उत्पन्न गर्छ । 
• चिसो हावामा घुम्नु वा पानीमा भिज्नु पनि रुघाको कारण बन्छ । 

के नखाने ?

• कोल्ड फुड एण्ड ड्रिङ्क्स ।
• आइसक्रिम, स्वीट्स तथा फ्राइड फुड्स ।
• पनिर, क्रिम एवं दही ।
• स्वीट र कोल्ड फ्रुट जुस ।
• पेस्ट्रिज र केक ।

के नगर्ने ?

• दिउँसो नसुत्ने ।
• चिसो पानीले ननुहाउने ।
• चिसोमा ऊनीका कपडा लगाएर मात्र बाहिर निस्कने ।
• चिसो हावा, पंखा वा एसीको सम्पर्कमा नरहने ।

के खाने 

• तरकारी र दाल ।
• भेजिटेबल सूप ।
• हर्बल टी ।
• तातो दूधमा अदुवा मिसाएर खाने ।
• आधा चम्चा बेसार मिसाएर दूध पिउने ।

उपचार विधि

• रुघा र कफ भएका बेला बाफ लिए राहत प्राप्त हुन्छ । विशेषगरी जब छातीमा कफ फसेको महसुस हुन्छ । 
• बजारमा उपलब्ध आयुर्वेदिक कफ सिरप पनि लाभदायक साबित हुन्छन् ।
• आधा चम्चा अदुवाको रसमा आधा चम्चा मह मिसाएर दिनमा तीन पटक खानुपर्छ । जाडो मौसममा यसमा एक चम्चा तातो पानी मिसाउन सकिन्छ । 
• एक चम्चा कागतीको रस र एक चम्चा महमा आधा कप मनतातो पानी मिसाएर पिउनुपर्छ । यसलाई दिनमा अनेकौं पटक सेवन गर्न सकिन्छ । यसबाट जाडोमा राहत प्राप्त हुन्छ । 
• अदुवाको एउटा सानो टुक्रामा नुन हालेर खाँदा पनि कोल्ड एण्ड कफमा लाभ मिल्छ ।