भदौ १० मा आएको भोटेकोशी बाढीले देश प्राकृतिक विपत्तिमा छ । कतिले आफ्नो परिवार, आफन्त, घर गुमाएका छन् । यसका बाबजुद पनि वर्षदिनमा आउने चाड दसैं नजिकिदै छ । सहर–बजारमा किनमेलको चहलपहल बढेको छ । लामो समयदेखि व्यस्त जीवन बिताइरहेका नेपालीहरू यही मैँका पारेर घर फर्किने तयारीमा छन् । कतिपय परिवार भने दसैंको लामो बिदालाई घुमफिरसग जोड्ने योजनामा छन् ।
दसैंमा पोखरा, चितवन, नगरकोट, लुम्बिनी वा मुस्ताङजस्ता गन्तव्य धेरैको रोजाइमा पर्छन् । यी ठाउको आफ्नै आकर्षण छ । तर हरेक वर्ष उही गन्तव्यमा पुग्नुको सट्टा यसपटक अलि फरक ठाउ खोज्ने हो भने नेपालमा अझ धेरै यस्ता गन्तव्य छन्, जहा पुग्दा नया भूगोल, नया संस्कृति र नया अनुभव हुन्छ ।
नेपालको पर्यटन केवल केही चर्चित सहर र पर्यटकीय केन्द्रमा सीमित छैन । हिमाल, पहाड र तराईका धेरै कुनामा अझै पनि प्रकृतिले आफ्नो मौलिक सौन्दर्य जोगाएर राखेको छ ।
फोक्सुन्डोको नीलो ताल होस्, कपुचेको हिमाली संसार, खप्तडका हरिया पाटन, सैलुङका डाडा, पाचपोखरीको शान्त वातावरण, रामारोशनका ताल, सन्दकपुरको सूर्योदय, तीनजुरे–मिल्के–जलजलेको जंगल, ओलाङचुङगोलाको हिमाली बस्ती वा अपी हिमालको भव्यता, हरेक ठाउले आफ्नै कथा बोकेको छ । दसैंको बिदामा नया“ अनुभव खोज्नेहरूका लागि यी १० गन्तव्य फरक विकल्प बन्न सक्छन् ।
फोक्सुन्डो ः नीलो तालको विशेष संसार
डोल्पाको फोक्सुन्डो ताल नेपालका सबैभन्दा चर्चित उच्च हिमाली तालमध्ये एक हो । तर यसको सुन्दरता तस्बिरमा हेरेर मात्र बुझ्न कठिन हुन्छ । फोक्सुन्डो पुग्ने यात्रा आफैंमा एउटा साहसिक अनुभव हो । दुर्गम पहाडी बाटो, हिमाली भू–दृश्य, स्थानीय बस्ती र प्रकृतिको मौलिक रूप पार गर्दै तालसम्म पुगिन्छ ।
फोक्सुन्डोको नीलो पानी, वरिपरिका चट्टानी पहाड र शान्त वातावरणले यात्रुलाई केही समयका लागि सहरको संसार बिर्साइदिन्छ । दसैंमा भीडभाड भएको पर्यटकीय केन्द्रभन्दा प्रकृतिको नजिक पुग्न चाहनेहरूका लागि यो गन्तव्य अविस्मरणीय बन्न सक्छ ।
कपुचे ताल ः हिमाली भूगोलमा दुर्लभ अनुभव
लमजुङको कपुचे ताललाई नेपालको फरक प्रकृतिको गन्तव्यमध्ये एक मानिन्छ । हिमाली क्षेत्रमा रहेको यो तालको विशेषता यसको भौगोलिक अवस्थास“ग जोडिएको छ ।
यहा“ पुग्ने पदयात्रामा गाउ“, जंगल, खोलानाला र हिमाली भू–दृश्यस“गै स्थानीय जीवनलाई नजिकबाट नियाल्न सकिन्छ ।
कपुचेको यात्रा केवल तालसम्म पुग्ने यात्रा होइन । बाटोमा भेटिने गाउ“, मानिस र प्राकृतिक दृश्यले यात्राको छुट्टै कथा बनाउछन् । दसैंको केही दिन प्रकृतिस“ग बिताउने र नया“ गन्तव्य खोज्नेहरूका लागि कपुचे आकर्षक विकल्प हुन सक्छ ।
खप्तड ः भीडबाट टाढाको हरियो संसार
सुदूरपश्चिमको खप्तडलाई धेरैले अझै पनि नेपालका कम घुमिएका सुन्दर गन्तव्यका रूपमा लिन्छन् । विशाल घा“से मैदान, हरियाली, जंगल र शान्त वातावरण खप्तडका मुख्य विशेषता हुन् । सहरको कोलाहलबाट टाढा पुग्दा यहा“को वातावरणले मनलाई नै फरक किसिमको शान्ति दिन्छ ।
खप्तडको विशेषता केवल प्राकृतिक सौन्दर्यमा सीमित छैन । यहा“को धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्व पनि छ । दसैंको बिदामा परिवार वा साथीभाइस“ग केही दिन प्रकृतिको काखमा बिताउने सोच छ भने खप्तडलाई यात्राको सूचीमा राख्न सकिन्छ ।
सैलुङ ः बादलमाथिको पहाडी संसार
दोलखा र रामेछापको सीमाक्षेत्रमा पर्ने सैलुङ आफ्नो थुम्काथुम्की परेको पहाडी भू–दृश्यका कारण आकर्षक छ । यहा“पुग्दा चारैतिर फैलिएका हरिया डा“डा र मौसम खुलेको समयमा टाढासम्म देखिने हिमाली दृश्यले यात्रुलाई आकर्षित गर्छ ।
सैलुङको अर्को विशेषता यसको शान्त वातावरण हो । ठूलो पर्यटकीय सहरजस्तो भीडभाड नभएकाले केही समय आरामस“ग प्रकृतिमा हराउन चाहनेहरूका लागि यो उपयुक्त हुन सक्छ । दसैंमा परिवारस“ग छोटो तर फरक प्रकृतिको यात्रा गर्न चाहनेहरूले सैलुङ रोज्न सक्छन् ।
पाचपोखरी ः तालसग जोडिएको पहाडी यात्रा
सिन्धुपाल्चोकको पा“चपोखरी प्राकृतिक तथा धार्मिक दृष्टिले महत्वपूर्ण गन्तव्य हो । यहा“ पुग्न पदयात्रा गर्नुपर्ने भएकाले यात्रा केही चुनौतीपूर्ण हुन सक्छ । तर बाटोमा देखिने पहाडी बस्ती, जंगल, खोला र खुला भू–दृश्यले यात्रालाई रोचक बनाउ“छ ।
गन्तव्यमा पुगेपछि वरिपरिका प्राकृतिक दृश्य र पोखरीहरूको शान्त वातावरणले यात्राको थकान बिर्साइदिन्छ । दसैंमा सामान्य सडक यात्रा मात्र होइन, हिड्दै नया ठाउ खोज्ने इच्छा भएकाहरूका लागि पा“चपोखरी राम्रो विकल्प हुन सक्छ ।
रामारोशन ः अछाममा लुकेको सुन्दरता
सुदूरपश्चिमको अछाममा रहेको रामारोशन क्षेत्र प्राकृतिक सौन्दर्यका लागि चिनिन्छ । विभिन्न ताल, हरिया पाटन र पहाडी भू–दृश्यले यहा“को वातावरणलाई आकर्षक बनाएका छन् ।
नेपालका धेरै चर्चित पर्यटकीय गन्तव्यको तुलनामा रामारोशनमा पर्यटकको भीड कम देखिन्छ । यसैले शान्त वातावरणमा प्रकृति अनुभव गर्न चाहनेहरूका लागि यो गन्तव्य विशेष हुन सक्छ ।
रामारोशनको यात्रा गर्दा स्थानीय गाउ“ र जीवनशैलीलाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर पनि प्राप्त हुन्छ । यात्राले केवल दृश्य होइन, मानिस र उनीहरूको जीवनस“ग पनि परिचित गराउ“छ ।
सन्दकपुर ः हिमाल र सूर्योदयको संगम
इलाम पुगेपछि धेरैजसो यात्रु चियाबारी र कन्याममै सीमित हुन्छन् । तर यसपटक यात्रा अलि अगाडि बढाएर सन्दकपुर पुग्ने हो भने इलामको अर्को रूप देख्न सकिन्छ । सन्दकपुरबाट मौसम खुलेको समयमा हिमाली दृश्य र सूर्योदयको सुन्दर अनुभव लिन सकिन्छ ।
नेपाल–भारत सीमाक्षेत्रको यो भूगोलले यात्रालाई अझ रोचक बनाउ“छ । बाटोमा देखिने पहाडी गाउ“, जंगल र खुला डा“डाले यात्रा सम्झनलायक बनाउ“छन् । दसैंमा पूर्वी नेपालको फरक प्राकृतिक सौन्दर्य अनुभव गर्न चाहनेहरूका लागि सन्दकपुर रोजाइ बन्न सक्छ ।
तीनजुरे–मिल्के–जलजले ः गुरासको जंगलबीच
पूर्वी नेपालको तीनजुरे–मिल्के–जलजले क्षेत्र प्राकृतिक विविधताका लागि विशेष मानिन्छ । विशेषगरी गुरा“सका जंगलले यो क्षेत्रको पहिचान बनाएका छन् । दसैंको समयमा यहा“को मौसम र प्राकृतिक वातावरणले पहाडी यात्रा मन पराउनेहरूलाई आकर्षित गर्न सक्छ ।
यो क्षेत्र ठूलो सहरको पर्यटनभन्दा प्रकृति र स्थानीय जीवनस“ग नजिक हुने यात्रा चाहनेहरूका लागि उपयुक्त छ । जंगलको बाटो, पहाडी बस्ती र खुला डा“डामा हि“ड्दै गर्दा दसैंको बिदा केही फरक तरिकाले बिताउन सकिन्छ ।
ओलाङचुङगोला ः हिमाली बस्तीको मौलिक जीवन
ताप्लेजुङको ओलाङचुङगोला नेपालको दुर्गम हिमाली बस्तीमध्ये एक हो । यहा पुग्नु आफैंमा एउटा लामो यात्रा हो । तर कठिन बाटो पार गरेर पुगेपछि भेटिने हिमाली भू–दृश्य, पुरानो बस्ती, स्थानीय संस्कृति र जीवनशैलीले यात्रालाई विशेष बनाउ“छ ।
ठूला होटल र सहरको सुविधाभन्दा स्थानीय मानिसको जीवन, मौलिक संस्कृति र प्रकृतिलाई बुझ्न चाहने यात्रुका लागि यस्तो गन्तव्य अझ अर्थपूर्ण हुन सक्छ । दसैंमा नया“ ठाउ“ खोज्नेहरूको सूचीमा ओलाङचुङगोला पर्न सक्छ ।
अपी हिमाल क्षेत्र ः सुदूरपश्चिमको हिमाली आकर्षण
दार्चुलाको अपी हिमाल क्षेत्र पनि नेपालको कम चर्चित तर अत्यन्त आकर्षक हिमाली गन्तव्यमध्ये एक हो । हिमाल, पहाड, खोला, जंगल र स्थानीय बस्तीको संयोजनले यस क्षेत्रलाई विशेष बनाउ“छ ।
अपी हिमाल क्षेत्रको यात्रा सामान्य घुमघामभन्दा बढी साहसिक यात्रासग जोडिन्छ । त्यसैले पर्याप्त समय, तयारी र स्थानीय जानकारीसहित यात्रा गर्न आवश्यक हुन्छ । तर प्रकृतिको मौलिक रूप नजिकबाट अनुभव गर्न चाहनेहरूका लागि यस्तो यात्रा जीवनभर सम्झनलायक बन्न सक्छ ।
यसपटक यात्रा अलि फरक किन नगर्ने ?
दसैंमा घुम्न निस्क“दा हामी प्रायः सजिलो र चर्चित गन्तव्य रोज्छौं । यो स्वाभाविक पनि हो । तर नेपालका धेरै सुन्दर ठाउ“ अझै हाम्रो यात्राको सूचीमा परेका छैनन् ।
कतिपय गन्तव्यमा पुग्न लामो समय लाग्छ । कतिपय ठाउ“मा सडक सुविधा सीमित हुन सक्छ । कतिपय ठाउ“मा होटल तथा अन्य पर्यटकीय सुविधा पनि पर्याप्त नहुन सक्छन् । तर यही कारणले ती ठाउ“को मौलिकता जोगिएको पनि हुन सक्छ ।
नया“ ठाउ“मा यात्रा गर्दा स्थानीय मानिसस“ग भेट हुन्छ, स्थानीय खाना चाख्न पाइन्छ, नया“ संस्कृति बुझिन्छ र त्यहाको वास्तविक जीवन देख्न सकिन्छ । यात्रा भनेको फोटो खिचेर फर्किनु मात्र होइन । कुनै ठाउ“लाई बुझ्नु, त्यहा“का मानिसस“ग जोडिनु र प्रकृतिको सम्मान गर्दै अनुभव बटुल्नु पनि यात्रा हो ।
दसैंको बिदालाई सम्झनलायक बनाऔं
दसैं परिवारस“ग भेटघाट गर्ने पर्व हो । त्यसैले घुम्न जाने योजना बनाउ“दा यात्रामा सहभागी सबैको उमेर, स्वास्थ्य, रुचि र यात्राको क्षमता पनि ध्यान दिनुपर्छ । विशेषगरी दुर्गम हिमाली गन्तव्यमा जाने हो भने मौसम, सडक तथा पदमार्गको अवस्था, आवास, स्वास्थ्य सुविधा र आवश्यक सामग्रीबारे पहिले नै जानकारी लिनु आवश्यक हुन्छ ।
गन्तव्य जति सुन्दर भए पनि सुरक्षित यात्रा पहिलो प्राथमिकता हुनुपर्छ । यसपटकको दसैंमा उही पुराना गन्तव्य दोहोर्याउनुको सट्टा नेपालकै कुनै नया“ कुनामा पुग्ने योजना बनाउन सकिन्छ ।
