स्वास्थ्य

डिप्रेसन रोकथाम गर्न सकिन्छ

 मनोचिकित्सक डिप्रेसन के हो ?डिप्रेसन एक प्रकारको रोग हो । केही समयका लागि हीन अथवा कम मनोबल भएको महसुस गर्नु सामान्य कुरा हो तर यस्तो भावना लामो समयसम्म कायम रहँदा तथा कुनै कुरामा पनि रुचि नराख्दा मानिस डिप्रेसनको सिकार हुन्छ । किशोरावस्थामा हुने डिप्रेसनको कारण के हो ?अहिलेको व्यस्त समय तथा त्यससँगै आउने विभिन्न समस्याले मानिसमा डिप्रेसन बढ्दो छ जसबाट किशोर–किशोरीदेखि वृद्धवृद्धासम्म कोही अछुतो छैनन् । अझ किशोरावस्थामा त अञ्जानमै डिप्रेसनको सिकार हुनेहरू प्रशस्तै पाइन्छन् । अहिले यो रोग चारैतिर फैलिएको पाइन्छ । विश्वमा हरेक दिन पाँच जना डिप्रेसनमा परेको पाइन्छ । बढ्दो आधुनिकता, भागदौड तथा प्रतिस्पर्धाले भरिएको जीवनले गर्दा डिप्रेसन बढ्दो छ । किशोरावस्थाका केटीमा भन्दा केटामा डिप्रेसनका घटना बढी पाइन्छन् भने १५ वर्षसम्मका किशोरको तुलनामा किशोरीहरूलाई दुई गुणा बढी डिप्रेसन हुने सम्भावना हुन्छ । अहिलेको समयमा तनाव, सामाजिक एवं पारिवारिक कारणले गर्दा पनि डिप्रेसनको घटना बढ्दो क्रममा छ । डिप्रेसनलाई भावनात्मक बिरामी पनि भन्न सकिन्छ । चिकित्सकको सल्लाह तथा निर्देशनमा यो रोग ठीक हुनसक्छ । डिप्रेसन मुख्यतया कसलाई हुन्छ ?डिप्रेसनका लागि यही नै एउटा प्रमुख कारण हो भन्ने हुँदैन् । यसमा हरेक प्रकारका बाहिरी तथा भित्री कारणले विशेष प्रभाव पारेका हुन्छन् । मस्तिष्कमा रासायनिक असन्तुलनले गर्दा किशोर–किशोरीहरू डिप्रेसनमा पर्छन् । आनुवांशिक, मनोवैज्ञानिक एवं सामाजिक कारणहरूले गर्दा मानिस डिप्रेसनमा पर्छन् । आनुवांशिक कारण भन्नाले कसरी बुझ्न सकिन्छ ?परिवारका कुनै सदस्यमा यो रोग छ भने त्यसको असर बालबालिकामा पनि पर्छ । त्यसमा पनि जुम्ल्याहा बालबालिकामा बढी मात्रामा हुने सम्भावना हुन्छ ।डिप्रेसन चिन्ने उपाय के होला ?व्यक्तिअनुसार हरेकमा फरक–फरक लक्षण देखापर्न सक्छ । हाम्रो सन्दर्भमा शारीरिक लक्षणभन्दा भावनात्मक लक्षणलाई बढी मान्यता दिइएको पाइन्छ । डिप्रेसनको लक्षण प्राय: थकान, शरीर दुख्ने, केही गर्न जाँगर नचल्ने, झर्को लाग्ने आदि हुन्छ । डिप्रेसनबाट कसरी आफूलाई सम्हाल्ने ?सबैभन्दा राम्रो आफैलाई नियन्त्रणमा राख्ने । सकेसम्म एक्लै नबस्ने । काममा आफूलाई सक्रिय गराउने । त्यसैगरी यो समस्या एक दिनमा ठीक हुन्छ भन्ने सोच्नु हुँदैन । यो समस्याविरुद्ध लड्न सकिन्छ । यो उपचार गर्न सकिने समस्या भएकाले यसमा फसेका व्यक्तिले हिम्मत गरेर मुक्ति प्राप्त गर्न सक्छन् । यसका समाधानका विधि के–के हुनसक्छन् ?डिप्रेसन भएका व्यक्ति प्राय: असहाय स्थितिमा फस्छन् । म केही गर्न सक्दिन, मेरो जीवन व्यर्थ छ भन्ने भावना मनमा आउन दिनु हुँदैन । त्यसैगरी सानो तथा आफूले पूरा गर्न सक्ने लक्ष्य राख्नुपर्छ । यसले गर्दा बिस्तारै आफ्नो मनोबल बढ्दै जान्छ । मनोबल बढाउँदै लान आफूमा केही गर्छु भन्ने भावनाको विकास गर्न सक्नुपर्छ । औषधि : डिप्रेसनमा परेका मानिसले मानिसहरूसँग घुलमिल मात्र नगरेर चिकित्सकको सहयोगमा औषधि पनि सेवन गर्नुपर्छ । समय–समयमा चिकित्सकसँग भेट्ने र दिइएको औषधि निश्चित समय र मात्रामा खाने । औषधिको सेवन नियमित रूपमा गर्ने र त्यसको असर छिटो भएन भनेर आत्तिने काम पनि नगर्ने किनभने औषधिले विस्तारै असर गर्छ । मनोचिकित्सा : मनोचिकित्ससँग पनि सल्लाह लिनुपर्ने हुन्छ । मनोचिकित्सकसँग डिप्रेसनका बारेमा सरसल्लाह गर्नु फाइदाजनक हुन्छ । 

डा निना राई, कार्तिक २८, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

तरकारी तथा फलफूलमा प्रशस्त विषादी

विशेषगरी गोलभेंडामा अर्गानोक्लोरिन, पाइरिथ्रोइड्स, कार्बामेट तथा भान्टा र तितेकरेलामा पाइरिथ्रोइड्स, अर्गानोक्लोरिन आदि विषादी पाइएको थियो । एन्ड्रिन, हेप्टाक्लोर, एक्जो इपोअक्साइडजस्ता निषेधित विषादी पनि प्रशस्त प्रयोग गरिएको पाइयो । 

रीना संग्रौला, वातावरणविद् तथा विषादी विषय शोधकर्ताकार्तिक २७, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

सन्तुलित भोजन 

असन्तुलित भोजन धेरै भए बढी र थोरै हुँदा कम पोषण हुन्छ । यी दुवैलाई कुपोषण मान्न सकिन्छ । पोषण धेरै भए मोटोपनको सम्भावना प्रबल हुन्छ । यसले गर्दा विभिन्न रोग देखापर्न सक्छन् । यसैगरी सन्तुलित भोजनको कमीले शारीरिक विकृति सिर्जना गर्नसक्छ । जस्तो खाए पनि खाना नै हो, पेट भर्ने त हो भन्ने धारणा धेरैमा व्याप्त छ । त्यसैले शरीरलाई आवश्यक सूक्ष्म पोषक तत्वको कमी हुन पुग्छ ।

मोदनाथ पौडेल, डाइटिसियन कार्तिक २५, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मधुमेह के हो ?

मधुमेह विभिन्न कारणले हुन्छ । खानपिनमा कुनै समय निर्धारण नहुनु, जंकफुडको बढी प्रयोग तयारी खानेकुरा, म:म, चाउमिन, बर्गर, पिज्जा आदिको बढी सेवन तथा शारीरिक परिश्रमको कमी, अस्तव्यस्त जीवनशैली आदिका कारणले योमधुमेह हुने सम्भावना हुन्छ । अहिले धेरैजसो मानिसमा दोस्रो प्रकारको मधुमेह पाइएको छ ।

मीरा शाह, कार्तिक २४, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मोटोपनबाट बच्न रुनुहोस्

धेरै मानिस मोटोपन घटाउन विभिन्न उपाय अपनाउँछन्, तर अब साँझको समयमा रोएर पनि तौल घटाउन सकिने तथ्य पत्ता लागेको छ । सुन्दा अनौठो लागे पनि एक अध्ययनको रिपोर्टमा उक्त कुरा उल्लेख छ । एसियन वानमा प्रकाशित समाचारअनुसार रुँदा हाम्रो शरीरमा कर्टिसोन नामक हार्मोन बन्छ ।

नारी संवाददाता , कार्तिक २१, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मुटुमैत्री खानेकुरा

अमेरिकास्थित नेसनल हर्ट लङ्स एन्ड ब्लड इन्स्टिच्युटले मुटुका लागि म्यांगो सेकको रेसिपी प्रस्तुत गरेको छ । इन्स्टिच्युटका अनुसार चिल्लो कम भएको दुई कप दूध, एउटा पाकेको आँप, केरा तथा दुई टुक्रा आइसलाई मिक्सरमा राखेर ब्लेन्ड गरी म्यांगो सेक तयार गर्न सकिन्छ । विज्ञहरूका अनुसार यस्तो म्यांगो सेकमा ग्लुकोज भएकाले शरीरलाई तुरुन्त ऊर्जा प्राप्त हुन्छ ।

नारी संवाददाता , कार्तिक २०, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

फैलदै स्पा

स्पाले मानिसलाई स्वस्थ बनाउन सहयोग गर्छ । स्पा यस्तो थेरापी हो जसले शरीर, मन, विचार, भाव हुँदै आत्मासम्मलाई शुद्ध पारी पूर्ण आनन्द प्रदान गर्छ, तनावबाट छुटकारा दिन्छ, शरीरमा फुर्ती बढाउँछ । 

नारी संवाददाता , कार्तिक २०, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मुटु रोग र रक्तचापको जोखिम कम गर्न

चिकित्सकहरूका अनुसार अहिले नेपालमा मात्र नभएर विश्वभर नै उच्च रक्तचापका बिरामीहरू बढ्दै गएका छन् । विश्व स्वास्थ्य संगठनको तथ्यांक अनुसार एक वर्षमा मुटु तथा रक्त नलीका रोगबाट १ करोड ७० लाख मानिसको मृत्यु हुने गरेकोमा उच्च रक्तचापका कारण करिब ९४ लाख मानिसको मृत्यु भैरहेको छ । 

नारी संवाददाता , कार्तिक १८, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मिठाईले बिगार्ला स्वास्थ्य

मिठाईं बनाउन चाहिने कच्चापदार्थ दूध, पनिर, खुवा, चिनी, मैदा, पिठो, बेसन, घिउ–तेल आदिमा मिसावट हुन सक्छ भने मिठाईलाई आकर्षक बनाउन अनेक किसिमका रंग प्रयोग गरिन्छ जुन स्वास्थ्यका दृष्टिले हानिकारक हुनसक्छन् । 

उपासना घिमिरे, कार्तिक ९, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

खाना र डिप्रेसन

साल्मोन माछामा ओमेगा ३ फ्याटी एसिड भन्ने तत्व पाइन्छ । यसले मस्तिष्कको कोषिकाहरूलाई क्रियाशील बनाउँछ । धेरैजसो अवस्थामा डिप्रेसनका रोगीको शरीरमा ओमेगा ३ फ्याटी एसिड कम हुन्छ । 

मोदनाथ पौडेल, डाइटिसियन कार्तिक २, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

डिप्रेसनका लागि योग

डिप्रेसनका रोगीका लागि मार्जरी आसन, शशांक आसन, अधोमुख श्वासनजस्ता शिर निहुरिएर गरिने आसन उपयुक्त हुन्छ, जसले मस्तिष्कमा पर्याप्त मात्रामा अक्सिजन पुग्न गई मस्तिष्क क्रियाशील हुन्छ र मानसिक तनावबाट मुक्त हुन सकिन्छ । 

नारी संवाददाता , कार्तिक १, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --