स्वास्थ्य

पहिले भन्दा व्यस्तता बढेको छ 

डा. रुना झा, राष्टिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाविश्वका धेरै देशमा एकै समयमा द्रुत गतिमा फैलिरहेको कोरोना भाइरसको त्रास सबैतिर छ ।  नेपालमा विहीबार (चैत २७) सम्म ९ जना मानिसमा कोरोना भाइरसको संक्रमण देखिसकेको छ ।  कोभिड संक्रमणका बिरामीका उपचार खटिने स्वास्थ्यकर्मी उनीहरुको थ्रोट स्वाब जाच गर्ने (ल्याबमा काम गर्ने) पनि उत्तिकै जोखिममा हुन्छन् । विश्वका विभिन्न मुलुकमा सुरक्षाका सामग्री (पिपपिइ) लगाएर संक्रमित बिरामी हेर्न चिकित्सक र स्वास्थ्यकर्मीसमेत संक्रमित भएका तथा केही मृत्यु समेत भएको छ । यसैगरी अहिले धेरै संक्रममित तथा आशंका गरिएकाको थ्रोट स्वाब जाच गर्न व्यस्त छिन् राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाकी डा. रुना झा । सुरुवाती दिनमा २,४ वटा थ्रोट स्वाब जाच गरिने राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालामा अहिले दिनमा २ सयको हाराहारीमा जाँच हुन्छ । अहिले यो संख्या बढाएर एक पटकमा ६ सयसम्म टेस्ट गर्न सकिने बनाएको छ । २४ देखि ४८ घन्टामा यसको नतिजा आउने डा. रुना बताउँछिन् । अहिले कोरोना संक्रमितको आशंकामा धेरैको थ्रोट स्वाब जाच गर्न ल्याइएको हुन्छ त्यसैले डा. रुनाको दैनिकी पनि बिहान ८ बजेदेखि सुरु भएर राती १० बजेसम्म पनि सिद्धिदैन । अहिले विश्व नै कोरोना महामारीमा परेको अवस्थामा चिकित्सक दिनरात नभनी कर्ममा जुटिरहेका छन् । डा. रुना पनि २४ औं घन्टा बिरामीको थ्रोट स्वाब जाचमा लाग्नु परेकाले आफ्नी सात वर्षीया छोरीलाई बुवाआमाको जिम्मामा छोडेकी छिन् । ल्याबमा व्यस्त र परिआएमा जुनसुकै बेला पनि काममा आउनुपर्ने र सामाजिक दूरी कायम गर्नका लागि उनले छोरीलाई भेट्न नपाएको दुई साता भयो । छोरी भेट्न नपाउनुको पीडा त छदैछ त्यसमाथि ल्याबमा काम गर्दा आफू पनि संक्रमित भइने हो कि भन्ने त्रास पनि उत्तिकै छ । बिरामीको सेवाभन्दा ठूलो केही होइन भनेर आफ्नो मन आफैं बुझाउछिन् । घरका अन्य सदस्य आफ्नो कारणले संक्रमित नहुन् भनेर उनी घरमा एक्लै बस्छिन् । आजकल कोरोनाको त्रासका जाचको संख्या बढेकाले शनिबार पनि उनी ल्याबमा व्यस्त हुन्छिन् । कोराना भाइरसका संक्रमित नेपालमा धेरै नभएपनि नेपालमा यति संख्या देखियो भनेर मानिसले अपवाह फैलाइरहेका छन् । डा. रुना अहिलेको विषम परिस्थितिमा यस्तो अपवाह नफैलाउन भन्छिन् । कतिपयले कुनाकुनामा कोरोना भाइरस संक्रमित छन् भनेर पनि तर्साउने गर्छन् । शंका गरिएकाको नमूना प्रयोगशालामा पठाइन्छ । जाच गर्दा भेटिदैन । त्यसैले आशंकालाई सत्य जसरी हल्ला फैलाउन नहुने उनी बताउछिन् । कोरोना संक्रमितको आशंकामा नमूना जाचमा व्यस्त भएकी डा. रुना लकडाउनमा सबै संयमित भई घरमै बसिदिए संक्रमितको संख्या बढ्दैनथ्यो । अहिलेको आपतकालिन अवस्थामा संभव भएका सबै घरमा बसी नागरिकको दायित्व निर्वाह गर्न उनी आग्रह गर्छिन् ।  ( राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाकी डा. रुना झासँग उपासना घिमिरेले गरेको कुराकानीमा आधारित ) 

उपासना घिमिरे, चैत्र २८, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

अहिलेको स्थितिमा कसरी गर्ने आँखाको सुरक्षा ? 

घरमा बस्दा आपसमा झगडा नगरी, मोबाइल तथा आइप्याड जस्ता ग्याजेटको प्रयाग अधिक नगर्न नेत्ररोग विशेषज्ञ डा. बेन लिम्बुको सुझाव छ । भैmझगडा गर्दा आँखामा चोटपटक लाग्ने संभावना हुन्छ । यसैगरी धेरै समय मोबाइल तथा आइप्याड हेर्दा आँखाको आँसु कम भई सुख्खा हुन सक्छ । यसले गर्दा आँखा चिलाउने र पछि आँखामा अरु समस्या उत्पन्न हुन सक्छ । 

उपासना घिमिरे, चैत्र २५, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

घरमै पूरै परिवार एकसाथ फिटनेश !

विश्व अहिले हाम्रो नियन्त्रणबाट बाहिर आएको अनुभूति भइरहेका बेला आफ्नो दैनिक तालिकामा व्यायामलाई समेटेर स्वास्थ्यलाई नियन्त्रणमा लिने उत्तम समय पनि हो यो ।  तपाईंले कम्तिमा दैनिक ३० मिनेट व्यायाम गर्नु हुन्छ भने यसले प्रत्येक दिन शरीरमा थप नयाँ शक्ति प्रदान गर्दछ ।

लक्ष्मी भण्डारी, चैत्र २४, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

लकडाउनमा मधुमेहका बिरामीले के गर्ने ?  

अहिले कोरोना त्रासका कारण अत्यावश्यकबाहेक अन्य बिरामीलाई अस्पतालमा नआउन भनिएको छ । यस्तो बेलामा मधुमेहका बिरामीले आफ्नो नियमित कर्म गर्नुपर्छ । राति छिटो सुत्ने तथा बिहान छिटो उठ्नुपर्छ । 

उपासना घिमिरे, चैत्र २३, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

लकडाउनमा शारिरिक र मानसिक स्वास्थ कसरी राम्रो बनाउने

घर भित्र र बाहिरको दोहोरो जिम्मेवारिले गर्दा महिलाहरुले आफ्नो स्याहारमा खासै ध्यानदिने समय नहुने गरेको देखिन्छ । म को हु ? मेरो दायित्व के हो ? र मेरो पहिचान कस्तो बनाउने भन्ने कुरामै अन्योल सृजना हुने गरेको छ । जसको कारणले बिभिन्न शारिरिक, मानसिक तथा भाबनात्मक समस्याहरु देखिने गरेको पाइन्छ ।

नारी संवाददाता , चैत्र २१, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कसरी बढाउने रोग प्रतिरोधी क्षमता ? 

हड्डीको रसमा एमिनो एसिड ग्लुटामिन प्रशस्त मात्रामा पाइन्छ । जसले शरीरका कोशिकालाई मर्मत गर्नुका साथै प्रतिरक्षा प्रणाली दृढ बनाउँछ । च्याउमा पाइने बिटा–ग्लुकोन तत्वले कुनैपनि प्रकारका संक्रमणसँग जुध्न तयार गर्दछ । 

विपीन कार्की, डाइटिसियनचैत्र १९, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कोरोनाबाट बँच्न के खाने, के नखाने ?

डार्क चकलेटमा पाइने एन्टिअक्सिडेन्टले रोगसँग लड्न मद्दत गर्छ । मुटु, रक्तचाप नियन्त्रणका लागि समेत उपयोगी हुन्छ । इस्ट्रबेरी पोषक तत्वले भरिपूर्ण छ । यसले रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ । यसमा भिटामिन ए, सी तथा एन्थोकाइनिक नामक एन्टिअक्सिडेन्ट पाइन्छ । 

मिरा शाह, चैत्र १४, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

पाठेघरको ऐजेरू

महिलाहरूमा हुने समस्याहरूमध्ये यो पनि एउटा प्रमुख हो ।सन् २०१६ को तथ्याङ्कअनुसार विश्वका २१ दशमलव ४ प्रतिशत महिलामा फाइबराइडको समस्या छ । सामान्यतया उमेर बढ्दै गएपछि फाइबराइड हुने सम्भावना पनि बढ्दै जान्छ र ४० वर्ष पार गरेका ४० प्रतिशतसम्म महिलाको पाठेघरमा फाइबराइड भएको तथ्याङ्कले देखाएको छ ।

डा.बालकृष्ण साह, चैत्र १४, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

महिलामा बढ्दो धूम्रपान

आधुनिक र पश्चिमी जीवनशैलीको नक्कल गर्ने नशाले चुरोटले गर्ने नोक्सानी बिर्साइदिएको छ । प्लस टुमा अध्ययनरत किशोरी मात्र चुरोटको लतमा लागेका छैनन्, क्याबिन र डान्स–रेस्टुराँमा काम गर्ने युवतीहरूको अर्को समुदायमा पनि चुरोट संस्कृति झाँगिएको छ ।

डा. प्रकाश बूढाथोकी, चैत्र १३, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कोरोनाबाट जेष्ठ नागरिकलाई कसरी जोगाउने ?

फोक्सो, कलेजो, मिर्गाैला तथा मुटुका दीर्घ रोगी, उच्च रक्तचाप, मधुमेह, क्यान्सर, अंगप्रत्यारोपण गरेका, एचआइभी भएका मानिसहरु यो रोग र त्यससम्बन्धी जटिलताबाट धेरै नै प्रभावित भएका देखिन्छन् । 

डा. रमेश कँडेल, ज्येष्ठ नागरिक रोग विशेषज्ञ चैत्र १२, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

जनिराखौँ कस्तो अवस्थामा कोरोनाको परिक्षण गर्ने ?

आत्तिने नगरौं, कोरोना कमजोर भाइरस हो । ८५ प्रतिसत व्यक्तिलाई सामान्य लक्षण देखिएर निको हुन्छ  । घरमै बसेर, झोलिलो खाना खाएर तथा सिटामोल खाएर निको हुन्छ ।

डा. रवीन्द्र पाण्डे, चैत्र १०, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --