स्वास्थ्य

अबको गन्तव्य असुरक्षित गर्भपतनको अन्त्य

 असुरक्षित गर्भपतन हुन नदिन गर्भपतनलाई सुरक्षित बनाउनु अर्को विकल्प हुन सक्छ । गर्भपतनलाई सुरक्षित बनाउन नेपालमा गर्भपतनलाई कानुनी मान्यता दिएर सुरक्षित गर्भपतन सेवा सुरु गरिएको पनि १५ वर्ष बितिसक्यो ।अबको गन्तव्य असुरक्षित गर्भपतनको अन्त्य’ नाराका साथ विगत दुई वर्षदेखि सुरक्षित गर्भपतन दिवस नेपालमा मनाउँदै आए तापनि असुरक्षित गर्भपतन रोकिएको भने छैन । विश्व स्वास्थ्य संघ (डब्लूएचओ) ले २०१८ फेब्रुअरीमा प्रकाशित गरेको तथ्यांकअनुसार हरेक वर्ष ५ करोड ६० लाख महिलाले गर्भपतन गर्छन्, जुन कुल गर्भको २५ प्रतिशत हुन्छ । विश्व स्वास्थ्य संघले गर्भपतनका कारण करिब ८० लाख महिलाको ज्यान जोखिममा रहने गरेको र २ करोड ५० लाख महिलाले असुरक्षित गर्भपतन रोज्ने गरेको तथ्यांक सार्वजनिक गरेको छ । असुरक्षित गर्भपतनले गर्भपतन राम्ररी नहुने जसका कारण अत्यधिक रक्तश्राव हुने सम्भावना हुन्छ । अत्यधिक रक्तश्रावका कारण महिलाको मृत्युसमेत हुने गरेको पाइन्छ । त्यस्तै असुरक्षित गर्भपतनले पाठेघरमा घाउ लाग्ने, फुट्ने तथा यौनअंगहरू नै बिग्रिने हुनसक्छ । यसले गर्दा तत्कालै महिलाको ज्यान जान सक्ने वा दीर्घकालीन रूपमा बाँझोपन हुन सक्ने सम्भावना रहन्छ । असुरक्षित गर्भपतनका कारणले पाठेघरमा संक्रमण हुने र बेलैमा संक्रमणलाई नियन्त्रण गर्न नसकेको अवस्थामा महिलाको ज्यान जाने खतरा रहन्छ । असुरक्षित गर्भपतनका कारणले आएका जटिलताहरूका थप उपचारका लागि हरेक वर्ष ७० लाख महिलालाई अस्पतालमा भर्ना गर्नुपरेको विश्व स्वास्थ्य संघको सो तथ्यांकले देखाएको छ । असुरक्षित गर्भपतनकै कारण४ दशमलव ७ देखि १३ दशमलव २ प्रतिशत मातृमृत्यु हुने गरेको सो तथ्यांकमा उल्लेख गरिएको छ । यिनै कारणहरूले गर्दा असुरक्षित गर्भपतनलाई चुनौतीका रूपमा स्वीकार गर्नुपर्ने र यसलाई रोक्नु आवश्यक देखिन्छ । त्यसैले होला, यस वर्षको नारा पनि ‘अबको गन्तव्य असुरक्षित गर्भपतनको अन्त्य’ दिएको हुनुपर्छ ।मानिसको आवश्यकता बढ्दो छ । गाँस, बास र कपासमा मात्र हामी सीमित रहँदैनौं । गाँस, बास र कपाससँगै ‘सहवास’ पनि आजको आवश्यकता हो, अनि सहवास पछि त गर्भ स्वाभाविक हो, तर गर्भ आवश्यकता नहुन सक्छ र गर्भपतन रोज्नुपर्ने हुनसक्छ । गर्भपतन रोक्न सहवासलाई प्रतिबन्धित गर्न सकिन्न र व्यावहारिक पनि हुन्न । तर, गर्भपतनलाई सुरक्षित बनाउन सकिन्छ ।गर्भपतन र यसका जटिलता कम गर्न सबैभन्दा उत्तम उपाय परिवार नियोजनका साधनको प्रयोग गर्नु नै हो भन्दा फरक नपर्ला । परिवार नियोजनका साधनले गर्भ रहन नदिने भएकाले गर्भपतन रोज्नुपर्ने बाध्यतालाई अन्त्य गरिदिन्छ । आवश्यक परामर्श लिएर आफूलाई मन परेको प्रभावकारी परिवार नियोजनका साधन प्रयोग गर्नु बुद्धिमानी सावित हुन्छ । अहिले बजारमा आकस्मिक गर्भनिरोधक चक्की पनि उपलब्ध हुने भएकाले संयोगवश रहन गएको असुरक्षित यौनसम्पर्कपछि पनि गर्भ रोक्न सकिने भएकाले अलिक सजिलो पक्कै भएको हुनुपर्छ । असुरक्षित गर्भपतन हुन नदिन गर्भपतनलाई सुरक्षित बनाउनु अर्को विकल्प हुन सक्छ । गर्भपतनलाई सुरक्षित बनाउन नेपालमा गर्भपतनलाई कानुनी मान्यता दिएर सुरक्षित गर्भपतन सेवा सुरु गरिएको पनि १५ वर्ष बितिसक्यो । नेपालमा १८ वर्ष पार गरेकी, मानसिक सन्तुलन ठीक रहेको हरेक गर्भवतीले आफ्नै मञ्जुरीमा तथा १८ वर्ष पार नगरेको (नाबालक) वा मानसिक अवस्था ठीक नभएको अवस्थामा नातेदारको मञ्जुरीमा गर्भपतन गर्न पाउने कानुनी व्यवस्था छ । गर्भपतनले कानुनी मान्यता पाएकाले लुकिछिपी, असुरक्षित स्थानमा र अयोग्य व्यक्तिबाट गर्भपतन गराउनुपर्ने बाध्यतालाई अन्त्य भएको छ । 

डा. बालकृष्ण साह, पुस २५, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मुटु रोगीका लागि  उपयुक्त आहार

मानिसको महत्वपूर्ण अंग मुटुले विभिन्न अंगहरूमा स्वस्थ रगत संचार गर्छ । शरीरका विभिन्न अंगहरूलाई आवश्यक पोषणतत्व रगत र अक्सिजनको माध्यमबाट प्रवाह हुन्छ ।     

विपिन कार्की, न्यूट्रिसनिस्ट पुस १८, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

डिप्रेसनका लागि योग

डिप्रेसनमा भएका मानिसका लागि प्राणायाम सबैभन्दा महत्वपूर्ण हुन्छ । प्राणायाममा लामो र गहिरो श्वास लिनु र छोड्नुपर्छ । यसैगरी नाडी शोधन विधि पनि महत्वपूर्ण विधि हो । 

निर्मला के.सी., पुस १७, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

महिलालाई  रगतको कमी 

सन् २००६ मा ३६ प्रतिशत गर्भवती महिलामा रक्तअल्पता थियो । सन् २०१६ को सरकारी तथ्यांकअनुसार त्यो ४१ प्रतिशत पुगेको थियो । यति धेरै फोलिक एसिड, आइरन चक्की बाँड्दा पनि रक्तअल्पता कम भएन । अब हामी नेपाली गर्भवती महिलाको शरीरमा भिटामिन बी १२ को कमी भएर रक्तअल्पता भएको हो कि भनेर अध्ययन गर्दैछौं ।

डा.अरुणा उप्रेती, पुस १७, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

ढिलो विवाहको असर

धेरै महिला अहिले करिअरमा केन्द्रित भएका कारण ढिलो विवाह गरी सन्तान पनि ढिलै जन्माउँछन् । ३० वर्षको उमेरपछि आमा बन्दा धेरै कुरामा ध्यान पुर्‍याउनुपर्छ । उमेर ढल्कदै जाँदा गर्भावस्थामा हुने जटिलता बढ्ने खतरा हुन्छ । यो कुरा सबै महिलाको हकमा भने लागू हुँदैन । यद्यपि ढिलो सन्तान जन्माउँदा केही कुरामा भने ध्यान पुर्‍याउनु जरुरी हुन्छ । 

डा. अचला वैद्य, पुस १५, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कसरी गर्ने  आँखाको सुरक्षा ? 

कम्प्युटर, टेलिभिजन तथा मोबाइल हेर्दा अलि टाढै बसेर हेर्नुपर्छ । समय–समयमा आँखा झिमझिम गरिरहनुपर्छ । कम्युटरमा काम गर्ने भए लगातार नहेरी बीचबीचमा ब्रेक लिनुपर्छ । धेरैले आँखामा गाजल, मस्कारा आदि लगाउँछन् । राति सुत्नुअघि त्यस्ता प्रसाधन राम्रोसँग सफा गनुपर्छ ।  

नारी संवाददाता , पुस १, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

घरमै हेल्थ क्लब

शरीरलाई तन्दुरुस्त बनाउनुपर्छ भनेर बिहान उठ्नेबित्तिकै एक्सरसाइज गर्नतिर लाग्ने धेरैको बानी हुन्छ । यसै पनि बिहानै केही खान मन नलाग्ने भएकाले एक्सरसाइज गरेर मात्र खाने काम गरिन्छ । 

लक्ष्मी भण्डारी थापा, मंसिर ३०, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

महिलालाई विन्टर डिप्रेसन

विभिन्न अध्ययनबाट देखिएको छ, जाडोमा हामी एक हिसाबले उदास बन्न पुग्छौं । यतिबेला चिन्ता तथा तनाव वृद्धि हुन्छ ।

सुजाता मुखिया, मंसिर २६, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

युवादेखि वृद्धसम्म  गर्छन् योग 

टिभीमा बाबा रामदेवले योग गरेको देखेकी देवीनगर रंगशालाकी अप्सरा भुसाल अहिले आफै योग गर्न जान्ने भएकी छिन् । लामो दाह्री पालेका, रातो वस्त्र लगाएका बाबा रामदेवले सिकाएको कपालभातीसहितको योग शिक्षा अहिले विद्यालयमा योग प्रशिक्षकबाट सिक्न पाउँदा भुसाल खुसी देखिन्छिन् ।

स्वस्तिक श्रेष्ठ, मंसिर २६, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

डण्डिफोर निचोर्ने बानीले गर्छ हानी

डण्डिफोर निचारिसकेपछि त्यसले झन् बढि जलन गराउन सक्छ र छालामा कालो दाग पनि बस्न सक्छ। र यो दाग डण्डिफोर जस्तो होइन, यो त साधेको लागि पनि बस्न सक्छ । फेरि डण्डिफोर निचार्दा नङमा भएको ब्याक्टेरिया र अन्य फोहोरको कारण अझ बढि सङ्क्रमण हुन जान्छ ।

नारी संवाददाता , मंसिर २५, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

जाडो र स्वास्थ्य

जाडो मौसममा श्वास–प्रश्वासको समस्या बढी देखिन्छ । वृद्धवृद्धा तथा बालबालिकामा यो रोग बढी देखिन्छ । चिसो धेरै हुने भएकाले कम काम गर्दा पनि दम बढ्ने र यसले थप समस्या पनि निम्त्याउने गर्छ । धेरै दम बढेमा मुटुमा पनि असर पार्न सक्छ । त्यसैले जाडो मौसममा बूढाबूढी तथा बालबालिकालाई चिसोबाट जोगाउनुपर्छ । 

नारी संवाददाता , मंसिर ११, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --