स्वास्थ्य

दाँतको हेरचाह

 रीना शाक्य, डेन्टिस्ट, लुमन्ती डेन्टल क्लिनिक कोरोना महामारीले यसरी प्रलयकारी रूप लिन्छ भनेर कसैले कल्पनासम्म गरेका थिएनन् । कोरोनाकै कारण हामी आफ्ना छरछिमेकी र इष्टमित्रसँग चाडपर्वसमेत मनाउन पाएका छैनौ । तर पनि पहिलेदेखि नै चलिआएको परम्परा परिवारमै सीमित भएर मनाउनु परिहाल्यो, पूजाआजा गर्नैपर्‍यो । देवीदेवतालाई चढाउन प्रसाद र खानेकुराहरू पनि बनाउनैपर्‍यो । चाडपर्वमा प्रसादका रूपमा मीठा, गुलिया परिकारहरूको प्रयोग गर्दा मुख र दाँतमा समस्या आउन सक्छ । त्यसैले चाडपर्वमा यसको हेरचाह गर्नु एकदमै जरुरी हुन्छ । खासगरी दाँतको हेरचार झनै आवश्यक छ । यसमा खराबी आए उपचार गर्नुपर्छ ।सामान्यतया दाँतको उपचार दुई प्रकारले गर्न सकिन्छ । पहिलो, आफ्नो घरमै सावधानी अपनाएर दाँतको हेरचाह गर्दै घरेलु उपचार गर्न सकिन्छ । दोस्रो, केही जटिल लक्षण देखिए अस्पताल वा डेन्टल क्लिनिकमै गएर उपचार गर्नुपर्ने हुन्छ ।धेरैजसोलाई दाँतमा खाना अड्किने समस्या हुन्छ । खाएको खानेकुरा त्यहीं कुहिएर मुख गन्हाउने हुन सक्छ । यस्तो अवस्थामा खाना खानेबित्तिकै राम्रोसँग कुल्ला गर्ने, डेन्टल फ्लस वा इन्टर डेन्टल ब्रस प्रयोग गरी दुई दाँतबीचको फोहोर निकाल्नुपर्ने हुन्छ ।त्यस्तै, गिजा सुनिने र गिजाबाट रगत आउने समस्या भए मनतातो पानीमा नुन राखेर दिनको तीन–चार पटक कुल्ला गर्नुपर्छ । माउथ वासको प्रयोग बिहान र बेलुका गर्नु उपयोगी हुन्छ । निकाल्न मिल्ने नक्कली दाँत प्रयोग गरेको खण्डमा राति सुत्नुअघि दाँतलाई पानीमा राम्रोसँग भिजाएर राख्ने र बिहान मात्र प्रयोग गर्न सकिन्छ ।कृत्रिम खोल, डेन्टल ब्रिज, इम्प्लान्ट र दाँतमा तार (ब्रेसेस) लगाएको छ भने कडा चीजहरू जस्तै छुर्पी, मकै, भटमास र हड्डी आदि विचार पुर्‍याएर चपाउनुपर्छ । यसो गर्दा दाँत भाँचिने सम्भावना कम रहन्छ । कोरोना महामारी कहिले अन्त्य हुन्छ यकिन नभएकाले अझै लामो समयसम्म रहने सम्भावना भएकाले हरेक दिन दुई पटक फ््लोराइडयुक्त मञ्जनले दाँत माझ्ने गर्नुपर्छ ।डेन्टल क्लिनिक जानुपर्ने अवस्था भने दुईवटा दाँतहरूको बीचमा अथवा दाँतमा क्याभिटी भएर खाना खान नसकेमा, गिजाहरू सुन्निएर पाकेकोमा, बुद्धिबङ्गाराहरू बाङ्गोटिङ्गो अथवा आउन नसकेर मुख खोल्न र निल्न नसक्ने हुनु हो । यसैगरी, पहिले गरेका फिलिङ्गहरू टुक्रिएर गिजामा असर गरेमा, कृत्रिम खोलहरू झरेर गिजामा समस्या परे, राति सुत्न नसक्ने गरी दाँतको पीडा भए, दुर्घटनामा दाँत भाँचिए पनि डेन्टल क्लिनिक जानुपर्छ ।यी माथिका अत्यावश्यक उपचारका लागि डेन्टल क्लिनिक अथवा अस्पताल जानुपरेमा पहिले आफूले देखाइरहेको दन्त चिकित्सकलाई फोनबाट परामर्श लिएर मात्र जानु उपयुक्त हुन्छ्र । अन्यथा यस कोरोना महामारीका बेलामा क्लिनिकमा कुर्नुपर्ने र अनावश्यक झन्झटको सामना गर्नुपर्ने हुनसक्छ ।अहिलेको वर्तमान अवस्थालाई ध्यानमा राखेर सकेसम्म नेपाल मेडिकल काउन्सिलको दर्ता भएका दन्त चिकित्सककहाँ मात्र उपचार गराउनु उचित हुन्छ्र । यी चिकित्सकले आवश्यक सुरक्षा अपनाएर उपचार गर्ने हुँदा बिरामीहरू कोरोनाको जोखिमबाट डराउनुपर्ने हुँदैन र उचित दाँतको उपचार पाएर चाडबाडका अवसरमा दाँतको समस्याबाट बच्न सकिन्छ ।

नारी संवाददाता , कार्तिक ६, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

चाडपर्व र स्वास्थ्य

चाडपर्व भन्नेबित्तिकै हामी मीठो खाने, राम्रो लगाउने र परिवार, छरछिमेक तथा साथीभाइसूग रमाउने गर्छौं । अझ पर्वमा हामी माछा, मासु, अण्डालगायतका परिकारलाई सम्झन्छौं र प्राय:यिनै बढी प्रयोग पनि गर्छौं ।

रामदेवी महर्जन, कार्तिक ६, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कोरोना महामारीमा गर्भवतीको मानसिक स्वास्थ्य

कोभिड–१९ महामारीमा लाखौं मानिस संक्रमित भए, अझै संक्रमित हुने क्रम रोकिएको छैन । धेरैको मृत्यु भइसकेको छ ।

तारा अधिकारी, कार्तिक ६, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

महिला स्वास्थ्य र मेरो अनुभव

नेपालको परिवेशमा प्रजनन् स्वास्थ्य नीति र कार्यक्रमहरूले शिशु बाल तथा मातृ मृत्यु एवं अशक्तता दरलाई कम गर्ने राष्ट्रिय उद्देश्य वर्तमान सवालमा त्यति सफल भएको पाइ“दैन ।

कार्तिक ६, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

शत प्रतिशत निदान हुने स्तन क्यान्सर

केहीवर्ष अघि चितवनकी सरला शर्माको दाहिने स्तनमा गाँठागुठी देखा परेकाथिए । समयमै निक्यौल गरि उपचार गरेकाले अहिले उनी क्यान्सर मुक्त जीवन बिताइरहेकी छिन् । सरलाको जस्तो समस्या अन्य महिलालाई पनि परेको हुन सक्छ ।

नारी संवाददाता , आश्विन १६, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

खानपान

कोरोना महामारीले कुपोषण बढेको छ । यस्तो बेला घर बाहिर गएर काम गर्न नपाइएकाले धेरैलाई छाक टार्न पनि धौ–धौ परेको छ । यसले गर्दा शारीरिक दुर्बलता, कमजोरीका कारण कुपोषणका सिकार बनेका छन् । कम पोषण (अन्डर न्युट्रिसन) लामो समयसम्म हुनु र आफ्नो उमेर अनुसार तौल कम भएमा न्यून पोषक तत्त्वको कमी भएको हो ।

मिरा शाह, पोषण विशेषज्ञआश्विन ६, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कस्तो मास्क उपयोगी ?

लकडाउन केही खुकुलो भएसँगै सर्वसाधारण घरबाहिर निस्कने क्रम बढेको छ । यतिबेला सार्वजनिक यातायातका साधन पनि चलेका छन् । दिनानुदिन कोरोना संक्रमितको संख्या बढिरहेकै छ ।

नारी संवाददाता , आश्विन ५, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

अल्जाइमर्स के हो ?

कुनै कारणवश मस्तिष्कको सम्झिने क्षमताका साथसाथै अन्य कुनै कार्यक्षमतामा विस्तारै कमजोरी आई दैनिक क्रियाकलापमा असर पर्नुलाई ‘विस्मृति’ भनिन्छ । यसको विविध कारणमध्ये प्रमुख कारण ‘अल्जाइमर्स’ हो ।

डा.रमेश कँडेल, ज्येष्ठ नागरिक तथा अल्जाइमर्स रोग विशेषज्ञभाद्र २८, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

फिजियो थेरापी किन ?

सन्दर्भ : विश्व फिजियोथेरापी डे

नारी संवाददाता , भाद्र २३, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

योग किन आवश्यक छ ?

अस्वस्थ जीवनशैली र खानपानका कारण कम उमेरमै मधुमेह, मोटोपना जस्ता समस्या देखिन सक्छ । स्वस्थ जीवनका लागि योग अपरिहार्य भएको योग प्रशिक्षक निलिमा काफ्ले बताउँछिन् ।

निलिमा काफ्ले, असार ७, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

खुसी जीवनका लागि ‘आर्ट थेरापी’

व्यस्त दैनिकीमा कला चिकित्सा (एक्सप्रेसिभ आर्ट थेरापी) सहयोगी हुन सक्छ । यसले दिमागलाई हल्का बनाइदिन्छ । नाचेर, गाएर, चित्र कोरेर वा नाटकीय अभिनय गरेर गरिने चिकित्सा विधि कला चिकित्सा हो ।

उपासना घिमिरे, असार ३, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बिहानै मोबाइल हेर्नाले बढाउँछ यी रोगहरू

आईटी इञ्जिनियर सयुज आचार्यले बिहान उठ्ने बितिक्कै मोबाइल प्रयोग गर्दा हुने रोग र अन्य खतराहरूकाबारे केही सुझाव दिएका छन् ।

लक्ष्मी भण्डारी, जेष्ठ ३०, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मानसिक स्वास्थ्यका लागि ध्यान र योग

अहिलेको असामान्य अवस्थामा डर लाग्नु, आत्तिनु, निद्रामा समस्या हुनु, घबराहट हुनु सामान्य हो । तर पनि निरन्तर डर लागिरहने, आत्तिरहने, मनमा घवराहट हुने, मुटु ढुकढुक हुने, श्वास फेर्न गाह्रो हुने, मुख सुख्खा हुने र अनावश्यक चिन्ताको महसुस भइरहेमा एन्जाइटी डिसअर्डर भएको हुन सक्ने डा. सगुन बताउँछन् ।

उपासना घिमिरे, जेष्ठ २८, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बालबालिकामा हुने आँखाको समस्या र समाधानका उपाय

आँखामा कालो र सेतो भाग हुन्छ । स्वस्थ आँखा हुन कालो भाग कालै र सेतो भाग सेतै हुनुपर्छ । यदि कालो भागमा सेतो रङ देखिएमा चिकित्सकलाई देखाइहाल्नु पर्छ ।

सिर्जना दुवाल श्रेष्ठ, जेष्ठ २२, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --