स्वास्थ्य

वाइन र स्वास्थ्य

विपिन कार्की, डाइटिसियनआधुनिक जीवनशैलीमा परिवर्तन आएको छ । योसँगै विभिन्न चाडपर्व, उत्सव एवं समारोहमा वाइनलाई विशेष प्राथमिकतामा राखेको देखिन्छ । पश्चिमा संस्कृतिको नक्कल हाम्रो देशमा पनि थालनी भइसकेकाले पार्टीमा वाइन संस्कारको प्रतीक बन्दै गएको छ ।वाइन शुद्ध प्राकृतिक फरमेन्टसन प्रक्रियाबाट बनाइने पेय पदार्थका रूपमा चिनिन्छ । यो मुख्यतः अंगुर तथा बेरीको जुसबाट प्रशोधित गरिन्छ । अंगुरको वाइन गुणात्मक हिसाबले राम्रो बन्ने हुनाले अंगुरलाई ग्राह्यता दिइन्छ । तर वाइन आल्चा, अम्बा, अनार, जामुन, स्याउ आदिबाट पनि बनाउन सकिन्छ । वाइनमा ८५ देखि ८९ प्रतिशत पानी, १० देखि १५ प्रतिशत अल्कोहल, एक प्रतिशत फ्रुटएसिड र धेरै प्रकारका फ्लेबर र गन्ध हुनुपर्छ ।वाइन बनाउन अंगुरको छनोटसँगै यसलाई सफा गरी क्रसिङ गरिन्छ र त्यसपछि फरमेन्टेसन १० देखि १५ दिनसम्म एअर टाइट कन्टेनरमा गरिन्छ । फरमेन्टेसनपछि वाइनलाई क्लारिफिकेसन गरी एजिङपछि बोतलमा लेबलिङ गरी बजारमा पठाइन्छ । फरमेन्टेसन प्रक्रियाका लागि मुख्यतः चिनी र इष्टको आवश्यकता पर्छ । इष्ट एक जीवाणु हो, यसले चिनीबाट कार्बनडाइअक्साइड र अल्कोहल बनाउँछ । फरमेन्टेसन प्रक्रियामा तापक्रमको मुख्य भूमिका रहन्छ । वाइनको विशेषता त्यसमा हुने अल्कोहलको मात्राले निर्धारण गर्छ ।इतिहासवाइनको विकास भूलवश अंगुर प्राकृतिक तरिकाले कुहेर बनेको भन्ने भनाइ छ । सामाजिक विकासमा वाइनले इतिहासमा निकै महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको पाइन्छ । वाइन इतिहासकै पुरानो सिर्जना हो र यसको इतिहास खोतल्दा करिब ४५ सय वर्षअगाडि इजिप्टिसियनहरूले थालनी गरेको उल्लेख गरे पनि पहिलो वाइन मिडलइष्ट तथा चीनमा उत्पादन भएको भनाइ छ । वाइनले इतिहासको मुख्य घटनालाई पनि छोएको देखिन्छ । मुख्यतः  क्रिश्चियन धर्मावलम्बीहरूका धर्मगुरु जिसस क्राइष्टले वाइनलाई आफ्नो रगत भनी रातको खानामा समावेश गरेको पाइन्छ । यसैगरी फिजिसियन हिप्फोत्रेट्सले करिब ३५० बिसीमा वाइन स्वास्थ्यका हिसाबले फाइदाजनक हुने अध्ययन गरेका थिए । ग्रीस सभ्यतासँगै यूरोपमा रोमनहरूले करिब १००० बिसीमा अंगुरको विविधता, गुण, रंग र त्यसलाई बनाउने र भण्डारणसम्बन्धी सूचना संकलन गरेको पाइन्छ । रोमनहरूले यूरोपलाई वाइन मेकिङको सेन्टर बनाए ।कति खाने ?अमेरिकी निकाय ‘युएसडिए’ को गाइडलाइनअनुसार पुरुषले दैनिक दुई गिलास (२५० मिलिलिटर) र महिलाले एक गिलास (१२५ मिलिलिटर) सम्म वाइन पिउन सक्छन् । महिलाको शरीरमा पुरुषको भन्दा तुलनात्मक रूपमा पानीको मात्रा कम हुनाले एकै मात्राको वाइन सेवन गर्ने महिलाहरू रगतमा पुरुषको भन्दा अल्कोहलको मात्रा उच्च रहने हुनाले महिलाहरूले वाइन पिउँदा गाइडलाइन फलो गर्नुपर्छ । वैज्ञानिक अध्ययनअनुसार दैनिक १२५ देखि २५० मिलिलिटर रेडवाइन पिउँदा मुटु रोगको जोखिम नहुने र खनिज पदार्थ जस्तै क्याल्सियम, फस्फोरस, जिंकको राम्रोसँग अवशोषण हुन मद्दत पुग्छ ।वाइनका फाइदा‘युनिभर्सिटी अफ रोम’ को एक अध्ययनका अनुसार शुद्ध प्राकृतिक वाइनको सेवनले रगतमा एसिड अल्डिहाइड’ रासायनिक तत्वलाई कम गराई कलेजोमा जम्मा भएका विकारलाई निष्कासन गर्न मद्दत गर्छ । रेडवाइनमा पाइने ‘एन्टिअक्सिडेन्ट’ ले मुटु रोग, सुगर र मृत्युदरको जोखिमलाई कम गराउने अर्को अनुसन्धानले बताएको छ ।अंगुरको बोक्रामा पाइने ‘पोलिफेनोल’ रसायन स्वास्थ्यका लागि राम्रो मानिन्छ । रातो अंगुरमा ‘पोलिफेनोल’ को मात्रा सेतो अंगुरको तुलनामा बढी हुनाले स्वास्थ्यको हिसाबले रातो अंगुर फाइदाजनक हुन्छ । त्यस्तै ब्लुबेरी र अंगुरमा रेसभेराट्रोल रसायन पनि पाइन्छ र यसबाट प्रशोधित वाइनको सेवनले रगतमा खराब कोलस्टेरोलको मात्रा कम गराई राम्रो कोलस्टेरोल बढाउने काम गर्छ । यसले मुटु रोगको जोखिम कम हुन्छ । बेफाइदाधेरै वाइन सेवनले स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर पार्नसक्छ  । यसले स्तन क्यान्सर, माइग्रेन, प्यांक्रियाटाइटिस, मोटोपन, उच्च रक्तचाप तथा बाँझोपन हुनसक्छ ।निद्रा नपुग्ने : बढी वाइन पिएपछि धेरै मानिसमा सुस्त हुने, रिंगटा लाग्ने, टाउको दुख्ने आदि समस्या देखापर्छन् । यसको मुख्य कारण अल्कोहल पाचन योग्य नहुनाले सानो आन्द्रा हुँदै रक्त प्रवाहमा प्रवेश गर्छ र शरीरका प्रत्येक कोषमा गई सेलुलर गतिविधिलाई वाधा पुर्‍याउने हुनाले निद्रामा असर पुग्छ ।मोटोपन : वाइन पिउने लत बसेका मानिसले एकैपटकमा एक बोतलसम्म पिउँछन् । एकदेखि दुई गिलास वाइनमा २०० क्यालोरी हुन्छ । एक वैज्ञानिक अनुसन्धानअनुसार पेय पदार्थ बढी सेवन गर्नेहरू खाना बढी खाने र शारीरिक योग कम गर्नाले मोटोपन निम्तिन सक्ने उच्चतम जोखिम हुन्छ ।उच्च रक्तचाप : अल्कोहल बढी सेवन गर्नाले रक्तचाप बढ्नुका साथै मुटु रोग तथा स्ट्रोकको जोखिम बढाउँछ ।प्रजनन क्षमतामा समस्या : गर्भवती महिलाले वाइन तथा मादक पदार्थ सेवन गर्नाले शिशुको तौल कम हुने, जन्मदोष, शारीरिक अपाङ्गताजस्ता समस्या निम्तिन सक्छन् । पुरुषमा पनि बढी अल्कोहल सेवनले गर्दा टेस्टोस्टेरोन हर्मोनको कमी हुँदा शुक्रकीटको गतिविधिलाई असर पारी बाँझोपन निम्तिन सक्छ ।

नारी संवाददाता , फाल्गुन १४, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

छालाको हेरचाह आवश्यक

नियमित क्रिमको प्रयोगले चाउरीपन हटाउनेदेखि छालालाई कोमल बनाउन मद्दत पुग्छ । जाडो लक्षित बजारमा विभिन्न प्रकारका क्रिम उपलब्ध हुन थालेका छन् । तर बजारमा भएका क्रिम लगाउँदा विशेष ख्याल गर्नुपर्छ ।

नारी संवाददाता , माघ ११, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

आँखाको पर्दामा रोग र रोकथामका उपाय

आमाको गर्भमा रहँदा अङ्ग बन्ने क्रममा रेटिनाको केही भाग विकसित नभए पनि शिशु जन्मिन सक्छ । यस्ता आँखामा प्रायः दृष्टि कम हुन्छ । समय अवधि बढ्दै जाँदा रेटिना उप्कन गई समयमै उपचार नभए पूर्णरूपमा दृष्टि बिग्रिन सक्छ ।

नारी संवाददाता , माघ ४, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

पाठेघरको मुखको क्यान्सर

जनवरी महिनालाई विश्वभरी पाठेघरको मुखको क्यान्सर विरुद्ध जनचेतना फैलाउने महिनाको रुपमा विभिन्न कार्यक्रम गरेर मनाईन्छ ।

नारी संवाददाता , पुस २१, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

स्तन क्यान्सरबाट बच्न स्वयं परीक्षण कसरी गर्ने?

स्तन क्यान्सर धेरै नेपाली महिलामा देखिने गर्छ । नेपालमा स्क्रिनिङ कार्यक्रम प्रभावकारी नभएकाले स्तन क्यान्सरका बिरामी रोगले विकराल रुप लिएपछि मात्र आउँछन् ।

नारी संवाददाता, पुस १९, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

विवाह र गर्भ !

बेरोजगारीले विवाह गर्ने औसत उमेरलाई उकालो चढाएको पाइन्छ । अहिलेका युवाहरू राम्रो जागिर नपाए सम्म वा आर्थिक रुपमा स्थापित नभई विवाह गर्न रुचाउँदैनन् ।

नारी संवाददाता , मंसिर २६, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

दाँतको हेरचाह

कोरोना महामारीले यसरी प्रलयकारी रूप लिन्छ भनेर कसैले कल्पनासम्म गरेका थिएनन् । कोरोनाकै कारण हामी आफ्ना छरछिमेकी र इष्टमित्रसँग चाडपर्वसमेत मनाउन पाएका छैनौ । तर पनि पहिलेदेखि नै चलिआएको परम्परा परिवारमै सीमित भएर मनाउनु परिहाल्यो, पूजाआजा गर्नैपर्‍यो ।

नारी संवाददाता , कार्तिक ६, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कोरोना महामारीमा गर्भवतीको मानसिक स्वास्थ्य

कोभिड–१९ महामारीमा लाखौं मानिस संक्रमित भए, अझै संक्रमित हुने क्रम रोकिएको छैन । धेरैको मृत्यु भइसकेको छ ।

तारा अधिकारी, कार्तिक ६, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

चाडपर्व र स्वास्थ्य

चाडपर्व भन्नेबित्तिकै हामी मीठो खाने, राम्रो लगाउने र परिवार, छरछिमेक तथा साथीभाइसूग रमाउने गर्छौं । अझ पर्वमा हामी माछा, मासु, अण्डालगायतका परिकारलाई सम्झन्छौं र प्राय:यिनै बढी प्रयोग पनि गर्छौं ।

रामदेवी महर्जन, कार्तिक ६, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

महिला स्वास्थ्य र मेरो अनुभव

नेपालको परिवेशमा प्रजनन् स्वास्थ्य नीति र कार्यक्रमहरूले शिशु बाल तथा मातृ मृत्यु एवं अशक्तता दरलाई कम गर्ने राष्ट्रिय उद्देश्य वर्तमान सवालमा त्यति सफल भएको पाइ“दैन ।

कार्तिक ६, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

शत प्रतिशत निदान हुने स्तन क्यान्सर

केहीवर्ष अघि चितवनकी सरला शर्माको दाहिने स्तनमा गाँठागुठी देखा परेकाथिए । समयमै निक्यौल गरि उपचार गरेकाले अहिले उनी क्यान्सर मुक्त जीवन बिताइरहेकी छिन् । सरलाको जस्तो समस्या अन्य महिलालाई पनि परेको हुन सक्छ ।

नारी संवाददाता , आश्विन १६, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --