विदेश

चर्चामा अन्निटा र ममता

नारीको यो अंकमा साइप्रसको ६१ वर्ष इतिहासमा पहिलो पटक मुलुककै दोस्रो शक्तिशाली पदमा पुगेकी ३५ वर्षीया अन्निटा डिमेट्रिओ र भारतमा लगातार तेस्रो पटक मुख्यमन्त्री बन्न सफल भएकीममता बनर्जीको विषयवस्तु समेटेका  छौ ।पैंतीस वर्षमै सभामुखसाइप्रसमा ६१ वर्षको इतिहासमा पहिलो पटक सभामुखमा महिला चयन भएकी छन् । उक्त सौभाग्य पाउनेमा ३५ वर्षीया अन्निटा डिमेट्रिओ हुन् । त्यहाँको कुल ५६ सदस्यीय संसद्मा अन्निटाले २५ मत पाएर सभामुख बन्न सफल भइन् । सन् १९६० मा बेलायती उपनिवेशबाट स्वतन्त्र भएको साइप्रसमा राष्ट्रपतिपछि सर्वाधिक शक्तिशाली पदका रूपमा सभामुखलाई लिइन्छ । सभामुख बनेलगत्तै प्रतिक्रिया दिँदै अन्निटाले आफूले प्राप्त गरेको जिम्मेवारी पूर्णनिष्ठाका साथ पूरा गर्ने बताइन् । भनिन्, ‘संसद्मा म निष्पक्ष भूमिका निर्वाह गर्छु ।’ उनको विजयप्रति साइप्रसका राष्ट्रपति निकोस अनास्तासियाडेसले खुसी व्यक्त गर्दै देशको सर्वाधिक शक्तिशाली राजनीतिक पदमा महिला चुनिनु मुलुककै लागि गर्वको विषय भएको प्रतिक्रिया दिएका थिए । वर्षौंसम्म निकोसले नेतृत्व गरिसकेको पार्टी ‘मध्य–दक्षिणपन्थी डेमोक्रेटिक पार्टी’ बाटै अन्निटा सांसद हुन् । बेलायती उपनिवेशमा मुक्त भएयता धेरै महिला सदस्यले अन्य राजनीतिक पद प्राप्त गरे पनि शक्तिशाली जिम्मेवारी भने पाएका थिएनन् । त्यहाँको राजनीतिमा महिलाको सहभागिता पुरुषको तुलनामा धेरै कम छ । साइप्रसको ५६ सदस्यीय संसद्मा आठ जना सांसद र पछिल्लो १५ सदस्यीय मन्त्रिमण्डलमा तीन मात्र महिला मन्त्री छन् ।ग्रीक साइप्रसेली राजनीतिज्ञ अन्निता २०१६ यता डेमोक्र्याटिक र्‍याली पार्टी (डीआईएसवाई) को ब्यानरमा लारनाका निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित सांसद हुन् । सुरुमा पार्टीका प्रवक्ताप्रोड्रोमोस प्रोड्रोमाले चुनाव लड्नु भनेको ‘सौन्दर्य प्रतियोगिता नभएको’ भन्दै उनको नाम उम्मेदवारको सूचीबाट हटाएका थिए । पछि पार्टी सदस्यहरूको दबाबपछि उनको नाम पुनः समावेश गरियो र उनले चुनाव पनि जितिन् । १० जून २०२१ मा साइप्रसको संसद्को १२ औं कार्यकालका लागि उनी सभामुखमा निर्वाचित भएकी हुन् । सन् २०१६–०२१ सम्म कलर्कको भूमिकामा रहेकी उनी संसद्को स्थायी समितिको शैक्षिक मामिला तथा संस्कृति समिति र मानव अधिकार तथा पुरुष र महिलाका लागि समान अवसरका लागि क्रियाशील समितिकी उपाध्यक्ष थिइन् । त्यस्तै, विकास परियोजना र सार्वजनिक खर्च नियन्त्रण तथा पर्यावरणसम्बन्धी समितिको सदस्यका रूपमा समेत कार्य गरेको अनुभव उनीसँग छ ।साइप्रस विश्वविद्यालयमा जनसम्पर्क अधिकृत र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध विषयको अध्यापक भई काम गरेको अनुभव उनीसँग छ । उनले स्थानीय क्यापिटल टेलिभिजनमा सेन्ट्रल न्युज बुलेटिनको विशेष प्रस्तोताका रूपमा समेत काम गरेकी थिइन् । उनी २०१२–२०१६ सम्म ट्राउलोई सामुदायिक परिषद्मा प्रथम महिला सदस्य भएर काम गरिन् । १८ अक्टोबर १९८५ मा ट्राउलसमा जन्मिएकी उनको पालनपोषण पनि त्यहीँ भएको हो । ग्रीक र अंग्रेजी भाषामा दख्खल भएकी उनले साइप्रस विश्वविद्यालयबाट समाजशास्त्र तथा राजनीति विज्ञान पढेकी छन् । त्यसपछि बेलायतस्थित केन्ट विश्वविद्यालयबाट अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र युरोपेली अध्ययन विषयमा स्नातकोत्तर उपाधि हासिल गरेकी छन् ।आइरन लेडीभारतको केन्द्रीय सत्ताले साम, दाम, दण्ड र भेदसहित सबै शक्ति लगाउँदा पनि उनको आत्मविश्वासलाई चुनौती दिन सकेन । एक्लो भए पनि हार मानेकी छैनन्, आफ्नो पथमा अडिग छिन् । केन्द्र सरकारले उनको नेतृत्वमा रहेको राज्य सरकारलाई कोरोनाको खोप कम उपलब्ध गराएर होस् वा राज्यपाल (गभर्नर) लाई गलत बयान दिन लगाएर होस्, कमजोर पार्ने प्रयासमा छ । उनले चुनावपछि राज्यमा हिंसा मच्चाएको आरोपको सामनासमेत गरिरहेकी छन् । यी सबको सामना भारतीय राज्य पश्चिम बंगालकी मुख्यमन्त्री ममता बनर्जीले गरिरहेकी छन् ।एक्लै, थोरै संसाधन र कार्यकर्ताको फौजको सहयोगमा पछिल्लो निर्वाचन जितिन् । यो जितले ममतालाई भारतमा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको प्रतिद्वन्द्वीका रूपमा उभ्याइदिएको भारतीय विश्लेषकहरूले भन्न थालेका छन् । हुन पनि हो, धेरै मुद्दामा मोदीको तुलनामा फरक शैलीकी राजनेता हुन्, ममता । जुझारु, सादा र किफायत जीवन मात्र होइन, राजनीतिक अभियान चलाउने विचार र नीतिहरूमा पनि उनी पृथक् छिन् । आजको मितिमा उनी विचार र जीवन शैली वा प्रशासनिक नीतिहरूमा मात्रै होइन राजनीतिक कदको हिसाबमा पनि धेरै माथि पुगेकी छन् ।सन् १९७७ यता ३४ वर्षसम्म पश्चिम बंगालमा जनताको विश्वास जित्दै आएको वाम मोर्चालाई पछिल्लो निर्वाचनमा शून्यमा झार्न सफल भइन् । भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) ले उनीमाथि तुष्टीकरणको आरोप लगाउँदै धार्मिक ध्रुवीकरण गर्ने प्रयास गर्‍यो, ‘जय श्रीराम’ को नारालाई राजनीतिक प्रयोग गर्‍यो । उसले आफ्नो सबै शक्ति लगायो, डबल इन्जनको नारा पनि दियो, आफ्नो सुविधाअनुसार आठ चरणमा त्यहाँ चुनाव गरायो । चुनाव आयोग, सीबीआई, ईडी, आयकर, केन्द्रीय सुरक्षा बललाई समेत उनीविरुद्ध प्रयोग गर्‍यो । यति मात्रै होइन भाजपाले उनीविरुद्धको प्रचारमा मिडियाको पनि खुबै प्रयोग गर्‍यो । यतिका बाबजुद पनि अन्तिम समयसम्म डटिरहिन्, राज्यमा आफ्नै नेतृत्वमा सरकार बनाउन सफल भइन् । भनिन्छ, राजनीति गर्नेहरू निर्मम, कठोर र निष्ठुर हुन्छन् । तर ममता यसमा भिन्न छिन् । पीडा र संतापको समय उनी आफ्ना करविरोधीहरूप्रति समेत माया भाव प्रकट गर्छिन् । केन्द्र सरकारसँग लगातार तिक्तता जारी रहे पनि उनले प्रधानमन्त्री मोदीलाई मीठो बंगाली आँप कोसेली रूपमा पठाउन बिर्सिनन् ।ममता बनर्जी पश्चिम बंगालकी नवौं र राज्यकै प्रथम महिला मुख्यमन्त्री हुन् । अविवाहित उनी लगातार तीन पटक मुख्यमन्त्री बन्ने रेकर्ड पनि बनाएकी छन् । विद्रोही स्वभावकी उनी सन् १९९७ मा भारतीय राष्ट्रिय कंग्रेसबाट अलग भइन् र पछि उनले अखिल भारतीय तृणमूल कंग्रेस स्थापना गरिन्, जसलाई टीएमसी या एआईटीएमसी नामले समेत चिनिन्छ । सन् २०११ को विधानसभा चुनावमा भारतीय कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी) नेतृत्वमा रहेको वाम मोर्चाको ३४ वर्ष पुरानो सरकार ढाल्न सफल भएकी थिइन् । बंगालमा ‘दिदी’ का रूपमा लोकप्रिय ममता भारतकै इतिहासमा प्रथम महिला रेलमन्त्री बन्न सफल भइसकेकी छन् । अझ यो मन्त्रालय दुई पटकसम्म सम्हालेकी थिइन् । मानव संसाधन विकास राज्यमन्त्री, कोयला मन्त्री, महिला तथा बालविकास मन्त्री र युवा मामिला तथा खेल विभाग मन्त्रालयको जिम्मेवारी पनि सम्हालिसकेकी छन् ।ममता बनर्जीको जन्म ५ जनवरी १९५५ मा कोलकाताको एउटा निम्न वर्गीय परिवारमा भएको हो । नौ वर्षकै उमेरमा तिनले बुबा गुमाएकी थिइन् । उनले कोलकातास्थित जोगोमाया देवी कलेजबाट इतिहासमा स्नातकको उपाधि र कोलकाता विश्वविद्यालयबाट इस्लामी इतिहासमा स्नातकोत्तर गरेकी छन् । त्यस्तै, कोलकातास्थित श्री शिक्षायतन कलेजबाट शिक्षामा डिग्री र जोगेशचन्द्र चौधरी ल कलेजबाट कानुनमा डिग्री हासिल गरेकी छन् ।स्कुले जीवनबाटै उनी राजनीतिमा सक्रिय भएकी हुन् । त्यसताका कंग्रेस (आई) मा समावेश भई सन् १९७६ देखि १९८० सम्म महिला कंग्रेसको महासचिव भई काम गरिन् । सन् १९८४ मा ८ औं लोकसभा सदस्यका रूपमा निर्वाचित भएकी थिइन् । सन् १९८८ मा कंग्रेस संसदीय दलको कार्यकारी समिति सदस्य बनिन् । सन् १९९१ मा उनी १० औं लोकसभा सदस्यमा फेरि जितिन् र विभिन्न मन्त्रालयको जिम्मेवारी पाउन सफल भइन् । उनी १९९६ मा तेस्रो, सन् १९९८ मा चौथो, १९९९ मा पाँचौं पटक, २००४ मा छैठौं पटक र २००९ मा सातौं पटक लोकसभा सदस्य निर्वाचित हुन सफल भइन् । २०११ मा लोकसभा सदस्यबाट राजीनामा दिई उनी पश्चिम बंगालको कमान सम्हाल्ने प्रथम महिला बनिन् । त्यसपछि २०१६ र २०२१ मा समेत चुनाव जितेर मुख्यमन्त्री पदमा आफूलाई स्थापित गराउन सफल भइन् । ममताले बंगालीमा १३ र अंग्रेजीमा ४ सहित १७ वटाजति पुस्तक लेखेकी छन् । सन् २०१२ मा ‘टाइम पत्रिका’ ले तिनलाई विश्वको सबैभन्दा प्रभावशाली व्यक्तित्वको सूचीमा समावेश गरेको थियो । ‘ब्लूमबर्ग मार्केट्स’ पत्रिकाले सन् २०१२ मा ‘वित्तीय संसारमा ५० जना सबैभन्दा प्रभावशाली’ व्यक्तित्वमा पनि चयन गरेको थियो ।(एजेन्सीहरूको सहयोगमा)

दिनेश यादव, भाद्र ४, २०७८

-- पुरै पढ्नुहोस् --

चर्चामा इवेला र ग्यालोनी

विश्व व्यापार संगठन (डब्लुटीओ) ले आफ्नो प्रमुखमा पहिलो पटक महिला नेतृत्व पायो । यो सौभाग्य पाउने महिला हुन्, ६६ वर्षीया एन्गोजी ओकोन्जो इवेला ।

दिनेश यादव, असार १३, २०७८

-- पुरै पढ्नुहोस् --

संसारकै ठूलो गाला भएकी मोडल

युक्रेनकी एक अभिनेतृ तथा मोडल अनास्तासिया पोक्रेस्चुक पनि अनौठो खाले कस्मेटिक सर्जरीका कारण चर्चित छिन् ।

नारी संवाददाता , वैशाख ७, २०७८

-- पुरै पढ्नुहोस् --

अमेरिकी अर्थमन्त्री येलेन

‘सधै याद राख्नुस्, सफलताका लागि तपाईंको आफ्नै संकल्प कुनै अन्य संकल्पभन्दा बढी महत्व राख्छ’– यी भनाइ अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपति अब्राह्म लिंकनका हुन् ।

दिनेश यादव, फाल्गुन ५, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

साहसी सराह

युएईको ‘काउन्सिल अफ साइन्टिस्ट’ को अध्यक्षता गरिरहेकी सराह ‘इमिरेट्स मार्स मिसन’ को उप–व्यवस्थापक छिन् । युएई क्याबिनेटअन्तर्गतको एड्भान्स टेक्नोलोजी मन्त्रीसमेत रहेकी उनी युएई स्पेश एजेन्सीको अध्यक्ष पनि छिन् ।

नारी संवाददाता , पुस २४, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

ऐतिहासिक योद्धा– कमला ह्यारिस

डेमोक्र्याटिक पार्टीकी कमला ह्यारिस (५६ वर्ष) अमेरिकाकै प्रथम महिला उप–राष्ट्रपति निर्वाचित भएकी छन् । उनी भारतीय मूलकी श्यामला गोपालन र जमैकन डोनाल्ड ह्यारिसकी सन्तान हुन् । विजय घोषणालगत्तै कमलाले भनिन्, ‘यो पदका लागि म प्रथम महिला हुँ तर अन्तिम होइन ।

नारी संवाददाता , मंसिर ३, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

गाडीका पाटपुर्जाबाट भेन्टिलेटर बनाउँदै अफगानी किशोरी

महिला रोबोटिक्स टोलीकी एक सदस्य  १७ वर्षीया नाहिद रहीमी भन्छिन्, ‘हामीले एउटा मात्रै ज्यान बचाउन सकियो भने पनि यो निक्कै महत्वपूर्ण हुनेछ । ‘अफगान ड्रिमर’ भनेर चिनिने यी केटीहरू त्यहांको पश्चिमी प्रान्त हेरातबाट आएका हुन्

लक्ष्मी भण्डारी, जेष्ठ १०, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

रहस्य बन्दै साउदी राजकुमारी

पछिल्लो केही सातादेखि उनलाई बाहिरी सम्पर्क नगराइएकोमा कोरोना भाइरस महामारीको संक्रमण भएको हुनसक्ने पनि आशंका गरिएको छ । किनभने उनलाई राखिएको जेल अलहएरका अन्य केही व्यक्तिमा कोरोना संक्रमण भएको बताइएको छ । 

लक्ष्मी भण्डारी, वैशाख २४, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कोरोना जितेको दक्षिण कोरिया हाम्रा लागी पाठ हुनसक्छ

दक्षिण कोरियाका धेरै स्थानमा अहिले जिवन सामान्य अवस्थामा फर्किदै गएको छ मानिसहरु सडकमा कमै देखिन्छन् । कुनै अफिस, मल, रेष्टुरेन्ट वा सार्वजनिक स्थानमा जानु अगाडी उनीहरूको तापक्रम मापन गरिन्छ भने सेनिटाइजरको प्रयोग अनिवार्य गरिएको छ । 

लक्ष्मी भण्डारी, वैशाख २२, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

५ मुलुक, जहाँ छन् महिला र बालबालिका बढी जोखिममा

कोरोनाका कारण दोस्रो विश्वयुद्धपछि सबैभन्दा खराब मानवीय संकटको सामना गर्नुपर्नेछ । संगठनले सन् २०१९ मा ८ दशमलव ३ बिलियन प्राप्त गरेको थियो भने अब सन् २०२० का लागि यसका कामहरू निरन्तरता दिन १० दशमलव १२ बिलियनको आवश्यकता रहनेछ ।’ 

लक्ष्मी भण्डारी, वैशाख १६, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कुन मुलुकमा सबैभन्दा उत्तम स्वास्थ्य सुरक्षा

विश्व अहिले स्वास्थ्यतर्फ केन्द्रित छ । कोभिड १९ को महामारी पछि विश्वले अहिले सबैभन्दा बढी पैसा खर्च गरेको क्षेत्रनै स्वास्थ्य क्षेत्र देखिएको छ । यसै बिषयमा हालै बिबिसीले विश्वको कुन राष्ट्रमा सबैभन्दा उत्तम स्वास्थ्य सुरक्षा रहेको छ भनेर छनोट गरेको छ । 

लक्ष्मी भण्डारी, वैशाख १३, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --