बहस

पर्वमा परिमार्जन

अहिलेको पुस्ता संस्कार, संस्कृतिलाई निरन्तरता दिने कुरामा होस् वा पर्व मनाउने अथवा अन्य परम्पराका विषयमा फरकपन खोजिरहेको अवस्था छ । शैक्षिक एवं चेतनास्तरमा वृद्धि तथा आयआर्जनमा देखा परेको क्रान्तिका कारण पर्वलाई उपलब्धिमूलक र बढी फलदायी बनाउनेतर्फ अहिले सबैको ध्यानाकर्षण बढेको छ । मानिसहरूको समग्र लाइफ स्टायलमा परिवर्तन आइरहेको समयमा पर्वमा पनि समय सापेक्ष परिवर्तनका लागि विशेषज्ञहरूको विचार :संगीता अग्रवाल / सौन्दर्यकर्मी दसैंलाई टन्न खाने, मोजमस्ती र फजुल खर्च गर्ने पर्वभन्दा पनि आफू र आफ्नो शरीर, स्वस्थ एवं सुन्दरताका लागि समय छुट्याउने अवसरका रूपमा विकास गर्ने बेला आएको छ । अहिले हरेक मानिस कुनै न कुनै काममा अल्झिइरहेका हुन्छन् जसले गर्दा उनीहरूसँग आफ्ना लागि समय कम हुन्छ । दसैंका बेला कामबाट फुर्सद पाइने भएकाले आफ्नो रुचिका कुरामा सहभागी हुने, आफूलाई कसरी खुसी र राम्रो बनाउनेतर्फ ध्यान दिँदा वर्षभरिका लागि उत्साह मिल्छ । संस्कारका नाममा यही नै वा यसरी नै गर्नुपर्छ भन्ने कुरा हट्दै जानुपर्छ । यतिबेला घरका महिला सदस्यहरूले पनि रमाइलो गर्न पाउनुपर्छ । समय फेरिइसक्यो उहिले यस्तो थियो, यो नगरी हुँदैनथ्यो भन्ने कुरामा जिद्दी कसेर बस्नुभन्दा पनि कसरी यसलाई समयसापेक्ष, सहज एवं सम्मानजनक बनाउने भन्नेतर्फ ध्यान दिन सके नयाँ पुस्ताले पनि यसलाई खुसीसाथ निरन्तरता दिने थियो । जयप्रसाद पौडेल / समाजशास्त्रीचाडपर्व पारिवारिक सम्बन्ध एवं भातृत्व बढाउन तथा सामाजिकीकरणका लागि उहिलेदेखि मनाइँदै आएको इतिहास छ । केही दशकअघिसम्म ग्रामीण क्षेत्रमा अहिले पनि वर्षाको कामले थाकेको शरीरलाई आराम दिने, पोषिलो खाना खाने, नयाँ लुगा लगाउने, आफूलाई पुनर्जागरण गर्ने समयका रूपमा लिइन्छ चाडपर्वलाई । त्यो समयको दसैं जति बेला अहिले जस्तो प्रविधि थिएन, तिनै क्रियाकलापमा मानिसहरू रमाएर खुसी हुन्थे जुन मानव जीवनका लागि अत्यावश्यक छन् । जति समाज शिक्षित हुँदै गयो, प्रविधिको विकास बढ्दै गयो त्यति नै समाजले नयाँ दिशा र गति लिने हो । अहिलेका व्यस्त मानिसहरूलाई हेर्दा बल्ल–बल्ल कामबाट छुट्टी पाएका हुन्छन् त्यही समय पनि घरघरै टीका थाप्दै हिँडेर बिताउनुभन्दा एक ठाउँमा जम्मा भएर टीका थाप्नु अनुपयुक्त होइन । फलानो समाज, फलानो परिवारको टीका यो घरमा वा यो स्थानमा भनेर तोकिदिँदा सबैको समय व्यवस्थापन एवं सामाजिकीकरणमा थप मद्दत पुग्छ ।गायत्री विष्ट / साहित्यकार तथा अनुवादकचाडलाई वैज्ञानिक तरिकाले अघि बढाउनुपर्छ । बलिप्रथा घटाउनुपर्छ, फजुल खर्च रोक्नुपर्छ । त्यसका लागि दसैंमै खसी काट्ने र त्यही बेला महँगा पहिरन तथा गरगहना खरिद गर्ने ट्रेन्ड हटाउनुपर्छ । म त अझै निधारभरि एकमाना चामलको टीका थाप्ने र सकी नसकी दक्षिणा दिने प्रचलन पनि बन्द हुनुपर्छ भन्छु । निधारमा लगाएको चामल त्यत्तिकै खेर जान्छ, किनभने यही पृथ्वीमा करोडौं मानिस भोकमरीले मरिरहेका छन् । दसैंलाई मेलमिलापपूर्ण, उपलब्धिमूलक तथा प्रगतिशील बनाउनुपर्छ । यतिबेला ठूलाबडा आशीर्वाद लिने प्रचलन भने निकै राम्रो छ । पर्व आयो कि महिलामा घरेलु कामको भार दोब्बर हुन्छ । त्यसमा पुरुष पनि सहयोगी हुनुपर्छ जसका लागि जूवातास बन्देजमा सरकारले कडा कदम चाल्नुपर्छ । नैना गुरुङ / व्यवसायीपर्वकै नाममा आफ्नो स्वास्थ्य, शरीर, समाज तथा समुदायलाई नै हानि हुने काममा कमी आउनैपर्छ । अहिले पनि टन्न मदिरा सेवन गर्ने, होहल्ला र झैझगडा गर्ने, जूवातासमा वादविवाद हुने अनि केही भन्यो भने चाडवाडको ट्याग झुन्ड्याइदिने चलन उत्तिकै छ । यस्ता कुरामा व्यक्ति स्वयंले सुधार ल्याउनुपर्छ । अर्को कुरा दसैंकै बेला घर, टोल, छिमेक नै गन्हाउने गरी मासु थुप्राउने चलन पनि घटाउनुपर्छ । ठिक्क, आफ्ना लागि जति आवश्यकता हो उति खाने र खर्च गर्ने हो भने स्वास्थ्य पनि ठीक रहन्छ अनि खर्च पनि कम हुन्छ । अर्को कुरा दक्षिणाको होड कम गर्न घरका अभिभावकले आफ्ना बालबालिकालाई ज्ञान दिनु उपयुक्त हुन्छ । दक्षिणाको महत्व र अर्थ राम्रोसँग बुझ्ने गरी उनीहरूलाई शिक्षा दिनुपर्छ । रोजी भण्डारी / प्रशासनिक प्रमुख, नेपाल लिक्वेयर्स दसैंमा खानपान गर्दा, हिँड्दा, डुल्दा स्वयं सचेत हुनुपर्छ । यतिबेला सबैको बिदा हुने भएकाले हरेक कुरामा कार्यविभाजन हुनुपर्छ । महिला मात्र काममा घोटिने चलन हटाउनुपर्छ । महिलाले पनि रमाइलो गर्न पाउनुपर्छ । बलि दिएर भगवान् खुसी हुँदैनन् । यसलाई न्यूनीकरण गर्दै जानु राम्रो हुन्छ । दसैं आउनेबित्तिकै नयाँ नोट साट्ने, यो किन्ने, ऊ किन्ने ठूलो आर्थिक भार हुन्छ । त्यो सब यही बेला किन गर्नुपर्‍यो ? आफ्नो हैसियत पुगेको र सकेको बेला गर्दा हुन्छ । यतिबेला धेरै चीज खेर जान्छन् जसमा हामीले सजगता अपनाउनुपर्छ ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, आश्विन ५, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

सासू–बुहारीको सम्बन्धमा संवाद

महिलाको प्रगतिका बाधक महिला नै हुन् भन्ने भनाइ उहिलेदेखि प्रचलित छ । विशेषतः महिला–महिलाबीचको सम्बन्ध र त्यसभित्रका बोली–व्यवहारलाई लिएर यो भनाइ सिर्जना भएको मानिन्छ । यस विषयमा मुख्यतः सासू–बुहारी सम्बन्धको चर्चा हुन्छ । यसलाई समाजले पनि त्यही रूपमा व्याख्या गर्छ र बुझ्छ । 

लक्ष्मी भण्डारी थापा, श्रावण १५, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

नक्कली सौन्दर्य प्रसाधनको बिगबिगी

सुन्दर देखिन सबैलाई मन लाग्छ । सुन्दरताका लागि खानपान, व्यायामका साथै गुणस्तरीय सौन्दर्य प्रसाधनले विशेष भूमिका खेल्छन् । अहिले कस्मेटिक्स प्रोडक्टले बजार ढाकिएको छ । बजारको करिब ३५ प्रतिशत हिस्सा यसैले ओगटेको र त्यसमध्ये ९० प्रतिशत सौन्दर्य प्रसाधन त नक्कली हुने सम्बन्धित व्यवसायीहरू बताउँछन् ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, असार २५, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

जीवनलाई कसरी खुसी  र सार्थक बनाउने ?

‘लाइफ्स अल्टिमेट डेस्टिनेसन इन ह्याप्पिनेस– अल्जेरियाका फिक्सन फिलोसफर अल्बर्ट कामसले भनेझैं पैसा, प्रतिष्ठा, पावर, पोजिसन प्राप्त गर्न चाहनेहरूको पनि यी चीजमा अन्तिम गन्तव्य खुसी नै हो । दौडधूप, कडा परिश्रम, सीप र क्षमता अनि समय खर्च गर्ने पनि खुसी प्राप्तिकै लागि हो ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, वैशाख २४, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

ट्रोलिङ टेन्सन

जथाभावी रूपमा प्रतिष्ठित व्यक्तिहरू अझ भनौं महिलाहरूको तस्बिरलाई नकारात्मक तरिकाले सामाजिक सञ्जालमा प्रयोग गर्नुलाई ट्रोल भनिन्छ । सामाजिक सञ्जालको बिस्तारसँगै यसको प्रयोग विशेष रूपमा ख्यातिप्राप्त व्यक्तिहरू, राजनीतिज्ञ, सिनेकर्मी तथा महिलाहरूमा गरिएको पाइन्छ । झट्ट हेर्दा एकछिन रमाइलो लाग्ने ट्रोल अब क्रमशः एउटा सामाजिक अपराध बन्दै गएको छ ।

नारी संवाददाता , चैत्र २२, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

प्रेमलाई हेर्ने दृष्टिकोण

उहिले प्लेटोनिक प्रेममा विश्वास गरिन्थ्यो, जहाँ आत्मीय प्रेम र सम्मान हुन्थ्यो, देखादेखमै सारा भावहरू साटिन्थे, भावनाहरू बुझिन्थे । जुग बित्दै जाँदा स्वतन्त्र र खुल्ला प्रेमले स्थान लिँदै गयो । अहिलेको प्रेम सम्बन्ध अस्थायी र ज्यादातर मनोरञ्जनका साथै लाभ प्रयोजनका लागि प्रयोग हुने हुँदा उहिले जस्तो पवित्र तथा दीर्घजीवी प्रेमको अभाव खट्किँदै गएको विभिन्न शोधले देखाउँछन् ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, फाल्गुन १९, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

सम्बन्धमा अविश्वास किन ?

तँ भन्दा म के कम भन्ने अहंले गर्दा सम्झौतामा आउन नसक्दा सम्बन्धमा वैमनस्यता बढ्दै गएको छ । एक–अर्कामा विश्वासको कमी देखिन्छ । हामी अरूलाई विश्वासले भन्दा शंकाको नजरले हेर्छौं । परिवारमा एक–अर्कामाथि अविश्वास गर्नेबित्तिकै सम्बन्धमा नकारात्मक असर पर्नु नौलो कुरा होइन ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, माघ ८, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

स्वदेशमै उत्साहित युवा

मानिसले खोजिरहेको कुरा यहीँ दिऊँ भन्ने चाहनाका कारण अहिले थुप्रै युवा विदेश जान छोडेर आफ्नै उद्यममा लागेका छन् । नयाँ अवधारणा भित्र्याउँदै मुलुक बनाऊँ भन्ने अभियानमा दृढ छन् जुन पछिल्लो समयको अत्यन्त सकारात्मक उपलब्धि हो ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, पुस १३, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

स्वदेशमै उत्साहित युवा

द्वन्द्वकालको मध्यमा त दैनिक ३ हजार युवा बिदेसिइरहेको खबर सार्वजनिक भएको थियो । जब विदेशी शिक्षा हासिल गरेपछि नेपाल फर्किएर स्वदेशमै रोजगारी सिर्जना गर्ने युवाहरू देखिन थाले तब उनीहरूका सफलताका कथा र विदेशमा गरेको संघर्ष सुनेर, पढेर, थाहा पाएर सजग हुने युवाहरू स्वदेशमै पसिना बगाऔं–आफ्नै देश निर्माण गरौं भन्ने अभियानमा जुट्न थाले ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, पुस १२, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

प्रदूषणले स्वास्थ्य र सौन्दर्यमा पार्ने असर

मानिसको शरीरमा लाग्ने ५० प्रतिशतभन्दा बढी रोगको कारण बाहिरी वातावरण एवं प्रदूषण हो भन्ने तथ्य सार्वजनिक भएको धेरै भएको छैन । प्रदूषणका कारण छालाको संक्रमण मात्र बढ्छ भन्ने लागे पनि यसले शरीरको भित्री भागमा समेत असर पुर्‍याउँछ ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, मंसिर १९, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

महिला कसरी सुरक्षित रहने ?

मुलुकमा महिला हिंसाका घटना बढ्दो क्रममा देखिन्छन् । दिनहुँजसो बाहिरिइरहेका बलात्कार तथा एसिड प्रहारका घटनाले समाज कतातिर धकेलिँदैछ आँकलन गर्न हम्मे–हम्मे परिरहेको अवस्था त छ साथै अब छोरीचेलीले समाजमा कसरी सुरक्षित रहने भन्ने चिन्ता पनि उत्तिकै बढ्दै गएको छ ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, कार्तिक २५, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --