सौन्दर्य

शृंगार विज्ञान

चुरा, पोते, टीका, शिरबन्दी, पाउजु, गाजल आदि नारीका शृंगारसँग सम्बन्धित छन् । नाडीमा चुरा, निधारमा टीका, आँखामा गाजल, शिरमा शिरबन्दी, खुट्टामा पाउजु लगाएपछि नारीको सुन्दरता खुल्छ । तर यी सम्पूर्ण प्रसाधनले एक नारीलाई सुशोभित मात्र बनाउँदैन, भावनात्मक र शारीरिक रूपमा समेत फाइदा पुर्‍याउँछ ।पूर्वीय समाजमा नारी शृंगारको खास महत्व र अर्थ छ । हाम्रो संस्कृतिमा नारीको सोह्र शृंगारको व्याख्या गरिएको छ । यसमा शिरबन्दीदेखि पाउजुसम्म समेटिएका छन् । खासगरी विवाहित महिलाको हकमा सोह्र शृंगारलाई महत्व दिइएको छ । विवाह, चाडपर्व, उत्सव एवं पूजाआजामा सोह्र शृंगारमा सजिनुपर्ने बताइन्छ । हाम्रो समाजमा नारीका शृंगारलाई पवित्रता र प्रेमका रूपमा समेत अर्थ्याउने गरिन्छ ।के छ महत्व ?प्राचीनकालमा शृंगारको प्रचलन कसरी सुरु भयो ? कहिलेदेखि भयो ? कसरी भयो ? यस विषयमा स्पष्ट जानकारी छैन । यद्यपि सदियौंदेखि शृंगारलाई नारी सौन्दर्यकै एक हिस्सा मान्दै आएको पाइन्छ ।सिन्दूरविवाहित वा अविवाहित महिलाबीचको भेद छुट्याउने माध्यम हो–सिन्दूर । सिन्दूरलाई विवाहित महिलाको चिनारी र सुरक्षा कवचसमेत मानिन्छ । सिन्दूर लगाइने भाग संवेदनशील मानिन्छ । सिन्दूरमा पाइने मर्करीले टाउकालाई शीतल बनाउनुका साथै तनावमुक्त राख्ने उल्लेख छ ।केश सज्जाकेशमा सुगन्धित तेल लगाई आकर्षक बनाएर सजाइन्छ । केशलाई जूरो बनाएर सजाउनाले सुन्दर र सौम्य देखाउनुका साथै केश झर्न र टुट्नबाट पनि जोगाउँछ । टाउको दुख्ने, माइग्रेनजस्ता रोग लाग्ने सम्भावना पनि कम हुन्छ । बिन्दीबिन्दी अर्थात् टीका । निधारको मध्यमागमा टीका लगाएपछि नारीको सौन्दर्य अझ खुल्छ । यसलाई सौभाग्यको प्रतीक मानिन्छ । जुन भागमा बिन्दी लगाइन्छ, त्यो भागलाई आज्ञाचक्र रहेको बताइन्छ । यसले मनलाई शान्त र तनावरहित राख्न समेत मद्दत गर्ने विश्वास गरिन्छ । साथै अनिद्रा एवं टाउको दुखाइमा समेत राहत मिल्ने बताइन्छ । गाजलगाजलले आँखाको सुन्दरतालाई अझ आकर्षक बनाउँछ । त्यसो त गाजल तयार पार्न प्रयोग गरिने वस्तुले आँखाको दृष्टिलाई राम्रो बनाउँछ भनिन्छ । आँखाको सुरक्षाका लागि पनि गाजलको भूमिका रहन्छ । कानमा झुम्काकानमा झुम्का विवाहित तथा अविवाहित दुवैले लगाउँछन् । कानमा प्वाल बनाएर त्यसमा लगाइने सुनको झुम्काले शरीर ऊर्जावान् बनाउँछ । मासिक धर्मसँग जोडिएको समस्याबाट पनि छुटकारा पाउने बताइन्छ । नाकमा फूलीपहिले नाकको बीचमा प्वाल पारेर फूली लगाउने प्रचलन थियो । अहिले पनि कतिपयले फेसनका रूपमा फूली लगाउने गरे पनि यसको साजसज्जामा विविधता आएको छ । फूली लगाउने प्रचलन हराए पनि नाकमा प्वाल पारेर फूली लगाउने गरिन्छ । मासिक धर्ममा हुने पीडा कम गर्छ भन्ने प्रचलन छ । किनभने बायाँ नाकको स्नायुको सम्बन्ध महिलाको गर्भाशयसँग हुन्छ । मंगलसूत्रमंगलसूत्र विवाहित महिलाको प्रतीक हो । साडीजस्ता परम्परागत पहिरनसँग यस्ता गहनाको संयोजन आकर्षक देखिन्छ । हार एवं मंगलसूत्र सुन वा अन्य धातुबाट तयार हुन्छ । गलामा यसको स्पर्शले फाइदा हुने बताइन्छ । खासगरी छाला र रक्त प्रवाहमा यसले प्रभाव पार्ने विश्वास गरिन्छ । चुरा    विवाहित वा अविवाहित सबैले नाडीमा चुरा लगाउन सक्छन् । विवाह, चाडपर्वजस्ता विशेष अवसरमा चुरा लगाइन्छ । चुरा नारी सौन्दर्यकै एउटा हिस्सा हो । तर यसलाई सुरक्षा र स्वास्थ्यसँग जोडेर पनि व्याख्या गरिन्छ ।काँचको चुरा नाडीमा लगाउँदा त्यसको घर्षणले रक्तसंचार प्रक्रियालाई राम्रो बनाउने धारणा रहेको छ । चुराहरू आपसमा ठोक्किएर निस्कने आवाजले सकारात्मक ऊर्जा दिने बताइन्छ । साथै चुरा बजेको आवाजले घरमा महिला भएको आभास पनि दिलाउँछ । बाजुबाजु पनि हातमा लगाउने आभूषण हो । यो सुन वा चाँदीजस्ता धातुको हुन्छ । यसले रक्तसञ्चार राम्रो बनाउँछ । औंठीऔंलामा थरीथरीका औंठी लगाउने चलन छ । विवाहको बेला दुलहा–दुलहीले औंठी साटासाट गरेर उनीहरूको सम्बन्धलाई अरू दिगो बनाउने मान्यता छ । औंलामा औंठी लगाउँदा मस्तिष्क र मुटुलाई राम्रो प्रभाव पर्ने बताइन्छ । मानसिक एकाग्रताका लागि पनि औंठीले भूमिका खेल्ने विश्वास गरिन्छ । मेहन्दीखासगरी साउनको महिना, विवाह र चाडपर्वमा मेहन्दी लगाउने गरिन्छ । हात–खुट्टामा मेहन्दी लगाइन्छ । यसले छाला राम्रो बनाउनुका साथै घाउ–खटिरा निको हुने विश्वास गरिन्छ । कम्मरबन्दकम्मरमा सुन, चाँदी, हीरा, मोती जडान गरी विभिन्न आकारमा बनाइएको कम्मरबन्द लगाउने चलन छ । यसले सुन्दरता बढाउनुका साथै महिलाहरूको पेटसम्बन्धी रोगबाट पनि बचाउँछ अर्थात् पाचनतन्त्र बलियो बनाउँछ र प्रजनन प्रणाली पनि राम्रो बनाउँछ । मासिक धर्मको समयमा हुने पीडा पनि कम गर्छ । पाउजुपाउजुको आवाजले सकारात्मक ऊर्जा मिल्छ । चाँदीको पाउजु लगाउँदा ढाड, कुर्कुच्चा, घुँडाको पीडा कम हुन्छ । पाउजुले हड्डी रगड्ने भएकाले हड्डीका लागि धेरै फाइदाजनक हुन्छ । बिच्छिबिच्छि विवाहित महिलाको खुट्टाको औंलामा लगाउने गरिन्छ । चाँदीको बिच्छि सबैभन्दा शुभ मानिन्छ । महिलाको खुट्टाको औंलाको नसा उनको गर्भाशयसँग जोडिएको हुन्छ । बिच्छि लगाउँदा गर्भावस्था वा गर्भाशयसँग जोडिएको समस्यामा राहत मिल्ने बताइन्छ । अत्तरखासगरी गुलाबको फूललाई प्रेमको प्रतीक मानिन्छ । यसको सुगन्धले पति–पत्नीबीचको सम्बन्ध सुमधुर बनाउन सघाउनुका साथै एक–अर्कालाई आकर्षित गर्छ । सुगन्धले मानसिक तनाव हटाएर तरोताजा अनुभव गराउँछ । रातो साडीपहिरनको उचित संयोजनले पनि नारीको सौन्दर्यमा खास भूमिका खेल्छ । पहिरनमा पनि रातो रंगलाई शुभ मानिन्छ । उत्सव, पर्व, विवाह, पूजापाठमा रातो पहिरन लगाउनुपर्ने मान्यता छ । यो रंगलाई प्रेमको प्रतीक मान्ने गरिएको छ । धार्मिक आस्थाको हिसाबले यसलाई सौभाग्यको प्रतीक मानिन्छ ।

नारी संवाददाता , भाद्र १८, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

संकटमा सौन्दर्य व्यवसाय

मास्क लगाउनु, सेनिटाइजर प्रयोग गर्नु र सामाजिक दूरी कायम गर्नु कोरोना भाइरसबाट बच्ने मुख्य सुरक्षाका उपाय हुन् ।

नारी संवाददाता , भाद्र १७, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मेकअपबिनै चिटिक्क

कोभिड–१९ का कारण सबैजना घरमा कैद भए । लकडाउनमा घर बाहिर निस्कने कुरै भएन । यस्तो अवस्थामा न ब्युटिपार्लर धाउने समय मिल्यो, न त सौन्दर्य प्रसाधन सहजै उपलब्ध भए ।

नारी संवाददाता , भाद्र १५, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

अनुहारको चाउरीपनबाट जोगिने सात टिप्स

कसैकसैको छालामा उमेर भन्दा अगाडि नै चाउरी देखिन थाल्छ । चाउरीपन रोक्न र यसलाई घटाउन सौन्दर्य बिशेषज्ञ मञ्जु कार्की पाण्डेले एन्टीएजिङ टिप्स दिएकी छिन् ।

लक्ष्मी भण्डारी, जेष्ठ २८, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

शरीरका अनावश्यक रौं कसरी हटाउने ?

घरमा मोम स्ट्रिपहरू छन् भने, तिनीहरूलाई सानो टुक्रामा काट्नुहोस् र अनावश्यक रौंहरु हटाउनुहोस् । विशेष गरी ओठको माथिल्लो भागको रौं हटाउने यो सहज तरिका हो । यसले अप्पल लिपमा भएका अनावश्यक रौंहरु सजिलैसंग सफा पारेर निकाल्न मद्धत गर्छ ।

लक्ष्मी भण्डारी, जेष्ठ २२, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

दाह्रीको हेरचाह र सुरक्षा कसरी गर्ने ?

दाह्रीको लागि बजार या सलुनमा विभिन्न प्रकारका तेल उपलब्ध छन् । दाह्रीमा दैनिक या दिन बिराएर तेल मालिस गर्दा चम्किलो, मुलायम र आकर्षक देखिन्छ । 

लक्ष्मी भण्डारी, जेष्ठ १९, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

लकडाउनमा कपालको सुरक्षा गर्ने ६ सुत्र

घरमा हुँदा तथा काममा व्यस्त हुँदा तपाईंको कपालमा चायाँको विकास हुन सक्छ । त्यस्तो छ भने दुई दिनको अन्तरालमा कपाल धुनुहोस् र मनपर्ने घरेलु उपचार गर्नुहोस् । यसमा मेथीको धुलो, अण्डाको सेतो भाग, एप्पल साइडर सिरका प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

लक्ष्मी भण्डारी, जेष्ठ १५, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

घरमै सुन्दर हुने चार उपाय

कोरोनाकाकारण लकडाउनमा घरमै हुँदा पार्लरमा गएर स्किन केयर गर्न सम्भव छैन । यो अवस्थामा घरमै बसेर छाला, कपाल र दाँतको स्याहार गर्न सकिन्छ । यसका लागि अलिकति जाँगर मात्र चलाउनु पर्छ । फेसियल तथा स्क्रबले छालामा जमेको मृतकोशिकालाई सफा गर्छ । 

संगिता प्रधान, सौन्दर्यविद्जेष्ठ ६, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

समर स्किन केयर

यो मौसममा क्रिमी फाउन्डेसनको प्रयोग उपयुक्त हुन्छ । हेभी फाउन्डेसनको साटो लिक्विड फाउन्डेसन प्रयोग गर्नुपर्छ तर लिक्विड बेस्ड फाउन्डेसन सुख्खा छालाका लागि उपयुक्त हुँदैन । यस्तो फाउन्डेसन प्रयोग गर्दा मोइस्चराइजर मिसाउनुपर्छ ।

लक्ष्मी श्रेष्ठ, वैशाख २८, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

अनुहारको चाउरिपन कसरी हटाउने

अनुहारको छालामा आउने मुख्य परिपर्तन भनेको चाउरीपन नै हो । अनुहारमा देखिने यो किसिमको समस्यालार्ई केही सावधानीहरु अपनाए रोक्न भने सकिन्छ ।

सिता पाठक, वैशाख १३, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

गर्मीका लागि हेयर कलरिङ टिप्स

गर्मी मौसम अनुकुल लुक्समा परिवर्तन ल्याउन हेयर कलर सबैभन्दा राम्रो विकल्प हो । जाडो मौसमको तुलनामा गर्मी मौसमा अल्छी लाग्ने र पसिना आउने समस्या बढी हुन्छ । यसर्थ यस मौसममा फ्रेस देखिनको लागि हेयर कलरमा केही परिवर्तन गर्नु उपयुक्त हुन्छ ।

सुदिना खड्गी, चैत्र २६, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --