अन्तर्वार्ता

स्वास्थ्यका लागि सन्तुलित भोजन 

मोदनाथ पौडेल, डाइटिसियन, नेपाल डाइटिसियन संघ सन्तुलित भोजन के हो ?हाम्रो खाने थालीमा सबै प्रकारका परिकार समावेश हुनु नै सन्तुलित भोजन हो । यसमा शरीरलाई चाहिने पौष्टिक तत्व पर्याप्त मात्रामा हुन्छ । तरल पदार्थ, कार्बोहाइड्रेड, प्रोटिन, चिल्लो, भिटामिन तथा मिनरल्स शरीरलाई चाहिने पौष्टिक तत्व हुन् । यी सबैको सन्तुलित सेवनले शरीर स्वस्थ रहन्छ । एउटा स्वस्थ ६० किलोग्रामको मानिसका लागि प्रत्येक दिन १८ सय किलो क्यालोरी भए पुग्छ । उसले आफ्नो खानामा ५० प्रतिशत कार्बोहाइड्रेड, ३० प्रतिशत प्रोटिन, १० प्रतिशत तेल तथा घिउ, १० प्रतिशत भिटामिन तथा खनिज पदार्थ भएका खाद्य समूहका सागसब्जी खानुपर्छ । यसका साथै २–३ लिटर पानी तथा ग्रिन सलाद पनि खानुपर्छ । स्वस्थ मानिसले एकदिनमा अन्न तथा कन्दमूल, गेडागुडी, पशुपन्छीजन्य स्रोत, हरिया सागपात तथा पहेंला फलफूल आदि खानुपर्छ । शाकाहारी भोजनलाई कसरी सन्तुलित बनाउन सकिन्छ ?शाकाहारी भोजन आफैंमा सन्तुलित भोजन हो । कतिपयमा मासुबिनाको भोजन सन्तुलित हुँदैन भन्ने सोच हुन्छ जुन यो गलत हो । भिटामिन बी १२ प्राप्त गर्न मासु नै खानुपर्छ भन्ने धारणा छ । माछा, मासुबाहेक सोया मिल्क, तोफु, चीज एवं अन्य फोर्टिफाइड फुडबाट पनि भिटामिन बी १२ प्राप्त गर्न सकिन्छ ।  सन्तुलित भोजनका फाइदा के–के हुन् ?सन्तुलित भोजन खाए समय–समयमा देखापर्ने साधारण समस्याले सताउँदैन भने शरीर पनि स्वस्थ रहन्छ । यसबाट शरीरको कार्यक्षमता बढ्छ अनि मानसिक एवं शारीरिक विकास राम्रोसँग हुन्छ । खाना असन्तुलित भए शरीरमा विभिन्न किसिमका अप्ठ्यारा देखापर्छन् । कहिल्यै निको नहुने रोग मेटाबोलिक डिसअर्डरबाट जोगिन पनि सन्तुलित भोजन फाइदाजनक हुन्छ । भान्सामा सन्तुलित भोजन समावेश गर्नुपर्छ । यसले साधारण मानिस, गर्भवतीदेखि वृद्धवृद्धासम्मलाई फाइदा पुर्‍याउँछ । भोजन सन्तुलित नहुँदा के–कस्ता समस्या देखा पर्छन् ?असन्तुलित भोजन धेरै भए बढी र थोरै हुँदा कम पोषण हुन्छ । यी दुवैलाई कुपोषण मान्न सकिन्छ । पोषण धेरै भए मोटोपनको सम्भावना प्रबल हुन्छ । यसले गर्दा विभिन्न रोग देखापर्न सक्छन् । यसैगरी सन्तुलित भोजनको कमीले शारीरिक विकृति सिर्जना गर्नसक्छ । जस्तो खाए पनि खाना नै हो, पेट भर्ने त हो भन्ने धारणा धेरैमा व्याप्त छ । त्यसैले शरीरलाई आवश्यक सूक्ष्म पोषक तत्वको कमी हुन पुग्छ । फलस्वरूप थकाई लागेजस्तो हुनु, काममा मन नलाग्नुका साथै मानसिक विकास प्रभावकारी रूपमा हुन सक्दैन । सुरुवाती दिनमा खुट्टा तथा ढाड दुख्ने, निद्रा कम लाग्ने, थकाइ धेरै लाग्ने हुन्छ । यसले गर्दा दिनचर्यामै असर पर्छ । शाकाहारी भोजनका फाइदा के–के हुन् ?माछा, मासु, अण्डा समावेश नभएको अन्न, गेडागुडी, फलफूल सागसब्जी, दही दूध एवं बोटबिरुवाबाट उत्पादित खाद्यवस्तु शाकाहारीमा पर्छन् । सन्तुलित शाकाहारी भोजन स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक हुन्छ । हरिया सागपात, पहेंला फलफूल, बदाम तथा जडीबुटीमा एन्टिअक्सिडेन्टको मात्रा प्रशस्त पाइन्छ । यसले शरीरमा भएको विकार बाहिर निकाल्नुका साथै रोगप्रतिरोधक क्षमता वृद्धि गर्छ । खनिज तथा भिटामिन बोटबिरुवाबाट प्रशस्त मात्रामा पाइने भएकाले रतन्धो, रक्तअल्पता आदिबाट पनि जोगिन सकिन्छ । शाकाहारी भोजन खासगरी बोटबिरुवाबाट उत्पादन हुने भएकाले त्यसमा पानीको मात्रा मांशाहारी भोजनको तुलनामा बढी हुन्छ । यसले शरीरमा पानीको परिपूर्ति गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ । सागपात एवं फलफूलमा प्रशस्त मात्रामा फाइबर हुने भएकाले कब्जियत, ग्यास्ट्रिक, कोलोन क्यान्सर तथा एसिडिटी कम गर्नुका साथै पाचन प्रणाली मजबुत बनाउँछ । –विभिन्न अध्ययनमा शाकाहारी मानिसलाई दीर्घकालीन एवं प्राणघातक रोग कम लाग्ने बताइएको छ । –शाकाहारी भोजनमा कुनै प्रकारको कमी हुँदैन भने यो स्वस्थसमेत हुन्छ । ६–६ महिनामा स्वास्थ्य एवं पोषण स्तर परीक्षण गराएर, रोगको परीक्षण गरी उमेर एवं तौलका आधारमा डाइटिसियनले दिएको डाइट चार्ट तथा निर्देशन पालना गरे स्वस्थ जीवन जिउन सकिन्छ । शरीर स्वस्थ बनाउन के–कस्ता खानेकुरा खानुपर्छ ?बासी, सडेगलेका तथा पुरानो तेलमा तारेका खानेकुरा खानुहुँदैन । सम्भव भएसम्म हरेक खानामा खस्रा खानेकुरा बढी मात्रामा समावेश गर्नुपर्छ । यसले रगतमा ग्लुकोज, ट्राइग्लिसिराइड तथा कोलस्टेरोलको मात्रालाई नियन्त्रणमा राख्न सहयोग पुर्‍याउँछ । यसैगरी बोक्रासहितको दाल, टुसा उमारेको गेडागुडी, सागपात आदि खानुपर्छ । –नियमित रूपमा मौसमी फलफूल खानुपर्छ । सागसब्जी दैनिक सेवन गरे भिटामिन सी तथा एन्टिअक्सिडेन्टको आपूर्ति हुन्छ । –उमेर तथा अवस्थाअनुसार दिनमा २ देखि ३ लिटरसम्म पानी पिउनुपर्छ । यसले कब्जियत हुन दिँदैन । घरमा एकै प्रकारका खाना पाक्ने भएकाले गर्भावस्था, सुत्केरी, बालबालिका तथा वृद्धवृद्धाको खानामा विशेष ध्यान पुर्‍याउनुपर्छ । उमेर र स्थितिअनुसार खानाको आवश्यकता पनि फरक–फरक हुन्छ । 

नारी संवाददाता , भाद्र २९, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

लोक गीत–संगीत हाम्रो मौलिक संस्कृति

विशेषतः हाम्रो नेपालका धेरै क्षेत्रमा लोक गीत नै सुनिन्छ, जुन हाम्रो मौलिक संस्कृति हो । नेपालको ग्रामीण तथा हिमाली भेगलगायत सहरी क्षेत्रमा समेत लोक गीत नसुन्ने कोही छैनन् । अहिले विदेशमा पनि लोक गीत–संगीतको ठूलो माग छ । वैदेशिक रोजगारीमा जानेहरू प्रायः ग्रामीण भेगकै हुन्छन् जसलाई लोकभाका नै मन पर्छ ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, भाद्र १०, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

संसारमा असम्भव भन्ने केही छैन

तौल कम गर्न प्रयोग गरिने औषधि निरन्तर सेवन गरिरहने हो र व्यायाम, फिटनेस तथा एक्सरसाइजमा ध्यान दिने हो भने परिणाममुखी एवं लाभदायक हुनसक्छन् तर यस्ता चीज हर्बलयुक्त हुनुपर्छ । यस्ता सप्लिमेन्ट्स र भिटामिन प्रयोगका बखत धूम्रपान एवं मद्यपानबाट टाढै रहनुपर्छ ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, श्रावण २४, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

स्वस्तिमाले भनिन्, ‘म एक्कासी हिट भएकी होइन’

स्वस्तिमा खड्का अहिलेकी लोकप्रिय अभिनेत्री हुन् । पछिल्लो समय चलचित्र ‘बुलबुल’ बाट राष्ट्रिय एवार्ड समेत हात पारिन् । छोटो समयमै धेरै चलचित्रमा काम गरिसकेकी स्वस्तिमासँग छोटो मिठो कुराकानी गरिएको छ ।

नारी संवाददाता , श्रावण १७, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

अभिनेत्रीमा छानिएपछि मम्मीलाई गर्लम्म अंगालो मारेँ : क्रिस्टिना गुरुङ

२७ सय १४ युवतीलाई पछि पारेर चलचित्र ‘प्रेम गीत ३’ को मुख्य अभिनेत्रीका लागि छानिएकी क्रिस्टिना गुरुङले अव चलचित्र क्षेत्रमै करिअर निर्माणमा केन्द्रित हुने बताएकी छिन् । नेपालको राम्रो निर्माण कम्पनी र चलचित्रबाट चलचित्रमा इन्ट्रि गर्न पाएकी क्रिस्टिनाले आगामी दिनमा कठोर मिहेनतका साथ चलचित्र उद्योगमा काम गर्ने बताइन् ।

असार २३, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

न्यूरोलोजिकल डिसअर्डर बढ्दो

यसभित्र अटिज्म, स्ट्रोक, सेरेब्रल पल्सी, इन्टेलेक्च्युअल डिसएबिलिटी, स्पाइनल कर्ड इन्ज्युरी, मस्कुलर डिस्ट्रफी, डाउन सिन्ड्रम, हेड इन्ज्युरी, मोटर न्युरोन डिजिज, एडी एचडी (अटेन्सन डिफिक्ट हायपर एक्टिभिटी डिसअर्डर) आदि पर्छन् ।

डा. नन्दिनी, असार २२, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बाथ रोग नियन्त्रण गर्न सकिन्छ

यही कारणले बाथ रोग लाग्छ भन्ने छैन । अध्ययनअनुसार जेनेटिकल्ली सस्सेप्टिबल इन्डुभिजुअललाई कुनै पनि किसिमको इन्फेक्सन वा वातावरणीय तत्वले ट्रिजर हुनसक्छ । मानिसको शरीरमा कुनै खास किसिमको जिन हुँदा पनि कुनै–कुनै बाथ हुन सक्छ । 

नारी संवाददाता , असार २१, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

क्यारेक्टर विल्ड गरेर काम गर्न मज्जा लाग्छ 

मलाई क्यारेक्टर विल्ड गरेर काम गर्न मज्जा लाग्छ । कतिपयले आफ्नै लुगामा अभिनय गर भन्छन् तर त्यसमा क्यारेक्टरको भावभंगी नै आउँदैन । स्टेजमा पुगेपछि म शरीरमा देउता चढेजस्तो लठ्ठ हुन्छु र नाटक सकिएपछि मात्र ब्युँतन्छु ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, असार १८, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

रेटिनोब्लास्टोमा आँखाको क्यान्सर

पाँच वर्षमुनिका बालबालिकामा हुने एक किसिमको आँखाको क्यान्सर हो । यो क्यान्सर आँखाको भित्री भाग (रेटिना) बाट पलाउँछ भने आँखाको पूरै भागमा फैलिएर अन्धोपन निम्त्याउन सक्छ । यसको उपचार ढिलो भए शरीरका अन्य भागमा फैलिएर ज्यानै जान सक्छ । 

नारी संवाददाता , असार १३, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बर्डफ्लु : पशुपंक्षीबाट  मानिसमा सजिलै सर्दैन

बर्डफ्लु पंक्षीबाट सर्ने रुघाखोकीजस्तो एक प्रकारको रोग हो । एच फाइब एन वान भाइरसका कारण बर्डफ्लु लाग्छ । नेपालमा बसाइ–सराइ गर्ने चराहरू पशुपंक्षीजस्तो हाँस, कुखुरा, सारस, बट्टाई आदिबाट यो रोग सजिलै सर्न सक्छ । पशुपंक्षीबाट पशुपंक्षीमा सजिलै बर्डफ्लु सरे पनि पशुपंक्षीबाट मानिसमा भने सजिलै सर्दैन । 

नारी संवाददाता , असार ७, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

रेटिनोब्लास्टोमा अर्थात् आँखाको क्यान्सर 

परिवारमा पहिले कसैलाई रेटिनोब्लास्टोमा भएको छ भने अर्को शिशुमा हुने सम्भावना ४० प्रतिशत हुन्छ । यसैगरी परिवारमा पहिले कसैलाई नभै शिशुको एउटा आँखामा रेटिनोब्लास्टोमा देखियो भने अर्को शिशुमा हुने सम्भावना १ प्रतिशत हुन्छ ।

डा. बेन लिम्बु, जेष्ठ २९, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --