विशेष

महिनावारीः स्वभाविक प्राकृतिक प्रक्रिया

आज मे २८ अर्थात् महिनावारी स्वच्छता दिवस । महिनावारीलाई अहिले पनि समाजमा फोहोर रगत मान्ने चलन छ । भान्छा तथा पूजाकोठामा जान हुँदैन भन्ने मान्यता छ । मर्यादित महिनावारीमा अनुसन्धान गर्ने पहिलो अभियन्ता राधा पौडेल महिनावारी सम्बन्धी सबै विभेदलाई छाउपडीको संज्ञा दिन्छिन् । सरकारी स्तरमा मर्यादित महिनावारी सम्बन्धी नीति ल्याइने कुरा भइरहेको महिला बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्री पार्वत गुरुङले गत मंगलबार मर्यादित महिनावारीसम्बन्धी विद्युतीय गोष्ठीमा बताए । महिनावारीमा के– के समस्या देखिन्छन् ? डा. तुमला शाह, बाझोपन विशेषज्ञसुखी परिवार क्लिनिक, कालिमाटी महिनावारीका बेला शरीरबाट फोहोर रगत निस्केपछि सफा हुन्छ भन्ने धारणा कतिपयको छ । यसलाई अर्को तरिकाले हेर्नु आवश्यक छ । महिनावारी भएका महिलालाई छुन हुँदैन, बिटुलो हुन्छ भन्ने धारणा अहिले पनि समाजमा व्याप्त छ । छाउपडीमा राख्नुपर्छ, छोएको खानुहुँदैन भन्ने मान्यता पनि कायमै छ । महिलालाई गोठतिर पनि राखेको पाइन्छ । यस्तो बेलामा सर्पले डसेर धेरै महिलाको मृत्युसमेत भएको छ । यी कुरालाई परिवर्तन गर्नुपर्छ । गोठमा सुत्दा सरसफाइ हुन पाउँदैन । महिनावारीका बेला सफाइ गर्नु जरुरी छ । आरामदायी ठाउँमा बस्नु पर्छ । फोहोर, चिसो ठाउँमा बस्न दिनुहुँदैन । यससम्बन्धी गलत धारणालाई परिवर्तन गर्नु आवश्यक छ । महिनावारी अछुत होइन, यो शरीरमा आउने परिवर्तन हो भनेर बुझ्नु जरुरी छ । महिनामा एकपटक महिलाको योनिबाट आउने फोहोर रगत होइन । महिलामा तनाव धेरै भएमा हर्मोनको लेबल तलमाथि हुन्छ । थाइरोइडले गर्दा, उमेरका कारण पनि महिनावारी गढबढ हुन्छ । धेरै किशोरीमा पनि महिनावारी गढबढ (२,३ महिनामा) हुन्छ । २० वर्ष पूरा नभइ महिलाको पूर्णरुपमा प्रजनन अंग विकास भएको हुँदैन र हर्मोन पनि ब्यालेन्स भएको हुँदैन । यसले गर्दा पनि महिनावारी नियमित हुँदैन यस्तोमा आत्तिनुपर्दैन । नजिकका स्वास्थ्यकर्मीलाई सम्पर्क गर्न सकिन्छ । मेनापज (महिनावारी रोकिने समय) मा पनि महिनावारी गढबढ हुन्छ । यो शारीरिक परिवर्तन हो ।  हर्मोनल परिवर्तनले महिनावारी गढबढ हुन्छ । ढाड दुख्ने तथा पेट दुख्छ यसलाई डिस्मेनोरिया भनिन्छ । उपचार गराएमा यो निको हुन्छ । महिनावारीमा सरसफाइ कसरी गर्ने ? डा. विभूति शाही प्रसूति तथा स्त्री रोग विशेषज्ञ, पाटन अस्पताल महिनावारीमा व्यक्तिगत सरसफाइ गर्नु जरुरी छ । व्यक्तिगत सरसफाइमा महिनावारीका बेला लगाएको सेनिटरी तथा कटनको प्याड ४ घन्टाको अन्तरमा फेरिरहनु पर्छ । महिनावारीको बेलामा सफाइमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ । दिनमा दुईपटक मनतातो पानीले नुहाउनुपर्छ । प्राइभेट पार्टलाई जहिले पनि सुख्खा राख्नुपर्छ । यसो गरेमा स्किनमा ¥यासेज आउन पाउँदैन । महिनावारीको बेलामा सफा गर्ने तरिका पनि थाहा पाउनु पर्छ । यसका लागि योनिबाट दिसा गर्ने भागतिर धुनुपर्छ । दिसा गर्ने भागबाट योनितिर धोएमा अन्य इन्फेक्सन हुनसक्छ । जस्तो, पिसाबको तथा पाठेघरको मुखको इन्फेक्सन ।सेतो पानी बग्ने, चिलाउने समस्या पछिसम्म हुन सक्छ । महिनावारीमा ग्रामीण भेगमा धेरैले कटन (कपडा)को प्याड प्रयोग गर्छन् । यसलाई राम्रोसँग धोएर घाममा दुई घन्टा सुकाउनुपर्छ । महिनावारीको बेला गह्रौं काम गर्नुहुँदैन । गह्रौं भारी बोक्ने, गह्रौं व्यायाम (हेभी एक्सरसाइज) गर्नुहँुदैन । यो समयमा यौन सम्पर्क पनि राख्नुहँुदैन । स्वस्थ खानेकुरा खानुपर्छ । प्रशस्त मात्रामा फलफूल र हरिया सागपात पनि खानुपर्छ । यसैगरी महिनावारीको समयमा प्रशस्त मात्रामा मन तातो पानी पिएमा पिएमा फाइदा पुग्छ । सबैले महिनावारीलाई छुवाछुत र छिछी दुरदुर नगरी यसलाई प्राकृतिक रुपमा लिनुपर्छ ।  

उपासना घिमिरे, जेष्ठ १५, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

महिला पनि बुद्धत्वमा उपलब्ध हुन सक्छन्  

आफ्नै प्रयासले आफ्ना मनभित्रका विकारहरूलाई त्यागी आफ्नो स्वभावमा रूपान्तरण हुनु बुद्धत्वमा उपलब्ध हुनु हो । बुद्धत्व महिलाको पनि गुणवत्ता हो, स्वभाव हो, परम चेतना हो जसमा महिलाहरू पनि सहजै उपलब्ध हुन सक्दछन् ।

डा. नम्रता पाण्डे, वैशाख २५, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

लकडाउनका सहयोगी हातहरु 

रोगको संत्रासमा भोकै कोही पनि मर्न नपरोस् भन्ने सोचका साथ डिभाइन पाथ इन्टरनेसनल फाउन्डेसन, नेपाल शाकाहारी पार्टी तथा भेज भोयाजेज फाउन्डेसनले सहकार्य गरेर यस्ता असहाय र विपन्न व्यक्तिलाई खाना खुवाइरहेको छ । संस्थाकी संस्थापक तथा अध्यक्ष योगाचार्य सरिता नन्दी भन्छिन्, ‘लकडाउन सुरु भएको केही दिनपछि हामीले यो काम सुरु गरेका हौं ।’

सिर्जना दुवाल श्रेष्ठ, वैशाख १५, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

सहजकर्ता आमा 

सरिताको जीवनमा आमाको भूमिका र महत्व सबैभन्दा बढी छ । अहिलेसम्मको जीवनको आरोह–अवरोहमा साथ दिएर प्रोत्साहन दिने मात्रै होइन, विभिन्न समयमा आएका असहज परिस्थिति र मानसिकतालाई सहजकर्ताको भूमिका पनि आमाले नै निभाउँदै आएकी छिन् ।

सिर्जना दुवाल श्रेष्ठ, वैशाख ११, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

आमाको मुख हेर्ने दिनको महत्व

लकडाउनको पालना गरेर प्रभावकारी विधि अपनाउँदै आमाको सम्मान गर्दै यस वर्षको मातातीर्थ औसी मनाऔं । आमाको नाममा आवश्यक व्यक्तिलाई सहयोग  गरौं । हजार पिता बराबर एक माता हुन्छ भनेर शास्त्रमा उल्लेख गरिएको छ । 

उपासना घिमिरे, वैशाख ११, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कोरोना कहरमा महिलाको नयाँ वर्ष संकल्प

आन्तरिक ऊर्जा कायम राख्न, चिन्ताबाट मुक्त हुन र अनुहारलाई सधैं सुन्दर राख्न मद्धत गर्ने औषधि नै महिलाको मुस्कान हो । त्यसो त हँसिलो व्यक्ति जसलाई पनि सुन्दर लाग्छ । मुस्कान जस्तो शृङ्गार अरू छँदै छैनन् महिलाको लागि ।

डा. नम्रता पाण्डे, वैशाख १, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

सेलिब्रेटीको चैत्ते दसैं

नायिका तथा समाचार वाचिका सुप्रिया कटुवाल यसपटकको चैत्ते दसैं पहिला जस्तो उल्लासमय नभएकोमा खिन्न छिन् । तै पनि उनले घरभित्रै पूजापाठ गरेर, मिठो मिठो खानेकुरा बनाएर, खुवाएर यसपालिको चैते दसैं मनाइन् ।

सिर्जना दुवाल श्रेष्ठ, चैत्र २०, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

समस्यारहित प्रिग्नेन्सी

प्रिग्नेन्सीका समयमा शरीरमा आउने परिवर्तनका कारण महिलाले धेरै किसिमका स्वास्थ्य समस्या सामना गर्नुपर्छ । त्यसैले विशेष रूपमा सजगता अपनाउनुपर्छ । गर्भावस्था कुनै पनि महिलाको जीवनको सबैभन्दा रमाइलो यात्रा हो । यो यात्रामा धेरै किसिमका समस्याले सताउन सक्छन् ।

डा. स्वस्ति शर्मा, फाल्गुन २७, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

गर्भावस्थाको पोषण 

सन्तुलित पौष्टिक आहारमा म्याक्रो न्युटिरेन्टअन्तर्गत (कार्बोहाइड्रेड, प्रोटिन र चिल्लो पदार्थ) तथा माइक्रो न्युटिरेन्टअन्तर्गत (भिटामिन र खनिज पदार्थ) प्रशस्त मात्रामा खानुुपर्छ । सन्तुलित आहारसँगै उक्त मात्राको गुणस्तर प्रतिक्रिया एवं रासायनिक प्रभावका साथ एलर्जी हुने खाद्यपदार्थमा विशेष ध्यान पुर्‍याउनुपर्छ ।

भारती अधिकारी, फुड टेक्नोलोजिस्टफाल्गुन २२, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कसरी गर्ने गर्भावस्थाको हेरचाह ? 

पहिलो तीन महिनामा भ्रूणको विकास हुन्छ भने मानवले भ्रूणको आकार लिन थाल्छ । यतिबेला चिकित्सकसँग नसोधी कुनै पनि औषधि खानु हुँदैन ।

डा. मीरा थापा, फाल्गुन १७, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मातृत्वको तयारी 

पहिलोपटक आमा बन्न लागेकाहरूको मनमा अनेक किसिमका प्रश्न हुन्छन् । खुसीको खबरका साथमा आउने नौ महिना जिन्दगी पूर्णरूपमा बदलिन्छ ।

उपासना घिमिरे, फाल्गुन १६, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --