विशेष

सुन्दर आँखा

  आँखामाथिको छाला झोल्लिएको, आँखा तलको भाग सुन्निएकोलाई आइलिड ब्याग भनिन्छ । यस्ता समस्या लिएर धेरै आउँछन् । यीबाहेक कसैका दुवै आँखा बराबर आकारका हुँदैनन् । कसैका आँखा धेरै ठूला र कसैका धेरै साना हुन्छन् ।डा. बेन लिम्बू / नेत्ररोग तथा आँखा प्लास्टिक शल्य चिकित्सक, ग्लोबल आई सेन्टरइटहरीकी पुष्पा याखाले दुई वर्षअघि डा. बेन लिम्बूसँग आँखाको आइलिड सर्जरी (मुन्द्री) गरिन् । देख्दा असहज र आँखामा आइस्याडो लगाउँदा पनि नदेखिने भएकाले उनले मुन्द्री राखेकी हुन् । मुन्द्री राखेपछि उनले आफ्नो आँखा पहिलेभन्दा सुन्दर भएको महसुस गरिन् । पुष्पाजस्ता ६ हजारभन्दा बढी महिलाको आँखामा मुन्द्री राखिसकेका छन् डा. लिम्बूले । साना हुन् वा ठूला, दुवै आँखा बराबर हुनुलाई सुन्दर आँखा मानिन्छ । सुन्दर आँखाले मानिसको व्यक्तित्व झल्किने र अनुहारको सौन्दर्य बढ्ने भएकाले कस्मेटिक सर्जरीमा धेरैको चासो देखिन्छ ।आँखाको कस्मेटिक सर्जरी पनि धेरै प्रकारका हुन्छन् । आँखामाथिको छाला झोल्लिएको, आँखा तलको भाग सुन्निएकोलाई आइलिड ब्याग भनिन्छ । यस्ता समस्या लिएर धेरै आउँछन् । यीबाहेक कसैका दुवै आँखा बराबर आकारका हुँदैनन् । कसैका आँखा धेरै ठूला र कसैका धेरै साना हुन्छन् । थाइराइडको असरले पनि आँखाको आकार ठूलो हुन्छ । चोटपटकपछि आँखाको छाला अङ्गभङ्गपछि पनि कस्मेटिक गर्न आउनेहरू हुने डा. बेन बताउँछन् । बालबालिकादेखि वृद्धवृद्धासम्म आँखाको कस्मेटिकका लागि आउँछन् । बालबालिकामा जन्मिएदेखि नै आँखा ठूला–साना हुन्छन् । उमेर बढ्दै जाँदा आँखाको छाला झोल्लिएको र फुल्लिएको कारण सुन्दर बनाउन आउनेको संख्या धेरै भएको डा. बेनको अनुभव छ । प्राय: मंगोलियन आँखामा मुन्द्री हुँदैन । मुन्द्री बनाउन धेरै आउँछन् । जसको आँखामा गाजल लगाउने ठाउँ हुँदैन, गाजल लगाउँदा लतपत हुन्छ, उनीहरू पनि मुन्द्री बनाउन आउँछन् । सन् २००४ देखि नेपालमा आँखाको कस्मेटिक सर्जरी सुरु भएको हो । प्रविधि र सचेतनाका कारण आँखा साना–ठूला बनाउन, मुन्द्री बनाउन, चोटपटकले अङ्गभङ्ग भएको आँखा सुन्दर बनाउन, उमेरले आँखाको झोल्लिएको छाला बनाउन, आइलिड ब्याग बनाउन, आँखा वरिपरि छालाको चाउरीपन हटाउन, आइब्रो झोल्लिएको बनाउन पनि मानिस आउँछन् । यी छालाको कस्मेटिकमा पर्छन् ।यीबाहेक आँखाभित्रको डल्लोको कस्मेटिक गर्न आउनेहरू पनि हुन्छन् । आँखाको डल्लो चोटपटकपछि फुट्छ अनि सुक्छ । कतिपयको जन्मिँदा नै आँखा हुँदैन । अनि सौन्दर्यका लागि कृत्रिम आँखा राख्न चाहने पनि हुन्छन् । विभिन्न रोग तथा अप्रेसनले पनि आँखाको डल्लो सुक्छ । त्यस्ता मानिसहरू पनि कृत्रिम आँखा राख्न प्लास्टिक सर्जरीमा आउँछन् । आँखा सीधा हेर्दा बाङ्गो वा छड्के हेरेजस्तो देखिने विशेषता हुनेहरू पनि सीधा बनाउन आउँछन् । यी सबै आँखाको डल्लोमा पर्छन् । यीबाहेक आँखाको वरिपरि रहने हड्डी चोट लागेर, ठोक्किएर, फुटेर हड्डी बसिदिन्छ । यसले गर्दा एउटा आँखा अर्को आँखा पछाडि देखिन्छ । चोटपटकबाट फुटेको हड्डीलाई यथास्थितिमा ल्याउन पनि कस्मेटिक सर्जरी गरिन्छ । कतिपयलाई आँखाको आकार सानो–ठूलो पार्ने रहर हुन्छ । यसमा बालबालिका धेरै हुन्छन् । जन्मिएदेखि नै उनीहरूका आँखा साना–ठूला हुन्छन् । बालबालिकाको आँखाको कस्मेटिक अवस्था हेरेर गर्नुपर्छ । उनीहरूका कस्मेटिकसँगै अन्य अप्ठेरा पनि हुन सक्छन् । कस्मेटिक सँगै दृष्टिको खतरा पनि हुन्छ । सानैमा आँखाका समस्याहरूले गर्दा दृष्टिको विकास रोकिने खतरा हुने भएकाले बालबालिकाले अभिभावकको अनुमतिमा सर्जरी गर्नुपर्ने हुन्छ । थाइराइडले आँखाको आकार धेरै ठूलो हुँदा आँसु सुक्न एवं घाउ हुनसक्छ । ठूलो भएको आँखा सुख्खा भएर फुट्ने डर पनि हुन्छ । थाइराइडले सबैको आँखामा एकै किसिमको असर पार्दैन । कसैलाई असर नपार्न पनि सक्छ । यस्तो समस्या चुरोट खाने थाइराइडका बिरामीमा पनि पाइएको छ । थाइराइडले आँखा ठूलो भएपछि सौन्दर्यमा मात्र असर नपारी दृष्टिमा पनि असर पार्न सक्छ । सानो बनाएपछि आँखामा आँसुको डिमान्ड कम हुनुका साथै घाउ हुने र फुट्ने खतरा पनि न्यूनीकरण भएर जान्छ । के–के गर्न आउँछन् ?    जन्मजात आँखा नहुने बच्चा कृत्रिम आँखा राख्न कस्मेटिकमा आउँछन् ।    एउटा आँखा सुकेको पनि आउँछन् ।     ५० प्रतिशत मंगोलियनमा सिंगल आइलिड (मुन्द्री) हुन्छ । उनीहरू डबल आइलिड बनाउन आउँछन् । १५ वर्षदेखि ४० वर्षमा मुन्द्री बनाउन आउने गरेका छन् ।    प्रौढ उमेरमा आँखाको छाला झोल्लिन थाल्छ । बोसोका फोका आँखाको तल फुल्लिन थाल्छ । ४० वर्षपछि यस्तो समस्या लिएर मानिस उपचारमा आउने गरेका छन् ।    कस्मेटिक डिमान्डमा पहिले बाध्य भएर आउँथे भने अहिले सचेत भएर आउँछन् । पहिले लजाउनेहरू अहिले बूढी भएरै नक्कल पार्ने हो भन्दै आउँछन् ।    कस्मेटिककै डिमान्डको सर्जरी ३ महिनाका बालबालिकादेखि ८० वर्षसम्मकाले गरेका छन् ।     शल्यक्रियाको किसिम हेरेर ३० मिनेटदेखि डेढ घन्टासम्म समय लाग्छ । शल्यक्रियाको किसिम हेरेर १२ हजारदेखि ४५ हजार रुपैयाँसम्म पर्छ ।ध्यान दिनुपर्ने कुरा    अप्रेसन होसमै गर्न सकिन्छ । वयस्क तथा वृद्धालाई लोकल एनेस्थेसियामै अप्रेसन गरिने हुँदा खानेकुरा बार्न तथा भर्ना हुनुपर्दैन ।     सरसफाइमा ध्यान दिनुपर्छ । आँखाको घाउ पाक्न नदिन र घाउमा संक्रमण हुन नदिन सचेत हुनुपर्छ ।    चुरोट खानुहुँदैन, दाग बस्छ । चुरोट खाने मानिसबाट टाढा बस्नुपर्छ ।    एक डेढ महिना आँखा घाममा एक्सपोज गर्नु हुँदैन । घामले नराम्रो दाग बस्ने भएकाले टोपी, चश्मा र छाता प्रयोग गर्नुपर्छ ।    चिकित्सकले दिएको औषधि सेवन गर्नुपर्छ ।साइड इफेक्ट         आँखा बन्द नहुने, खुलेको खुल्यै हुनसक्छ ।     आँखाका रौंहरू भित्र फर्कन सक्छन् ।     आँखा सुख्खा हुने, घाउ हुने, फुलो पर्ने समस्या आउन सक्छन् । अनुभवी आँखा विशेषज्ञ र शल्यचिकित्सकसँग शल्यक्रिया गरे समस्या न्यून हुन्छ । 

उपासना घिमिरे, माघ १०, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

जाडोमा पनि बोल्ड एन्ड स्टाइलिस्ट

बदलिँदो फेसन स्टाइललाई फलो गर्ने र आफूलाई सदाबहार रूपमा स्टाइलिस्ट प्रस्तुत गर्न चाहने युवापुस्तामध्येका केही प्रतिनिधि पात्रलाई नारीको यो अंकमा समेटिएको छ । जसले नेपालको पछिल्लो फेसन ट्रेन्डलाई मात्र होइन अफ सिजनमा पनि आफूलाई कसरी फेसनमार्फत बोल्ड एन्ड ब्युटिफुल्ली प्रस्तुत गर्ने भन्ने विषयमा आ–आफ्ना धारणा व्यक्त गरेका छन् । 

नारी संवाददाता , पुस ११, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बेबी सावरको  बढ्दो ट्रेन्ड 

बढ्दो फेसनका कारणले आफूहरूमा बेबी सावरको इच्छा जागेको जोशी दम्पती बताउँछन् । उनीहरूले यसलाई चारपटक जति सेलिब्रेट गरे, कहिले आफन्तका बीचमा त कहिले साथीहरूका बीचमा । कहिले परम्परागत शैलीमा दही–चिउरा खाएर मनाए त कहिले आधुनिक शैलीमा केक काटेर । 

प्रकृति दाहाल, मंसिर २४, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

यमपञ्चकका  पाँच मान्यता

नेपालमा मात्र यस्तो संस्कार छ जसमा गाई, भाइ, चराचुरुङ्गी, कुकुरलगायत स्वयं आफ्नो समेत पूजा गरिन्छ । पशु अधिकारकर्मी तथा अभियन्ता प्रमदा शाह भन्छिन्–‘यो हाम्रो संस्कारको अत्यन्तै सुन्दर पक्ष हो । यसलाई सकारात्मक सन्देशका साथ विश्वसामु चिनाउन जरुरी छ ।’

नारी संवाददाता , कार्तिक १०, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

उपयोगी ड्राइफ्रुट्स

ड्राइफ्रुट्समा फाइबरको मात्रा उच्च हुन्छ जुन मुटुका लागि राम्रो मानिन्छ । यसमा आवश्यक चिल्लो पदार्थ तथा अनस्याचुरेटेड फ्याट पनि हुन्छ । यसबाट प्रशस्त मात्रामा एन्टिअक्सिडेन्ट प्राप्त हुने भएकाले रोग प्रतिरोधक क्षमता वृद्धि हुन्छ । ड्राइफ्रुट्स खेलाडीहरूका लागि पनि उपयोगी मानिन्छ । यसमा प्रशस्त मात्रामा प्राकृतिक चिनी हुन्छ जसले आवश्यक पर्दा तत्कालै मांसपेशीलाई ऊर्जा प्रदान गर्छ ।

नारी संवाददाता , कार्तिक ९, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

धन भित्र्याउने धनतेरस

यो दिन देवताका वैद्य धन्वन्तरी अमृत कलशसहित समुद्र मन्थनबाट प्रकट भएका थिए । यही मान्यताका आधारमा यस दिन धनतेरसका साथै धन्वन्तरी जयन्ती पनि मनाइन्छ । यस दिन धन्वन्तरीसँगै कुवेर तथा लक्ष्मीको पनि पूजा गरिन्छ । लक्ष्मी तथा कुवेरको पूजा गरे धनको कमी हुँदैन भन्ने जनविश्वास छ । यो दिन चाँदी तथा पित्तलको पनि पूजा गरी यी धातुका नयाँ सामान घरमा भित्र्याइन्छ । 

नारी संवाददाता , कार्तिक ८, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

तिहारमा रंगोली

प्राचीन कालमा रंगोलीलाई अल्पना भनिन्थ्यो । यसको अर्थ भने लेप लगाउनु हो । प्राचीन कालमा घरमा लेप लगाउँदा धनधान्यले भरिपूर्ण भइन्छ भन्ने विश्वास थियो । त्यसैले पनि विभिन्न उत्सव तथा तिहारमा रंगोली बनाइन्छ । रंगोलीले जीवनमा सुख–शान्ति तथा समृद्धि प्रदान गर्छ भन्ने जनविश्वास छ । 

प्रकृति दाहाल, कार्तिक ८, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

तिहारलाई कसरी स्वास्थ्यमैत्री एवं वातावरणमैत्री बनाउने ?

तिहारको यो मौलिकता र आफ्नोपनलाई बिथोल्ने गरी अहिले यसमा पटकाको गन्ध मिसिएको छ, विद्युतीय उपकरणको झिलिमिली मिसिएको छ भने कृत्रिम मिठाईं पनि त्यसमै आएर मिसिएको छ । तिहार सप्तरंगी पर्व हो । झिलिमिली उज्यालो बनाउने, देउसी–भैलो खेल्ने, मिठो–मसिनो खाने, पशुपंक्षीको पूजा गर्ने, दाजुभाइ–दिदीबहिनीको सम्बन्ध प्रगाढ बनाउने ।

सुजाता मुखिया, कार्तिक ७, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

उपहार उपयोगी अनुकूल दिने ट्रेन्ड 

दाजुभाइलाई लगाइदिने मखमली, सयपत्री तथा दूबोको मालाको छुट्टै महत्व छ । मखमली नओइलाउने फूलको प्रतीक हो भने सयपत्रीको रंग कहिल्यै उड्दैन । दूबो सधैं हरियो रहन्छ । सप्तरंगी टीका निधारमा लगाएर दिदीबहिनीले दाजुभाइको लामो आयु एवं सफलताको कामना गर्छन् । 

नारी संवाददाता , कार्तिक ६, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मैनको बत्ती कि मनको बत्ती

लक्ष्मी मातालाई खुसी पार्न हामी मनको बत्ती बाल्छौं । बत्तीले घरको सौन्दर्य बढाउँछ । हामी झिलिमिली बत्ती एवं पटकामा हजारौं–लाखौं खर्च गरिरहेका हुन्छौँ  ।

कविता शर्मा, कार्तिक ६, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

चङ्गाको इतिहास

नेपाली बृहत शब्दकोषमा चङ्गाको शाब्दिक अर्थ ‘कागज वा कपडाको चारकुने टुक्रामा घुमाउरो पाराले एउटा र ठाडो एउटा सिन्काको फ्रेम हाली बनाइएको र धागो गाासेर हावामा उडाइने खेलौना वा खेलको साधन वा खेल ।’ उल्लेख गरिएको पाइन्छ । नेपालभाषा (नेवारी) मा ‘भुटुमाली’, हिन्दीमा ‘गुड्डी पतंग’ भनिने चङ्गाको अंग्रेजी नामचाहिा ‘काइट’ नाम गरेको चराबाट नामाकरण गरिएको मानिन्छ ।

त्रिचन्द्र प्रतीक्षा, आश्विन १७, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --