फिचर

कोरोना त्रासः मनको बाघले खाइरहेको त छैन !

शुक्रबार राति अत्तालिएको आवाजमा प्रोफेसर दिप्ती क्षत्रीले फोनमार्फत भनिन्, ‘लौन मलाई त ३ घण्टादेखि लगातार सुख्खा खोकी लागिरहेको छ, रुघा पनि सुरु भयो । तपाईंले चिनेका कोही डाक्टर छन् त ?’ उहाँ यो निष्कर्षमा पुगिसक्नु भएको रहेछ कि, ‘सबै लक्षण मिल्छ, कोरोना संक्रमण नै भएको हो ।’ उहाँको कुराले म पनि झस्किएँ । उहाँले बिहानमात्रै एकजना डाक्टरसँग परामर्श गर्नु भएको रहेछ । तैपनि उहाँको डर कम भएन । क्रमशः उहाँमा ज्वरो कम भयो । ढुक्क भइयो ।दिप्तीमात्रै होइनन्, अहिले चौतर्फी कोरोना भाइरसको त्रास बढिरहेको छ । सँगै मौसम पनि परिवर्तनको बेला छ । यसर्थ सामान्य मौसमी रुघाखोकी लाग्दापनि कोरोनाले भेट्यो कि भन्ने शंका हुन्छ । यसले मानिसको मानसिक स्वास्थ्यमापनि असर गरिरहेको छ । सर्वसाधारण नागरिक मात्रै होइनन्, राम्रै व्यवसायिक एवम् पेसागत छवि भएकालाई पनि कोरोनाले तर्साइ रहेको छ । समाजशास्त्री निर्मला ढकालका अनुसार फेयरिजम अर्थात भय या त्रास कुनै पनि नकारात्मक चेतना (एन्जाइटी या कन्सियसनेस )संग जोडिएको हुन्छ । अहिले धेरैलाई यहीं समस्याले गाँजेको छ ।वरिपरिको वातावरण र राज्यप्रति विश्वास नहुँदा मानिसमा ज्यादा डर शंका बढेको उनको बुझाई छ । निर्मला भन्छिन्, ‘सञ्चारमाध्यमदेखि सामाजिक सञ्जालमा देखिने अनेक कुराका कारण रोगले भन्दा डरले मान्छेलाई बढी सताइरहेको छ । तर राज्यले नागरिकको डर कमगर्न सकेको छैन । अर्थात् राज्यप्रति नागरिक ढुक्क नहुनुको परिणाम हो यो ।’जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनका प्रमुख एसपी गंगा पन्तका अनुसार प्रहरी प्रशासनको काम हरबखत नागरिकलाई सुरक्षा दिनु हो । सुरक्षाका खातिर प्रहरीहरु आफ्नो ज्यान खतरामा राखेर भएपनि जनतालाई सेवा दिइरहेका हुन्छन् । पन्त भन्छिन्, ‘यतिबेला सामाजिक सञ्जालका कतिपय समाचार, पोस्ट र कमेन्टमा अहिले बाहिर निस्कियो कि पुलिसले भर्कुछ भन्ने जस्ता शब्द संप्रेषण भएको पाइन्छ । तर अहिले त्यस्तो भन्ने बेला होइन । यो त पुलिसले नागरिकको सुरक्षाकालागि भनेको हो भन्ने सबैले बुझ्नु पर्छ ।’‘आफ्नो सोच र व्यवहार बदलेर डरलाई जितौं’ भन्ने पन्तको सन्देश छ । साथै यो डराउने बेला नभएर साहसी भई सामानागर्ने बेला भएको र आफूमा सकारात्मक सोचको सञ्चार गर्ने बेला भएकोमा पन्तले जोड दिइन् । हाम्रोमा व्यक्तिगत एवम् सामाजिक अनुशासनको कमी रहेको टिप्पणी गर्दै उनले भनिन्, ‘६ दिन अगाडि अमेरिकाबाट आएका दम्पती पसल पसलमा हिँडिरेका छन् । हिँड्नु नहुने कुरा उनीहरु आफैंले बुझ्नुपर्ने हो ।’मनोचिकित्सक रोजिना मानन्धर बलले भन्दा बुद्धीले आफूलाई नियन्त्रण गर्न सके व्यक्तिको जित हुने तर्क गर्छिन् । यो समयलाई जतिसक्दो सदुपयोग गर्न उनले सुझाव दिएकी छिन् । ‘परिवार, बालबालिकासँग समय बिताउन, पढ्न, राम्रा सिनेमा हेर्नकालागि लकडाउनको समय उपयुक्त हो’ उनले भनिन्, ‘यो समयलाई गह्रौ रुपमा नभई सहज रुपमा लिँदै समयको सदुपयोग गर्नु राम्रो हुन्छ ।’ अहिले कम्युनिटी हेल्थ सर्भिसमार्फत सेवा लिन सकिने बताउंदै ढकाल भन्छिन्, ‘कोरोनाको लक्षण देखिएमा हामी बाहिर निस्किदैनौं, घरैमा आएर हेरिदिनुस भन्नसकिन्छ । घरैमा आएर हेरिदिने व्यवस्था राज्यले गर्न सक्यो भने धेरै हदसम्म यो संक्रमण फैलिनबाट जोगिन्छ ।’मानन्धरको बुझाईमा यथार्थ भन्दा काल्पनिक संसारमा रुमल्लिदा समस्या बढेको छ । ‘अहिले संसारलाई कोभिड–१९ को माहामारीले गाँजिरहेका बेला हामीमा त्यसको बाछिटा पर्नु अस्वाभाविक पनि होइन तर हामीले वास्तविकतालाई चिनेर, राम्ररी बुझेर मात्रै धारणा बनाउनुपर्छ’, उनी भन्छिन्, ‘नेपाल अहिलेसम्म अन्यमुलुक जस्तो महामारीको चपेटामा छैन । सरकारले कडा सुरक्षा र सावधानी अपानाएको छ । हामी घरभित्रै छौं त हामी किन त्रसित हुने ? महामारी फैलिइरहेका मुलुकमा स्वास्थ्यकर्मी बाहिर निस्किएर संक्रमितको उपचार गरिरहेकै छन् । तसर्थ डराएर होइन, सावधानी अपनाएर यो समयलाई विताउनु नै हाम्रो जीत हो ।’त्यस्तै गोकर्णेश्वर नगरपालिकाका मेयर सन्तोष चालिसेले भने आपसी सहयोग, सद्भाव र सकारात्मक सोचले रोगसँग लड्ने क्षमता बढाउने बताए ।

लक्ष्मी भण्डारी, चैत्र १५, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

सम्झनामा विवाह

२६ वर्षमा विवाह गरेकी भुवन त्यो समयमा आफ्नो विवाह ढिलो गरी भएको बताउँछिन् । उमेर र जागिरका कारण हरेक निर्णय आफैं लिन सक्ने अवस्थामा भएकाले पनि चन्दले माइकलसँग विवाह गर्ने निर्णय गरिन् । यसले गर्दा पनि उनीहरूबीच सहजै विवाहको सहमति जुट्यो । विवाहको समयमा माइकल डेरामा बस्थे । उनले भुवनलाई डेरामै भित्राएका हुन् ।

प्रकृति दाहाल, मंसिर ८, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बिहे नगरेका नेपालका हिट अभिनेत्रीहरु

चलेको चलन, विवाहका लागि साइत जुर्नुपर्छ । यद्यपि, साइत नजुरेपनि इच्छा हुनेहरुले बिहे गरेकै छन् । नेपाली ग्ल्यामर क्षेत्रमा केहि त्यस्ता चर्चित अभिनेत्रीहरु छन्, जसले अहिलेसम्म लगन गाँठो कस्न सकेका छैनन् । कतिपयले डिभोर्स गरेर यत्तिकै एकल जिवन बिताइरहेका छन् । कतिपयले इङ्गेजमेन्ट गरेर बिहेको मिति कुरिरहेका छन् । यसपटक हामीले नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा काम गरिरहेका चर्चित अविवाहित अभिनेत्रीहरुको बारेमा छोटो चर्चा गरेका छौं ।

रामजी ज्ञवाली, श्रावण २३, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

पछिल्लो पुस्ताका लोकदोहोरी गायिका

उनी घाँस–दाउरा गर्न जाँदा विभिन्न गीत गुनगुनाउँथिन् । उनको स्वरलाई सबैले मन पराउँथे । स्कुलका विभिन्न कार्यक्रममा उनी प्रथम वा द्वितीय हुन्थिन् । सम्झना भन्छिन्–ममा गायिका बन्ने धोको सानैदेखि थियो, विद्यालयमा हुने विभिन्न कार्यक्रममा सहभागिता जनाउँथें ।

महेश तिमल्सिना , पुस ४, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

केशमा नारीत्व

केशलाई महिलाको नारीत्वसँग जोडेर हेरिने इतिहासले बताउँछ । विश्वयुद्धताका हजारौं महिला आफ्नो केश खौरिएर पुरुषभेष धारण गरी सेनामा प्रवेश गरेका थिए । सन् १९४० मा फ्रान्समा भएको युद्धताका जर्मन लडाकुसँग यौन सम्बन्धमा रहनुको सजायस्वरूप फ्रेन्च महिला तथा युवतीहरूको मुण्डन गरिएको थियो ।

नारी संवाददाता , असार २४, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

सपनाको उडान र बेस्वादिलो स्वदेश मोह

एक सांस्कृतिक कार्यक्रमको सिलसिलामा अमेरिका पुगेका सरोज खनालमा देश छोड्ने क्रममा अमेरिकाप्रति उति सारो मोह थिएन तर जब उनी अमेरिका पुगे उनको मन अमेरिकामा यसरी गढ्यो, उनी नेपाल फर्कनै सकेनन् । अमेरिकाको समृद्ध जीवन हेरे, आफ्ना दुई सन्तानको भविष्य सम्झिएर उतै बसे ।

राधिका अधिकारी, चैत्र ९, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

जसलाई विदेशले तान्यो फेरि छोडेन

नेपाली चलचित्रमा राम्रो स्थान बनाएर विदेश भासिने अभिनेतृहरूको सूची लामै छ । धेरै अभिनेतृहरूले अमेरिकाका विभिन्न सहरलाई आफ्नो कर्मथलो बनाएका छन् । कुनै समय ठूलै चर्चा कमाएका अभिनेतृहरू नेपाली चलचित्रमा अपेक्षाकृत प्रगति गर्न नसकेपछि विदेश भास्सिएका छन् ।

राधिका अधिकारी, पुस १८, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

महिलाहरूका प्रिय गायक

गीत–संगीत धेरैको सुख–दु:खको साथी हो । भनिन्छ–गीत–संगीत एक प्रकारको औषधि नै हो । आधुनिक उपचार प्रणालीबाट सम्भव नभएका कतिपय रोग गीत–संगीतले निको पार्ने खबर पनि बेलाबेलामा सार्वजनिक भैरहेका हुन्छन् । गीत–संगीत मन नपराउने मानिस पनि बिरलै होलान् तर सबैलाई सबै प्रकारका गीत–संगीत तथा सबै गायक–गायिकाको स्वर उत्तिकै मन पर्छ भन्ने छैन ।

राधिका अधिकारी, मंसिर ११, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

सामाजिक क्षेत्रमा सेलिब्रेटीहरू

नेपाली सेलिब्रेटीहरूमा पनि आफूले कमाएको केही रकम समाजका लागि खर्च गरौं भन्ने सोच देखिन्छ । व्यस्त समय तालिकामा केही समय निकालेर सामाजिक क्षेत्रमा योगदान पुर्‍याइरहेका कलाकारहरूको संख्या भूकम्पपछि अझ बढेको देखिन्छ ।

सिर्जना दुवाल श्रेष्ठ, चैत्र ४, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

लेडी बाइक स्टन्ट राइडर

समयले यति छिटो फन्को मारिसकेको छ कि डेढ दशकअघिसम्म पनि केटी मान्छे घरबाट निस्कँदा ठूला आँखाले हेर्ने समाज अहिले उनीहरूप्रति गर्व गर्छ ।

सिर्जना दुवाल श्रेष्ठ, फाल्गुन २७, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

ब्यागले बताउँछ महिलाको स्वभाव

चिटिक्क परेको, राम्रो र स्टाइलिस पर्सले लुक्सलाई पूर्णता मात्र प्रदान गर्दैन, बरु त्यसले आफ्नो पर्सनालिटी र स्वभावका विषयमा समेत धेरै कुरा भनिरहेको हुन्छ । विभिन्न ब्याग बोक्ने महिलाहरूको ब्यागसँगै झल्कने व्यक्तित्व र स्वभाव फरक–फरक हुन्छ ।

नारी संवाददाता , पुस २४, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --