संस्कृति

स्वस्थानी व्रत

श्रीस्वस्थानी माधवनारायण व्रत गत माघ १५ गते (बिहीबार) देखि विधिवत् रूपमा सुरु भएको छ । एकमहिने स्वस्थानी व्रतका अवसरमा देशका विभिन्न स्थानमा मेला लाग्ने गर्छ । भक्तपुरको हनुमान घाटमा पनि व्रतालुहरू भेला भएर स्नान गरी पूजाआजा गरे । राजधानीको साँखुस्थित शालीनदीमा पनि एकमहिने माधवनारायण मेला सुरु भएको छ । हरेक वर्ष पौषशुक्ल पूर्णिमादेखि माघशुक्ल पूर्णिमासम्म स्वस्थानी व्रत बस्ने चलन छ । यो एकमहिना घरघरमा स्वस्थानी व्रतकथा सुन्ने–सुनाउने गरिन्छ ।तस्बिर : अंगद ढकाल

अंगद ढकाल, फाल्गुन ४, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

पशुपतिमा छरियो शतबीज

मंसिरको कृष्ण चतुर्दशीलाई बालाचतुर्दशीका रूपमा मनाइन्छ । पशुपतिमा यो चतुर्दशीका दिन भक्तजनको भीड लाग्छ । आफ्ना परिवारभित्रका दिवंगत आत्माको चिरशान्तिको कामना गर्दै शतबीज छर्न भक्तजनहरू पशुपति क्षेत्रमा जान्छन् ।

नारी संवाददाता , पुस १०, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

सन्दर्भ : विवाह पञ्चमी

प्राचीन मिथिला क्षेत्र राजनैतिक र बौद्धिक विविध क्रियाकलापका लागि प्रसिद्ध थियो । राजा जनकको दरबारमा विद्वान, ऋषिमुनीहरूको जमघट र शास्त्रार्थ भइरहन्थ्यो । जसमध्ये याज्ञबक्ल्य, गार्गी, वादविवाद र अष्टावक्रमुनीको ब्रम्हज्ञान, मोक्ष र वैराग्य बारेको प्रवचन धेरै नै चर्चित छ । जनकपुरकी राजकुमारी सीता र अयोध्याका राजकुमार रामको विवाह भएको दिन हो, विवाहपञ्चमी ।

प्रा.डा. वीणा पौड्याल, पुस २, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

नेवार समुदायका परम्परागत गहना

नेवार समुदायमा प्रयोग हुने पहिरन, गहना एवं शृंगार आफ्नै प्रकारको छ । नेवारी संस्कारअनुसार गहनाको स्वरूप पुरूष र स्त्री जातिमा फरक छ । पुरूष र स्त्रीका रूपमा मात्र होइन उमेर एवं अवस्थाअनुसार पनि फरक–फरक गहना प्रयोग गरिन्छ । जति पनि नेवारी गहना छन् ती पुरूष वा स्त्रीले लगाउने, बालबालिका कि वृद्धले लगाउने भनेर तोकिएको छ ।

नारी संवाददाता , कार्तिक २८, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

नेवारी संस्कृतिमा सगुनको महत्व

शरीरबिना मानव जीवनको केही अर्थ रहँदैन । त्यसैले शरीरको मजबुती, सुस्वास्थ्य र अकाल मृत्यु आदिबाट जोगाउने हेतुले सगुन दिने चलनको सुरुवात भएको हुनुपर्छ । पञ्च महाभूतले बनेको शरीरलाई पञ्च महाभूतका प्रतीक तत्वहरूसँग आत्मसात् गरी ग्रहण गर्नाले कुनै पनि अनर्थ वा अमङ्गल हुँदैन भन्ने परम्परागत मान्यता छ । 

रति जोशी, मिची मल्लकार्तिक ६, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बेलायतमा बेल विवाह 

बेलायतमा केन्द्रित रहे तापनि युरोपमा रहेका नेवारी समुदायको समेत आकर्षण र सहभागी हुंदै आइरहेको यस कार्यक्रममा यसपटक ईही तर्फ ५ वर्ष देखि ९ वर्षसम्म उमेर पुगेका १५ जना बालिकाहरु र १५ वर्ष देखि २५ वर्षसम्म पुगेका ५ जना बालकहरुको व्रतवन्ध बेलायतको साउथहल स्थित राम मन्दिरमा सम्पन्न गरिएको छ ।

शब्द/तस्वीर–वुशल श्रेष्ठ, असार २७, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

दुर्लभ जङ्क्व

दुई छोरा तथा चार छोरीकी आमा राजामतीका १ सयभन्दा बढी नाति–पनाति तथा बुहारी छन् । उनका ज्वाईं शम्भुराम श्रेष्ठ भन्छन्–‘दिव्यरथारोहण गर्ने योजना ५ वर्षअघिकै हो । केही तलमाथि होला भन्ने डर थियो । भगवान्ले ग्रहदशा पन्छाएर सफल बनाइदिए ।’ उनले थपे–‘परिवारका सबै सदस्यको साथ र सहयोगबाट यो संस्कार सम्भव भयो ।’ नेवारी परम्पराअनुसार पहिलो जंक्व (भीमरथारोहण) ७७ वर्ष, ७ महिना, ७ दिन, ७ घडी, ७ पला उमेर पुगेपछि गरिन्छ ।

प्रशान्त माली, भाद्र ११, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

सचेत भएर खेलौं होली

होली खेल्नुअघि केशमा तेल तथा लोसन लगाउनुपर्छ । यसले गर्दा रङलाई सीधै छालामा पुग्न दिँदैन ।

नारी संवाददाता , फाल्गुन २८, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

नयाँ वर्ष : एक उत्सव

एक वर्ष पूरा भएर अर्को वर्ष थालनी हुने समयलाई नयाँ वर्ष भन्ने प्रचलन छ ।....

दीपक वत्स, वैशाख ५, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

शुभको प्रतीक रंगोली

एक दशकयतादेखि लक्ष्मीपूजाको दिन घर–आँगनमा रंगोली बनाउने चलन निकै बढिरहेको छ। रंगोलीलाई शुभको प्रतीक मानिन्छ।

झरना नहर्की, कार्तिक २०, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

दीपको पर्व दीपावली

शुभ दीपावली झिलिमिलीको महापर्व हो । नेपाली संस्कृतिमा तिहारको निकै महत्व छ । हामी परम्परागत तरिकाले आफ्नो सभ्यतालाई निरन्तरता दिन यो पर्व मनाउँछौं । तिहारमा के वृद्ध के बालक हरेकको मनमा अलग उत्साह एवं उमंग हुन्छ । हाम्रो सामाजिक संरचना नै यसरी तयार गरिएको छ जहाँ पर्वहरूको आ–आफ्नै महत्व छ ।

झरना नहर्की, कार्तिक १७, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --