विचार

कुन मन्दिरमा जान्छौं यात्री ?

 व्रत धार्मिक दृष्टिकोणले राम्रो त छँदैछ वैज्ञानिक दृष्टिकोणले पनि राम्रो मानिन्छ । विभिन्न बार वा तिथिअनुसार विभिन्न भगवान्को आराधना गरी व्रत बसिन्छ ।  परिवारका साथ पशुपतिनाथको दर्शन गरें । जब म जल, फल, दूध तथा दक्षिणा अर्पण गरेर फर्कदै थिएँ–आँखा पर्‍यो सडकको पेटीमा कटौरा बोकेर बसेका एक वृद्ध जोडीमाथि । हुन त त्यहाँ ती वृद्ध जोडीमात्र थिएनन् लामबद्ध रूपमा थुप्रै असहाय कटौरा लिएर बसेका थिए । मेरो हातको थाली रित्तिएको थियो भगवान्लाई जल, फल एवं प्रसाद अर्पण गरेर । मनले सोच्यो ती वृद्ध आमालाई घाँटी भिजाउने एक प्याला जल पनि पिलाउन सकिन भने शिवजीलाई भित्र दूध चढाएको के अर्थ रह्यो ? त्यसपछि म ती वृद्धालाई केही दक्षिणा अर्पण गरेर घर फर्किएँ । हामी हिन्दू धर्म पम्पराअनुसार मन्दिर जाँदा विशेष व्रत बस्छौं । आफूले चिताएको पुगोस् वा श्रीमान्को आयु लामो होस् भनेर हामी व्रत बस्छौं । व्रत धार्मिक दृष्टिकोणले राम्रो त छँदैछ वैज्ञानिक दृष्टिकोणले पनि राम्रो मानिन्छ । विभिन्न बार वा तिथिअनुसार विभिन्न भगवान्को आराधना गरी व्रत बसिन्छ । आइतबार सूर्यको, सोमबार शिवजीको, मंगलबार गणेशजीको, बुधबार ग्रहको, बिहीबार वैभव लक्ष्मीको, शुक्रबार सन्तोषी माताको, शनिबार देवीको र त्यसैगरी पूर्णिमामा चन्द्रमाको, तीजमा शिवजीको जस्तै विभिन्न भगवान्को आराधना गरेर व्रत बस्ने चलन छ । व्रत बसी पूजा–आराधना गर्दा मन शान्त हुन्छ । व्रत बस्दा हामी बिहान नुहाएर थालीमा फल, प्रसाद, जल, दूध तथा दक्षिणा बोकी मन्दिरमा चढाउँछौं । त्यो हाम्रो भगवान्प्रतिको आस्था र विश्वास हो तर मन्दिर जाने क्रममा सडकको पेटीमा बसेका भोकाहरूप्रति हाम्रो ध्यान कति पुग्छ ? हामी आफूलाई त्यही ठाउँमा राखेर एकैछिन कल्पना मात्र गरौं त ? कति दर्दनाक छन् ती दृश्य । हामी मन्दिरको पेटीमा मागेर बस्न सक्छौं ? कुनै पनि मानिस खान–लाउन पाए माग्न बस्दैन र काम गरेर खान सक्नेहरू पनि माग्न बस्दैनन् । ती माग्न बसेकाहरूमध्ये कोही हात, कोही खुट्टा त, कोही आँखा नभएका अथवा शारीरिक अवस्था कमजोर भएकाहरू हुन्छन् । उनीहरूको आर्थिक अवस्था पनि एकदमै कमजोर हुन्छ । उनीहरूको अपेक्षा धेरै ठूलो हुँदैन । मन्दिरमा भगवान्लाई अर्पण गर्न ल्याएको वस्तुबाट कसैले केही टुक्रा खान वा दक्षिणा देला कि भनेर बसेका हुन्छन् उनीहरू । हामीले भगवान्लाई चढाउने फल, जल, दूध तथा दक्षिणाको एक भाग मात्र ती भोकालाई दिन सक्यौं भने तिनको पेट अन्नले त भरिन्छ नै जिउँदा भगवान्को आशीर्वादले हाम्रो शिरसमेत भरिन्छ । भगवान् हाम्रो परीक्षा लिन पनि आउन सक्नुहुन्छ । हामी मन्दिरमा दर्शन गर्न जाँदा त्यही मन्दिरबाहिर कटौरा बोकेर बसेका असहायहरूमध्ये कुनै एक शिव नै हुन् कि ती वृद्ध भेटिएका जोडी शिव–पार्वती नै हुन् कि हाम्रो परीक्षा लिन आएका ? सडकमा भेटिएका भगवान्लाई नचिनी उनको वास्तै नगरी मन्दिरमा राखिएका मूर्तिमा दूध, फल, दक्षिणा चढाउँदा भगवान् खुसी हुन्छन् कि दुःखी ? पशुपतिनाथको मन्दिर वरिपरि मात्र होइन हरेक मन्दिरका पेटीमा यसरी लामबद्ध थुप्रै मानिस भेटिन्छन् । उनीहरू दिनभरि त त्यहीँ बस्छन् तर रात परेपछि कहाँ जान्छन् ? के खान्छन् ? कसैको घर होला कसैको सडक पेटी नै घर होला, हामी सर्वसाधारणको मात्र होइन यो कुरामा विभिन्न दल तथा सरकारकै ध्यान जान सके, ती सबैको उचित व्यवस्थापन हुन सके तिनको उद्धार त हुने नै थियो एउटा ठूलो पुण्यसमेत हुने थियो । मन्दिरको अघिल्तिर बसेकी वृद्धा महिला मेरी आमा थिइनन् तर कसैकी आमा थिइन् । ती वृद्धालाई आफ्नी आमा सम्झेर हेरौं त ? हामी एक्काइसौं शताब्दीको नयाँ नेपाल भन्छौं, हामी गणतान्त्रिक संविधान पाएको नेपाल भन्छौं । आखिर तिनका लागि के नयाँ नेपाल ? के नयाँ संविधान ? अनि के गणतन्त्र ?  

कविता शर्मा, भाद्र ६, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

तीज र पार्टी प्यालेसको दर

आर्थिक रुपमा पनि सक्षम बन्दै गएका दिदीबहिनीहरुलाई आफ्नो रहर र आवश्यकता पुरा गर्न श्रीमान र सासु/ससुराको आश गरिरहनु पर्दैन । अबका छोरीचेलीले माइत गएर पीडा पोख्नु पर्ने अवस्था छैन ।  यस्तो जमानामा पनि हामी संस्कृति  मौलिकता भनेर त्यही रुन्चे गीतको चाहाना राख्ने ?

उर्मिला त्रिपाठी, श्रावण २६, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

सौन्दर्य प्रतियोगिता अवसर होइन्

विभिन्न सौन्दर्य प्रतियोगिताहरुले नारीको परिचयमा प्रश्न चिन्ह खडा गरेका छन् । मानिसहरु यसलाई अवसर भन्छन्, म बिकृति भन्छु । कतिलाई यो कुराले चित्त नबुझ्ला पनि । तर नकाप निकालेर र वास्तविकतालाई चिरेर हेर्ने हो भने सबै छर्लङ्ग हुन्छ ।

सुर्य चन्द , श्रावण ८, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

समानताका लागि आरक्षण 

पछि परेका वर्ग समुदाय झन्–झन् पछि परेका छन् भने अर्कातिर सुविधासम्पन्न वर्ग मात्र अघि बढिरहेको छ । सुविधाबाट वञ्चित समुदाय तथा वर्गलाई मूलधारमा ल्याउन के उनीहरूलाई केही थप बल लगाएर अघि बढाउन मिल्दैन ?

मीना गुप्ता, श्रावण १, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

नागरिकता र अवैध सन्तान

९ महिनासम्म गर्भमा राखेर सन्तान जन्माउने तथा हुर्काउने काम प्रकृतिले नै आमालाई दिएको छ । यसमा केही क्षणको गर्भाधान कर्मबाहेक बाबुको खासै भूमिका हुँदैन । सन्तानको पहिचान बाबुकै नामबाट हुने, आमाको खासै भूमिका नहुने अवस्था अहिले पनि विद्यमान छ । आमाको नामबाट नागरिकता प्रमाणपत्र प्राप्त गर्न सक्ने व्यवस्था कानुनले गरे पनि कार्यान्वयन प्रक्रियामा निकै ठूलो झन्झट छ ।

अञ्जु कार्की , असार ११, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

नारीलाई आरक्षण दिने मात्र होइन, सक्षम बनाऔं

महिला आरक्षण दिँदैमा नारीलाई मूल प्रवाहमा समावेश गर्न सकिँदैन । केहीलाई सकिएला तर सम्पूर्णलाई कदापी होइन । महिलालाई आरक्षण होइन, अवसर चाहिन्छ । महिलाहरू पुरुषको तुलनामा कम क्षमतावान् हुँदैनन् । महिलालाई आरक्षणमा मात्र सीमित गर्नु भनेको महिलामा अन्तरनीहित क्षमता उजागर नगर्नु हो ।

मीना गुप्ता, जेष्ठ २४, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

आमा, म र नेपाली समाज

२०–२५ वर्षसम्म खाई–नखाई दुःख गर्दै कहिल्यै रुन पनि नदिई हुर्काएका सन्तानले आज मेरो फुर्सद छैन भन्छन् । आफ्ना छोराछोरीको ख्याल गर्नुपर्छ, पढाउनुपर्छ पनि भन्छन् । ती सन्तानले किन र कसरी भुल्न सक्छन्, कति छिटो भुल्न सक्छन् ? ती बूढी आमा हाम्रो सेवामा छिट्टै बूढी अनि रोगी भा’की छिन् । आमा छोरीको घरमा किन बस्न नहुने ? छोरी पनि त्यही कोखका सन्तान होइनन् र ? 

कल्पना केसी क्षेत्री, जेष्ठ १४, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मातृत्वको सम्मान गर्न जाने रोकिन्छ अराजकता

आधुनिकता र विकासका नाममा धेरै जानकारी, सूचना र शिक्षाको सुविधा उपलब्ध हुँदाहुँदै पनि व्यक्ति द्विविधामा बाँच्न विवश छ किन ? एउटी आमाले सन्तानलाई जन्म दिएपछि प्रेम के हो उनलाई सिकाउनुपर्छ ? अवश्य पर्दैन, मातृत्वसँगै प्रेमको भाव आफै फक्रिएर आउँछ ।

डा. नम्रता पाण्डे, जेष्ठ १३, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

आमा, म र नेपाली समाज

मानिसहरू आफ्नो जन्म दिनको निकै सम्झना गर्छन् तर तिनै जन्म दिने आमाको कहिल्यै सम्झना गर्दैनन् । यही विषयलाई लिएर सम्झनाका शब्दहरू कोर्न मन लाग्यो । त्यो दिन साँच्चिकै दर्दनाक एवं पीडादायी दिन थियो । त्यो दिन अस्पतालसम्म जान नसक्ने स्थिति वा वातावरण थियो ।

कल्पना केसी क्षेत्री, जेष्ठ ४, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

स्टेरिङमा साउदी महिला

साउदी अरब विश्वकै एकमात्र देश थियो, जहाँ अहिलेसम्म महिलालाई ड्राइभिङको अनुमति थिएन । पछिल्ला वर्षदेखि भने महिलालाई पनि चालक अनुमति पत्र दिनुपर्ने माग गर्न थालियो । त्यसका लागि केही नाराबाजी एवं प्रदर्शनसमेत भए । साउदी शासनले यो अभियानलाई दबाउने प्रयास गर्‍यो तर अन्त्यमा उसले पनि घुँडा टेक्नुपर्‍यो । 

युवराज गौतम, जेष्ठ ३, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

नर्स   

नर्सले बिरामीको सेवा गरिरहेका हुन्छन् । बिरामी निको हुँदा नसैलाई लक्की पर्सनका रुपमा स्याबासी दिन्छन् । झन्डै १५ वर्षको अनुभवमा धेरै क्यान्सर तथा अन्य रोगका बिरामीको सेवा गरिसकेको छु । धेरै पीडामा भएका बिरामी र कुरुवाहरु खुसी हुँदै धन्यवाद दिदा नर्स भएकोमा गर्व लाग्छ । 

हिरा डंगोल , वैशाख १६, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --