अर्थतन्त्र

लुगा पुराना, झोला नयाँ

काठमाडौंस्थित किङ्ग्स कलेजमा एमबीए पढ्दै गरेका पुष्पा स्थापित र राजन चक्रधरलाई कलेजमार्फत एक प्रतियोगिता ‘सोसल बिजनेस च्यालेन्समा’ सहभागी हुन भनियो । प्रतियोगितामा उद्यमशीलताको ‘आइडिया’ प्रस्तुत गर्नुपर्ने थियो । अब के गर्ने होला उनीहरू निकै घोत्लिए । नयाँ ‘आइडिया’ फुराउने क्रममा पुष्पाका आँखा पुराना कपडामा ठोक्किन पुगे, जुन फाल्ने तयारी अवस्थामा थिए । उनले त्यही पुराना कपडामा केहीको आकृति देखिन् । जुन आकृति थियो ‘ल्यापटप कभर’ र झोलाको । उनले तिनै आकृतिलाई मेसिनमा उतार्न थालिन् । पुराना कपडाको माध्ममबाट झोलाको आकार दिनका लागि उनले आमाको सहयोग लिइन् । उनकी आमा सिलाइ कटाइमा पोख्त छन् । उनको यो सोचलाई मन पराए साथी राजनले पनि । उनीहरूले पुराना कपडा प्रयोगमा पनि आउने र उद्यमी पनि बन्न सकिने सोच प्रतियोगितामा प्रस्तुत गरे । उनीहरूको उक्त सोच प्रतियोगितामा उत्कृष्ट ठहरियो । उनीहरूले पुरस्कारस्वरूप एक लाख रुपैयाँ प्राप्त गरे । प्रतियोगितामा उपाधि जितेसँगै उद्यमका लागि थप हौसला मिल्यो । सबैले उनीहरूलाई उद्यमी बन्न प्रोत्साहन गर्न थाले ।राजन र पुष्पाले पनि उद्यमीकै बाटो रोजे । पुराना कपडा प्रयोगमा ल्याउँदै प्रदूषणमा समेत कम ल्याउने उद्देश्यका साथ उनीहरू उद्यमतिर हात बढाए । उद्यमी त बन्ने, तर कसरी ? ग्राहकसम्म कसरी पुग्ने ? कुन माध्यमबाट उद्यमशीलतालाई अगाडि बढाउने ? उनीहरूका अगाडि यस्ता थुप्र्रै प्रश्न खडा भए । यी सबै समस्याको समाधानका लागि उनीहरूले ब्रान्ड खोल्ने सोच बनाए । सन् २०१८ मा नेपाली ब्रान्ड ‘रिभाइभ’ सञ्चालनमा ल्याए । यसका लागि पुष्पाले घरको दुई कोठा प्रयोगमा ल्याइन् । ब्रान्डसँगै उनीहरूले ‘अप साइकल नेपाल’ कम्पनीमार्फत काम गर्न थाले । यो ब्रान्डमार्फत उनीहरूले झोला, ल्यापटप ब्याग, थैली उत्पादन गर्दै आएका छन् ।पुराना कपडालाई पुनः प्रयोगमा ल्याई प्रदूषण कम गर्ने उद्देश्यका साथ उद्यम सञ्चालन गरेको पुष्पा बताउँछिन् । पुराना कपडालाई पुनः प्रयोगमा ल्याउन सकिन्छ भनेर सन्देश पनि दिन खोजेको उनको भनाइ छ । उनी भन्छिन्, ‘पुराना कपडा भन्नेबित्तिकै फाल्ने हो भन्ने हुन्छ, तर यसको पुनः प्रयोगमा ल्याउन सकिन्छ भनेर हामीले देखाउन खोजेका हौं ।’ उद्यम सञ्चालनका लागि उनीहरूले विभिन्न तरिकाले कपडा संकलन गर्छन् । कतिपय ग्राहकहरूले उनीहरूको उद्यमस्थलसम्म पनि पुर्‍याउन जान्छन् । उनी भन्छिन्, ‘हाम्रो कामलाई हौसला दिनका लागि यहीँसम्म कपडा ल्याएर छोडिदिन्छन् ।’ ग्राहकहरूको यस्तो माया र सद्भावले भने उनीहरूलाई काम गर्न निकै हौसला बढेको छ । पुराना कपडा संकलन गर्न उनीहरूलाई कुनै समस्या छैन । धेरै कपडा भने उनीहरू गाडी लिएर घरघर पनि पुग्छन् । ग्राहकहरूले खुसी हुँदै कपडाहरू उपलब्ध गराउँछन् । उनीहरूले धेरै प्रयोगमा आउने कपडा भनेको जिन्स हो । जिन्सबाट उनीहरूले झोला बनाउँछन् । यसका लागि पुराना जिन्स प्रयोगमा आउँछन् । उनीहरूले भित्र फेब्रिक हालेर बाहिर डिजाइन भने जिन्सको दिन्छन् । राजन भन्छन्, ‘ग्राहकहरूको रोजाइ भनेकै जिन्स हो, जिन्स डिजाइनका झोलाहरू ग्राहकहरूको प्राथमिकतामा पर्दछन् ।’ झोलालाई कस्तो डिजाइनिङ दिने भन्ने बारेमा उनीहरू अनुसन्धान पनि गरिरहेका हुन्छन् । ग्राहकहरूको प्रतिक्रिया, बजारको फेसन र अनुसन्धानबाट उनीहरूले झोलाको आकार दिन्छन् । त्यस्तै उनीहरूले पुराना कुर्ताहरू पनि अत्यधिक प्रयोगमा ल्याउँछन् । झोला, ल्यापटप ब्याग र मेकअप बक्समा बुट्टा दिन कुर्ता, साडीहरू प्रयोगमा आउँछन् । त्यस्तै पुराना कुर्ता, साडीबाट थैलीहरू पनि निर्माण हुन्छन् । ‘हरेक कपडालाई हामीले प्रयोगमा ल्याउने गरेका छौं,’ राजन भन्छन्, ‘डिजाइनअनुसार कपडाको छनोट हुन्छ ।’देशमा रोजगारीको अवसर नपाएर विदेश जाने युवाहरूको लर्को नै छ । तर, यी दुई युवाले भने देशमा केही गर्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण पनि दिएका छन् । उद्यममार्फत उनीहरूले ८ जना महिलालाई रोजगारी दिइरहेका छन् । राजन भन्छन्, ‘देशमा रोजगार छैन भन्ने कुरा गलत हो, अवसर सिर्जना गर्न सके यहीँ रमाउन सकिन्छ ।’ कपडा धुनेदेखि कटिङ गर्नका लागि उनीहरूले आठ महिलालाई रोजगारीको अवसर दिएका छन् ।उद्यमको क्षेत्रमा अगाडि बढ्नका लागि उनीहरूले थुप्र्रै चुनौती भोगेका छन् । काममा युवाहरूलाई झट्ट विश्वास नगर्ने उनीहरूको अनुभव छ । युवा व्यवसायीहरूलाई सरकारी प्रक्रिया पनि झन्झटिलो रहेको उनीहरू बताउँछन् । राजन भन्छन्, ‘कम्पनी दर्ता गर्नेदेखि उद्योग सञ्चालन गर्दासम्म धेरै समस्या झेल्नुपरेको छ ।’ सरकारी तहबाट पनि युवाहरूलाई उद्यमशीलता प्रोत्साहन गर्नका लागि सहज वातावरण बनाउन आवश्यक रहेको उनको ठहर छ ।

प्रकृति दाहाल , माघ २, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बचत–कर्जा

महिलालाई लक्षित गर्दै बैंक तथा वित्तीय संस्थाले विभिन्न नामका बचत खाता सञ्चालनमा ल्याउने क्रम बढ्दो छ । महिला आर्थिक क्रियाकलापमा सक्रिय हुँदै गएकाले बैंकहरूले प्रतिस्पर्धात्मक ब्याजदरमा खाता खोल्न प्रोत्साहन गरिरहेका छन् ।

प्रकृति दाहाल , मंसिर २५, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बालबालिकाका लागि  अर्थ व्यवस्थापन

काल्पनिक पसल बनाई बालबालिकाहरूलाई सपिङ गर्न सिकाउन सकिन्छ । यसबाट बालबालिकालाई विभिन्न आवश्यकताका सामानका बारेमा जानकारी हुन्छ भने उनीहरूको ज्ञानको दायरा पनि फराकिलो हुँदै जान्छ । त्यसका अतिरिक्त उनीहरूलाई धेरै र थोरै पैसाबीचको भिन्नता पनि थाहा हुँदै जान्छ ।

नारी संवाददाता , फाल्गुन ११, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

क्रेज कौसी खेतीको

कौसी खेती भनेको घरको छतमा गमलामा तरकारी तथा फलफूल रोपेर गरिने खेती हो । बढ्दो सहरीकरणका कारण कृषि क्षेत्र विस्थापित हुँदै गएको अवस्था छ । कृषि योग्य जमिनको कमीले पनि घरको छतदेखि खाली ठाउँमा आवश्यकतानुसार खेती गर्ने चलन बढ्दै गएको छ ।

नारी संवाददाता , माघ ९, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

अनलाइन  सपिङ

डेक्सटप र ल्यापटप कम्प्युटरद्वारा हुने सबै काम मोबाइल फोनबाटै सम्भव छ तर स्मार्टफोनलगायतका हरेक मोबाइल सेट एन्टी भाइरसमुक्त हुँदैनन् ।

नारी संवाददाता , पुस १२, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मौसमको तरकारी खाए विषादीबाट जोगिन सकिन्छ

बेमौसमी तरकारी तथा फलफूल खानु हुँदैन । त्यसमा विषादीको मात्रा अत्यधिक हुन्छ । मौसमी तरकारी खाँदा विषादीबाट धेरै हदसम्म जोगिन सकिन्छ । भान्सामा आएका तरकारीलाई नुनपानीमा डुबाउँदा त्यसमा भएको विषादी कम गर्न सकिन्छ । तरकारी फ्रिजमा राखी पखालेर खाँदा पनि त्यसमा भएको विषादीको प्रभाव कम हुन्छ । सबैभन्दा राम्रो उपाय अर्गानिक तरकारी उत्पादन गर्नु हो । 

नारी संवाददाता , मंसिर १, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

विषादी प्रयोग गर्दा ख्याल राख्नुहोस्

प्रयोग भएका ९५ प्रतिशतभन्दा बढी विषादीले मानव स्वास्थ्य र वातावरणमा विभिन्न समस्या सिर्जना गरेको छ । मौरीको संख्यामा कमी ल्याउन खेत–बारीमा प्रयोग गरिएका विषादी प्रमुख कारक रहेको प्रमाणित भैसकेको छ जसका कारण बाली–बिरुवामा हने परागसेचन प्रक्रियामा कमी आएर कृषि उत्पादनमा कमी हुन्छ ।

सुवर्णप्रभा गुरागाई, कार्तिक २८, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बवन्डर विषादीको

नेपालका विभिन्न स्थानमा खपत हुने विषादीमध्ये ९२ प्रतिशत तरकारीमा मात्र प्रयोग हुने गरेको तथ्य हालसालै सार्वजनिक भएको छ । त्यसले उपभोक्ताको स्वास्थ्य कतिसम्म जोखिममा छ भन्ने कुरा देखाउँछ । नेपालमा खपत हुने विषादीमध्ये ८ प्रतिशत मात्र खाद्यान्न बालीमा उपयोग हुन्छ । बाँकी ९२ प्रतिशत गोलभेंडा, काउली, भान्टा, खरबुजा आदि दैनिक उपभोग्य तरकारी उत्पादनमा प्रयोग हुने कृषि विकास मन्त्रालय मातहतको बाली संरक्षण निर्देशनालयले जनाएको छ ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, कार्तिक २६, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

अर्थ बजारमा महिला

अर्थ बजारमा महिला नेपालका बैंक, फाइनान्स, सहकारी, सेयर, बीमा, लघुवित्त आदि क्षेत्रमा महिला उपस्थिति बढिरहेको तथ्यांकहरूले देखाउँछन् । त्यति मात्र होइन ग्रामीण क्षेत्रमा समेत स–साना आमा समूह गठन गरी लघुवित्तीय कारोबार बढाउने क्रम पनि तीव्र हुँदै गएको छ ।

नारी संवाददाता , कार्तिक २५, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बिमामा महिला

बिमाले जीवनरक्षा र सवारी साधनको सुरक्षा मात्र होइन मृत्युपर्यन्त परिवारजनलाई रकम उपलब्ध गराउनुका साथै अन्य सेवा पनि उपलब्ध गराउँछ तर त्यो पोलिसीको प्रकारमा निर्भर रहन्छ । बिमाका लागि आयस्रोत प्रमुख विषय हो भने इच्छाशक्ति र आँट अर्को महत्वपूर्ण कुरा हो । 

लक्ष्मी भण्डारी थापा, जेष्ठ ३२, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

पैसा लगानी  पैसै आम्दानी

बैंकमा थोरै पैसा झिक्न र राख्न मिल्दैन तर यहाँ भने सहज हुन्छ । आवश्यक पर्दा पैसा लिन आफै धाउनु नपर्दा पनि उनी सहकारीलाई नै सजिलो मान्छिन् । संकलनकर्ताहरू आफै पैसा लिन आउँछन् र चेकमा साइन गरिदिएपछि चाहिएको पैसा घरमै ल्याइदिन्छन् ।

प्रकृती दाहाल, फाल्गुन २४, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --