रंगमञ्च

‘चोरको स्वर’ मा नारी संवेदना

काठमाडौंस्थित ‘मण्डला थिएटर’ मा लिम्बू समुदायमा जारी ‘भागी विवाह’ लाई कथावस्तु बनाइएको ‘चोरको स्वर’ नाटक मञ्चन भइरहेको छ । नवीन चौहानको कथावस्तु रहेको उक्त नाटकको परिकल्पना एवं निर्देशन अनिल सुब्बाले गरिरहेका छन् । उनलाई अन्वेश राईले साथ दिइरहेका छन् । गत जेठ २० देखि सुरु नाटक असार १५ सम्म जारी रहनेछ । सोमबारबाहेक प्रत्येक दिन पाँच बजे नाटक मञ्चन भइरहेको छ । शनिबार भने अतिरिक्त शो पनि राखिएको आयोजकले जनाएका छन् । भागी विवाहपछि नव दुलहीलाई भित्र्याउँदै गरेको प्रसंगबाट नाटक सुरु हुन्छ । १९ वर्षीय किशोरले अर्कै गाउँकी किशोरी भगाएर ल्याएको विषयवस्तुलाई नाटकमा गजब शैलीमा पस्किएको छ । किशोरको घरमा रीतपूर्वक भित्र्याएपछि बूढापाका र आफन्तजन दुलहीको घर जानुपर्ने प्रसंग मौलिक छ । त्यहाँ पुगेपछि उनीहरूले ‘तपाईंहरूकी छोरी–चेली हामीसँग सुरक्षित छन्’ भनी ‘कुटुम्बेरी’ सम्बन्धका लागि अनुरोध गरिएको दृश्य अविस्मरणीय बनेको छ । यसरी कसैलाई भगाएर ल्याएपछि माइतीकहाँ रीत बुझाउन जाने संस्कृतिलाई लिम्बू समुदायमा ‘चोरको स्वर’ ले सम्बोधन गर्ने एउटा परम्पराकै रूप लिएको विषय नाटक हेर्नेले सजिलै ठम्याउन सक्छन् । नाटकले लिम्बू समुदायबाट हराउँदै यो अनौठो रीतलाई सजीव चित्रण मात्रै गर्दैन, उक्त समुदायको संस्कृति, बदलिँदो सामाजिक चेत र आपसी सद्भावलाई पनि प्रदर्शन गर्न कुनै कसर बाँकी रहेको छैन । समुदायमा ‘कुटुम्बेरी’ ले कसरी विभाजित गाउँलाई एकढिक्का बनाउँछ भनी प्रस्ट पार्न नाटक सफल छ । यति मात्रै होइन, वर्तमान राजनीति प्रभाव, विकासे योजनाले पारेको असर नाटकमा सूक्ष्म शैलीमा पस्किने जमर्को गरिएको छ । शेर्मा गाउँ र चेम्जोङ गाउँबीच वर्षौंदेखि चलिआएको द्वन्द्वमा यो नाटकको कथा बुनिएको छ । द्वन्द्वको निहुँ हो, एक–अर्काका छोरी–चेली भगाएर लैजानु । यसले आपसमा बदलाको भावना रहेको दृश्य नाटकको आकर्षण हो । तर, बिहेबारीले नै उनीहरूबीचको दम्भ साम्य गर्छ भन्ने तथ्य नाटकमा सजीव रूपमा उजागर गरिएको छ । नाटकमा पुलको बिम्ब बनाएर दुई गाउँबीचको उतारचढावपूर्ण सम्बन्धलाई बडो मार्मिक रूपमा दर्शाइएको छ । ‘भागी विवाह’ का रोचक प्रसंगहरूलाई जोड्दै नाटकले छोरी–चेलीप्रतिको प्रेमलाई दर्शकदीर्घामा ल्याएको छ । बिजुली बत्ती नभएको, बाटोघाटो नपुगेको गाउँमा छोरी–चेली विवाह गरेर जाँदा दुःख भोग्नुपर्छ भन्ने पिरलो माइतीलाई हुने प्रसंग विशेष रूपमा नाटकमा देखाइएको छ । नाटकमा पूर्वी पहाडको लिम्बू बस्तीको झल्को पाउन सकिन्छ । नाटक मनोरञ्जनले भरिपूर्ण छ । पात्रहरू स्वाभाविक लाग्छन् । च्याब्रुङको धुन, तोङ्वा, सुँगुर आदिले लिम्बू बस्तीको सजीव चित्र नाटकमा उतारिएको छ । लिम्बू समुदायमा प्रचलित ‘जारी प्रथा’ बारे २१ वर्षअघि नवीन सुब्बाद्वारा निर्मित चलचित्र ‘नुमाफुङ’ पछिको विवाहसँग सम्बन्धित विषयवस्तु समेटिएको ‘चोरको स्वर’ पहिलो नाटक हो । दुवैको परिवेश, पात्र, भाषा–शैली करिब उस्तै छ । कथा वाचनको प्लेटफर्म र कथा भन्ने शैलीमा भने विविधता छ ।

नारी संवाददाता , असार १४, २०७९

-- पुरै पढ्नुहोस् --

रंगमञ्चका महिला कलाकारहरू योनिका कथाहरूमा

शरीर निजी भए पनि शरीरसँग जोडिएका सबै अङ्गनिजी नहुन सक्छन् । त्यस्तै अङ्गहरूमध्ये यौनाङ्ग पनि एक हो । यस्तै अङ्गहरूसँग कसरी सौहाद्र्र हुने भन्ने कुरा नाटकमा एकलापको शैलीबाट व्यक्त गरिएको कलाकार सरिता गिरी बताउँछिन् ।

सिर्जना दुवाल श्रेष्ठ, वैशाख ११, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

प्रतिभाशाली नानी

लामो समयदेखि नाट्य क्षेत्रमा सक्रिय नानी थापा आफ्नै लेखन, निर्देशन एवं अभिनय रहेको नाटक ‘जूनकिरी’ का कारण चर्चामा छिन् । नानीले नाटकभित्र गीत, नृत्य तथा कवितामार्फत हास्य, करुण, शृंगार, भयानक आदि नौवटै रसको प्रयोग गरी जूनकिरी पात्रको मनोवैज्ञानिक विचलन प्रस्तुत गरेकी छिन् ।

नारी संवाददाता , कार्तिक ९, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

लाटीको छोरो

लाटीको भूमिकामा प्रस्तुत भएकी कोपिनाको अभिनयले बेलाबेला दर्शकलाई भावशून्य बनाउँछ । जिद्दी र घमण्डी स्वभावकी लाटीलाई पञ्चायतमा २ मिनेट आफ्नो कुरा राख्न समय दिइन्छ । यसले पनि हाम्रो समाजमा पहिले बोल्न नसक्ने बनाइन्छ अनि न्यायका लागि वकालत गरिन्छ भन्ने एउटा तीतो यथार्थ देखाइएको छ ।

राधिका अधिकारी, कार्तिक १, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

‘जुनकिरी’ मार्फत माझी बस्तीको उज्यालो खोज्दै नानी

रंगमञ्चकी कलाकार थापा ‘एकीकृत माझी नमूना बस्ती विकास’का लागि टेवा पुर्‍याउने उद्देश्य सहित यतिबेला नाचघरको मञ्चमा एक्लै मञ्चन भैरहेकी छिन् । आफ्नै लेखन तथा निर्देशन रहेको नाटक ‘जुनकिरी’का साथमा यतिबेला नानीले दर्शकको मन पनि राम्रैसँग जितिरहेकी छिन् ।

राधिका अधिकारी, भाद्र ३०, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

नम्रता फेरि रंगमञ्चको यात्रामा

चलचित्रबाट रंगमञ्चतिर तानिएका कलाकार मध्ये एउटा नाम हो नम्रता श्रेष्ठ । उनले अभिनय गरेको नाटक ‘यार्मा’ ले ३ वर्ष अघि राम्रो चर्चा पाएको थियो । नारी मनोविज्ञानलाई यो नाटक मार्फत अभिनय गरेर नम्रताले धेरैको मन जितेकी थिईन् ।उनै फेरि नयाँ नाटकमा देखिँदै छिन् ।

नारी संवाददाता , भाद्र १४, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

इक्वालिटी

हल्यान्डका नाटक निर्देशक एरी पिटरले राजधानीमा दुई दिनअघि फिजिकल थिएटर शैलीमा नाटक प्रस्तुत गरे ।

नारी संवाददाता , श्रावण १२, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

एकबोली एक दाम

मण्डला थिएटरसँगको सहकार्यमा थिएटरकै एघारौं ब्याचका प्रशिक्षार्थीहरूको प्रस्तुति एकबोली एक दाम मण्डला थिएटरमा फागुन महिनाभरि मञ्चन गरियो ।

नारी संवाददाता , चैत्र ५, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

रंगमञ्चमा १२ दुर्वासा

सन् १९५७ मा रिलिज अमेरिकी चलचित्र १२ एग्रिमेनलाई राजन खतिवडाले नेपाली नाट्य रूपान्तर गरी १२ दुर्वासा नाममा रंगमञ्चमा प्रस्तुत गरेका छन् ।

नारी संवाददाता , फाल्गुन १२, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

भोको घर

देशको निराशाजनक शासन व्यवस्थाका कारण गरिबलाई एक छाक खान पनि धौधौ परेको कथा बोकेको गोविन्दबहादुर मल्ल गोठालेको नाटक भोको घरलाई युवा नाटककार तथा निर्देशक केदार श्रेष्ठले कलात्मक रूपमा प्रस्तुत गरेका छन् ।

नारी संवाददाता , माघ ७, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

जयाको आवरण

गत महिना सार्वजनिक भएको जया ओझाको उपन्यास ‘आवरण’ अन्तरलिङ्गीहरूको जीवनको उतारचढाव समेटेर लेखिएको उपन्यास हो । यसमा अन्तरलिङ्गीहरूले भोग्नुपरेका सामाजिक एवं पारिवारिक अपमान तथा तिरस्कारलाई प्रस्तुत गरिएको छ ।

नारी संवाददाता , माघ ६, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --