जीवन शैली

सात्विक भोजन

वर्षायाममा हाम्रो पाचनप्रणाली कमजोर र प्रतिरक्षा प्रणाली संवेदनशील हुन्छ । यो मौसममा माछा, मासु र अण्डालाई पच्न निकै समय लाग्छ । साथै शरीरमा ‘मेलाटोनिन’ हर्मोनको मात्रा बढी हुँदा ‘ग्यास्ट्रो इन्टेस्टाइनल’ समस्या जस्तै झाडापखाला, बान्ता, ग्यास्ट्रिक आदि निम्तिन सक्छन् । त्यसैले वर्षामा सहजरूपले पच्न सक्ने हल्का खाना खानुपर्छ ।हामीले दैनिक खाने आहारमा भएको पोषणतत्वले नै हाम्रो शरीरको बनावट र स्वास्थ्य निर्धारण गर्छ । त्यसकारण स्वच्छ, सफा र सन्तुलित आहारमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ । हाम्रो दैनिक खाना मौसम, भूगोल तथा संस्कृतिअनुसार फरक हुन्छ । उमेर समूह, लिङ्ग, शरीरको आकार एवं कामको आधारमा शरीरलाई आवश्यक पर्ने क्यालोरीको निर्धारण हुन्छ । मौसम परिवर्तनसँगै उपयुक्त खाद्यपदार्थमा हामीले विशेष सजगता अपनाउनुपर्छ । उच्च गर्मीको अन्त्यसँगै वर्षाको आगमन हुँदा हामीले प्रयोग गर्ने खाद्यान्नको सरसफाइमा ध्यान पुर्‍याउनुपर्छ । वर्षामा हानिकारक ब्याक्टेरिया तथा जीवाणु खाना, पानी, फलफूल, सागसब्जीको माध्यमबाट सक्रिय हुँदै सिधै हाम्रो शरीरमा प्रवेश गर्ने हुनाले प्राणघातक तथा जटिल समस्या जस्तै झाडापखाला, फ्लु, सर्दी, टाइफाइड, हैजा निम्तिन सक्छन् ।प्रायः हामीले बजारबाट खरिद गरेको हरियो सागसब्जी, फलफूल, माछा–मासु, पानीको माध्यमबाट हानिकारक ब्याक्टेरियाहरूको वृद्धि मनसुनको तापक्रममा अधिक हुने र सक्रिय रहनाले फलफूल एवंसब्जीलाई मनतातो पानीमा कम्तीमा पाँच मिनेट डुबाएर पखाल्नुपर्छ । साथै हरिया सागपातलाई राम्रोसँग सफा गर्नुपर्छ । यसो गर्नाले करिब ५० प्रतिशत फुडबर्न (खानाबाट हुने) रोग नियन्त्रणमा ल्याउन सकिन्छ ।वर्षामा वाटर बर्न (पानीजन्य रोग) झाडापखाला, डिसेन्ट्री, टाइफाइड, कोलेरालाई नियन्त्रणमा ल्याउन पानीलाई उपयुक्त तापक्रममा उमाल्नाले वाटर बर्नका सक्रिय जीवाणुलाई नियन्त्रण गर्न सकिन्छ । वर्षा सुरु हुनासाथ खानपिनलाई थोरै परिवर्तन गर्न जरुरी हुन्छ । लगभग जाडो मौसम र वर्षा मौसमको खानपान उस्तै हुनुपर्छ ।स्वास्थ्यलाई ध्यान नदिई बजारमा खुल्ला राखिएका फास्टफुड, पानीपुरी, पकौडा, चटपटे प्रयोग गर्नेको जमात पनि उत्ति नै छ । सकेसम्म घरमै स्वस्थ खाना वा खाजा बनाएर खाने बानी बसाल्नुपर्छ । वर्षामा शरीरलाई न्यानो बनाउने खाद्यान्नमा जोड दिनुपर्छ ।प्रशस्त मात्रामा भिटामिन ‘सी’ युक्त खानेकुरामा जोड दिनुपर्छ । यसका लागि कागती, अमला, अम्बा, किबी, स्ट्रबेरी, गोलभेंडा आफ्नो थालीमा समावेश गर्नुपर्छ । भिटामिन ‘सी’ले शरीरमा रोग प्रतिरक्षा प्रणाली बलियो बनाउनुका साथै छाला स्वस्थ राख्न पनि मद्दत पुर्‍याउँछ । भिटामिन ‘डी’युक्त खानेकुरा जस्तो अण्डा, फिस ओयल, चीज, कलेजो पनि रोग प्रतिरक्षाका लागि महत्वपूर्ण मानिन्छन् । भिटामिनको आवश्यकता उमेर समूहको आधारमा निर्धारण गरिएको हुन्छ र यसको आवश्यकता सकेसम्म खाना वा प्राकृतिक रूपमा पदपूर्ति गर्न आवश्यक छ । सप्लिमेन्टको प्रयोग चिकित्सकको अनुमति लिएर मात्र गर्नुपर्छ ।(विपिन डाइटिसियन हुन्) 

विपिन कार्की, श्रावण ५, २०७९

-- पुरै पढ्नुहोस् --

जन्मान्तर कति र किन ?

एउटा बच्चा हुर्किसकेपछि अर्को जन्माउँदा उसलाई पूरै समय दिएर हुर्काउन सकिन्छ ।

सुजाता मुखिया, मंसिर ७, २०७८

-- पुरै पढ्नुहोस् --

सुवर्णको फिटनेस मन्त्र

बिहान एक्सरसाइज गर्दा पनि हेभी ब्रेकफास्ट लिनुपर्ने हुन्छ । उनी प्रायः बिहान दालभात नै खान्छन् । ‘म बाहिरको खाना तथा जंकफुड खाँदिन । बाहिर खानुपरे घरबाटै बनाएर लान्छु । उनी भन्छन्, ‘मैले खानेकुरामा कार्बोहाइड्रेटको मात्रा बढी हुन्छ । साँझको खानामा फलफूल एवं कुखुराको मासु हुन्छ ।’

नारी संवाददाता , माघ ६, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कस्तो हुनुपर्छ वर्षातको खाना ?

यतिबेला पानी परिरहने भएकाले पानीमा भिज्दा कतिपयलाई ज्वरो आउने तथा रुघा खोकी पनि लाग्न सक्छ । त्यसैले स्वस्थ रहनका लागि खानपानमा पनि ध्यान दिनुपर्ने सल्लाह डाइटिसियनले दिन्छन् ।

उपासना घिमिरे, असार ११, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

यी खानेकुरा खानुस्, तनाव घटाउनुस्

विभिन्न वैज्ञानिक अनुसन्धानले खानपानबाट तनाव गर्न सकिने तथ्य प्रमाणित गरेको छ । तनावकम गरी मन शान्त बनाउने केही खानेकुराबारे पोषणविद् सुवर्ण गुरागाईंको टिप्स यस्तो छ ।

लक्ष्मी भण्डारी, असार ३, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

स्क्रिन अघि धेरै समय बस्नु घातक, जोगिने कसरी ?

योजना बनाएर स्क्रिन अघि बस्नुहोस् । बिहानको समय आफ्नो स्वास्थ्यमा बढी ध्यान दिनुहोस् । सुत्नुअघि एक घण्टाअघि नै स्क्रिनबाट टाढा रहनुस् । सकेसम्म मोबाइलमा अलार्म नराख्नुस् । 

दिवस थापा ( आईटी इञ्जिनियर ), जेष्ठ ११, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बन्दाबन्दीले बढ्दो मानसिक समस्या र समाधान

वयस्क र युवामा सामान्य किसिमका मानसिक लक्षण मात्र देखिएका छन् । तर यसलाई समयमै निक्र्यौल गर्न सकेनौ भने भविष्यमा कडा खालको मानसिक रोग उत्पन्न हुनसक्ने अध्ययन पहिलेका महामारीमा देखिएको छ ।  

उपासना घिमिरे, जेष्ठ ८, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

अहिले नै जोखिम कम भएको छैन  

अहिलेको समयमा र अब आउने दिनमा पनि जोखिम रहिरहेको छ । अबका दिन पनि जोखिमकै दिन हुनेछन् भनेर बुझ्नु जरुरी छ । त्यसैले बन्दाबन्दीका बेला पछिल्लो ४८ दिनसम्म सिकेका कुरा, अपनाइएका सावधानीलाई निरन्तरता दिँदै व्यवहारमा उतार्नु जरुरी छ । 

उपासना घिमिरे, वैशाख २९, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मोटोपन नियन्त्रणका लागि कस्तो खाना खाने ? यस्तो छ डाइटिसियनको सुझाव

मौसमी रंगीबिरंगी फलफूल दैनिक २,३ पटक खाने बानी बसाल्नाले यसमा पाइने रेशाले भोक ढिला लगाउनुका साथै पेट भरी भएको महसुस गराउँछ । जसकारण तौल नियन्त्रणमा मद्दत पुग्दछ । दैनिक २१ देखि ३५ ग्राम रेशा (फाइबर) शरीरलाई आवश्यक पर्दछ ।

विपीन कार्की, डाइटिसियनवैशाख २६, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

लकडाउनमा तौल घटाउन सहयोगी खानेकुरा

दैनिक एक कचौरा दही सेवन गर्नाले तौल र पेटको बोसो कमगर्न सकिन्छ । यसमा क्याल्सियम, प्रोटीन, भिटामिन हुन्छ जसले वजन कम गर्नका साथै स्वस्थ राख्न मद्दत गर्दछ । दहीमा रहेको प्रो–बायोटिक ब्याक्टेरियाहरूले पाचन प्रणालीमा सुधार गर्छ ।

लक्ष्मी भण्डारी, वैशाख २५, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कसरी गर्ने अनिद्राको व्यवस्थापन 

बिस्तारामा जाने बित्तिकै निद्रा पर्नु पर्छ भन्ने मानिसको सोचाइ हुन्छ । वैचारिक हिसाबमा त्यो नराम्रो सोच हो । रातभरि नै हामी बिस्तारामा पल्टिनुपर्छ भन्ने खालको सोच्छौ । कतिपयमा आज रातभरि निद्रा परेन भने भोलि दिनभर काम गर्न सक्दैनौ भन्ने सोच पनि आउँछ । यो पनि निद्रासँग सम्बन्धित सोचको विकृति हो । 

डा. विनोद घिमिरे, वैशाख १९, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --