फूल बारी

जाडोमा बिरुवाको स्याहार

प्रवीन्द्र महर्जनकुमारी नर्सरी, पकनाजोलबिरुवाका लागि माटो, मल, पानी एवं घाम मात्र भएर पुग्दैन, बिरुवाको उचित स्याहार–सुसार गर्नु पनि जरुरी हुन्छ । जाडो मौसम सुरु भइसक्यो । जाडो मौसममा बोटबिरुवालाई गर्मीमा जस्तो हेरचाह गर्नुपर्दैन । सातामा एकपटक वा माटो सुक्न थालेपछि मात्र पानी हाले पुग्छ । किनभने चिसोमा बिरुवाको जरा फैलिँदैन । पानी धेरै भए जरा कुहिने डर हुनुका साथै फंगस उत्पन्न हुनसक्छ । तर, बिरुवाको गोडमेल भने गरिराख्नुपर्छ । माटो सुख्खा हुँदा जराले हावा सोस्न सक्दैन । त्यसैले महिनामा एकपटक माटोलाई कुटोले कोट्याइदिनुपर्छ । बिरुवालाई सही पोषक तत्व पुर्‍याएपछि त्यसमा हुने सम्भावित खतराबाट बचाउनुपर्छ । बिरुवालाई सबैभन्दा बढी खतरा कीराको हुन्छ, जसले रोग निम्त्याउँछ ।सही मात्रामा पानीबिरुवाको वृद्धि/विकासका लागि पानीसँगै सुरक्षा पनि आवश्यक हुन्छ । बिरुवालाई सातामा एकपटक पानीले पूरै नुहाइदिनुपर्छ । पातलाई नियमित रूपमा धोइदिनुपर्छ । पात वा डाँठमा कीरा टाँसिएको छ भने त्यो पूरै सफा नभएसम्म नियमित धोइरहनुपर्छ । कीरा सफा गरिसकेपछि पनि यो प्रक्रिया सातामा एकपटक गर्नुपर्छ । कुनै कीरा सजिलै नगए ब्रसले हल्का रगडी पानीले पखाल्नुपर्छ ।कति पानी दिने ?बिरुवालाई कति मात्रामा पानी दिने भन्ने कुरा वाष्पीकरणमा निर्भर गर्छ । आउटडोरमा राख्ने बिरुवाको तुलनामा इन्डोर बिरुवाको वाष्पीकरण कम हुन्छ । त्यसैले इन्डोर बिरुवामा पानीको मात्रा कम हुनुपर्छ । मौसमअनुसार बिरुवालाई पानी पनि दिनुपर्छ । गर्मीमा बिरुवालाई बढी पानीको आवश्यकता पर्छ । जाडो मौसममा कम र वर्षामा त्यसभन्दा पनि कम पानी चाहिन्छ । फूल फुल्न थालेपछि बिरुवालाई पहिलेको तुलनामा बढी पानीको आवश्यकता पर्छ । क्याक्टसलाई वर्षामा पानी हाल्नुपर्दैन भने जाडोमा थोरै पानी हाल्नुपर्छ ।प्रकाश पर्ने ठाउँबिरुवाको सही वृद्धि/विकासका लागि सूर्यको प्रकाश जरुरी हुन्छ । बिरुवा लगाउँदा वा रोप्दा हावा ओहोर–दोहोर हुने र घाम पर्ने ठाउँको छनोट गर्नुपर्छ । इन्डोर बिरुवालाई पनि सातामा एकपटक बाहिर निकाल्नुपर्छ । लामो समयसम्म कोठामा राख्दा पात पहेंलो हुन्छ र बिरुवाको सही वृद्धि/विकास हुन पाउँदैन । ‘लक्की बेम्बो’ लाई प्रकाश र तापको जरुरी हुन्छ । यसलाई धेरै चिसो ठाउँमा राख्नुहुँदैन । चिसोले यसको पात पहेंलो हुन्छ । कोठाभित्र राख्दा पनि झ्यालको छेउमा राख्नुपर्छ । त्यस्तै, बाहिर राख्ने फूललाई पनि सीधा घामको सम्पर्कबाट बचाउनुपर्छ ।हावा जरुरीबिरुवालाई घाम–पानीले मात्र हुँदैन हावाको पनि आवश्यकता पर्छ । बाहिर रोपिने बिरुवामा त पर्याप्त मात्रामा हावा पुग्छ तर इन्डोर प्लान्टहरूमा हावा ओहोर–दोहोर हुनु जरुरी हुन्छ । बिरुवालाई ताजा हावाका लागि बिहान–बेलुका झ्याल खोलिदिनुपर्छ ।उपयोगी माटोफूल रोप्दा माटो धेरै कसिलो हुनु हुँदैन । कसिलो माटोमा जरा फैलन पाउँदैन । बिरुवा रोप्दा बलौटे माटो उपयुक्त हुन्छ । अहिले ‘कोकोपिट’ मिसाउने चलन छ । माटो मात्रै प्रयोग गर्दा खस्रो खालको हुनुपर्छ । कडा खालको जरा भएको बिरुवामा माटो मात्र हाले पनि हुन्छ तर नरम जरा भएका बिरुवालाई ‘कोकोपिट’ हाल्नुपर्छ । माटोको तयारी गर्दा कति मात्रामा के–के कति हाल्ने भन्ने हुँदैन । तैपनि एक–एक भाग माटो, कोकोपिट, कम्पोस्ट मल र बालुवा मिसाए हुन्छ । माटो भने नरम बनाउनुपर्छ ।कीरा र रोगबाट कसरी बचाउने ?बिरुवालाई कीरा लाग्नबाट बचाउन माटोको तयारी गर्दा नै ध्यान दिनुपर्छ । रोप्ने माटो संक्रमित छ भने कीरा पर्ने सम्भावना धेरै हुन्छ । प्रायः फूलमा चियापत्ती, मासुको हड्डी एवं अण्डाको बोक्रा राख्ने चलन छ, जुन एकदमै गलत हो । यसरी पूरै नसडेको खानेकुरा आदि माथिबाट राख्दा ढुसी तथा जीवाणु फैलिनुका साथै कीरा पनि पर्न सक्छन् । भान्साबाट निस्किएको तरकारी तथा फलफूलको बोक्रा आदि गलेपछि मात्र राख्नुपर्छ । कीरा लागेको अवस्थामा बजारमा पाइने कीटनाशक औषधि प्रयोग गर्न सकिन्छ ।मेलाथियानको प्रयोगपानीले कीरा नगए मेलाथियानको घोलको प्रयोग गर्न सकिन्छ । यसको बट्टामा दिएको निर्देशनअनुसार यो प्रयोग गर्नुपर्छ । पातको माथि सतहमुनि सबैतिर छर्कनुपर्छ । दिएको निर्देशन/मात्रा भन्दा धेरै औषधि हाल्नुहुँदैन । मेलाथियान छर्केपछि बिरुवालाई घरभित्र राख्नु हुँदैन । घरमा साना बालबालिका वा घरपालुवा जनावर छन् भने उनीहरूबाट टाढै राख्नुपर्छ । बिरुवामा औषधि छर्कनका लागि साँझको समय उपयुक्त हुन्छ ।कीरा मार्ने घरेलु उपायकीरा मार्न प्रयोग गरिने कीटनाशक औषधिले हाम्रो स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पार्छ । बिरुवामा ढुसी लागेको भए बेकिङ पाउडर प्रयोग गरी छुटकारा पाउन सकिन्छ । त्यसका लागि चार लिटर पानीमा एक–एक चम्चा बेकिङ सोडा र हर्टिकल्चर तेल मिसाएर तयार पारिएको घोल बिरुवाको जुन भागमा ढुसी छ त्यहाँ छर्कनुपर्छ । त्यसैगरी कीरा मार्नका लागि रातो खुर्सानीको धूलो पनि उपयोगी हुन्छ । दुई चम्चा खुर्सानीको धूलो र सात थोपा जति लिक्विड डिटर्जेन्ट चार लिटर पानीमा मिसाएर तयार पारिएको घोललाई रातभरि छाडिदिएर बिहान राम्रोसँग बिरुवामा छर्कनुपर्छ । बजारमा निमको पाउडर सजिलै पाइन्छ । बिरुवामा दुई–चार ग्राम निमको पाउडर छर्कदा कीराबाट छुटकारा पाउन सकिन्छ ।- बिरुवा रोप्ने र सार्ने काम साँझ गर्नु राम्रो हुन्छ ।- नयाँ बिरुवा रोपिसकेपछि वा गमलामा माटो बदलेपछि दुई–तीन दिन छायामा राख्नुपर्छ ।- नयाँ बिरुवा रोपेपछि थोरै पानी हालिदिनुपर्छ ।- ‘इन्डोर प्लान्ट’ लाई छाया र ताप चाहिन्छ । त्यसैले धेरै चिसो र अँध्यारो ठाउँमा राख्नुहुँदैन ।- ‘इन्डोर प्लान्ट’ बलियो हुन्छ । तैपनि पर्याप्त मात्रामा प्रकाश पुगेन भने पात झर्नुका साथै पहेंलो पनि हुन्छ ।- बिरुवा रोपिसकेपछि १५ दिन वा महिनामा एकपटक मल हालिराख्नुपर्छ । मल जरामा होइन, छेउछेउमा हालिदिनुपर्छ ।- माटोमा मल मिसाएपछि एक साताजति राखेर बिरुवा रोप्दा राम्रो हुन्छ ।

नारी संवाददाता , मंसिर १०, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

ओसीबाना अर्थात् फ्लावर अरेन्जमेन्ट कसरी गर्ने ?

जापानी भाषामा ‘ओसु’ भन्नाले थिच्नु हो र ‘बाना’ ‘हाना’ भनेको ‘फुल’ हो । तसर्थ ओसीबाना भनेको नै (थिचेर, सुकाएर तयार पारिएको फुलहरुको कला हो । तसर्थ यी सुकाएका फुल पातहरुलाई लिएर हामीले जस्तो पनि फुलका आकृति देखि लिएर एउटा सुन्दर दृश्यको आकृति समेत बनाउन सक्छौं ।

लक्ष्मी खड्का, आर्किटेक्टवैशाख १९, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कौसीमा फूलबारी 

घरमा खेर जाने सिमेन्टका बोरा, पानीका जारदेखि पानीका बोतललाई गमलाका रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ । छत र कौसीमा रोपिने फूलहरू धेरै झाँगिने खालका हुँदैनन् । त्यसकारण गमलामा रोप्ने फूलहरूको छनोट गर्न उपयुक्त हुन्छ । 

नारी संवाददाता , फाल्गुन २०, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

यसरी गर्नुहोस् फूलको हेरचाह 

    फूल रोपेको गमला वा भाँडोको प्वाल टाल्नु हुँदैन ।     पर्याप्त अक्सिजन आउने ठाउँमा फूल रोप्नुपर्छ । अक्सिजन कम भएमा फूल कुहिने र मर्ने हुन्छ ।

नारी संवाददाता , फाल्गुन १२, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

गमलाको बगैंचा

आजभोलि गमलामा बोटबिरुवा हुर्काउने प्रचलन बढ्दो छ । समय र मेहनत खर्चिनु नपर्ने, चाहेअनुसारका बोटबिरुवा आफूले चाहेको ठाउँमा हुर्काउन सकिने, प्रयोगमा नआएका अप्ठ्यारा ठाउँ तथा कुना काप्चाहरूलाई समेत प्रयोगमा ल्याउन सकिने हुँदा पनि गमलामा फूलबगैंचा लगाउने प्रचलन बढ्दै गएको हो ।

नारी संवाददाता , पुस २३, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

गार्डेनिङमा विविधता

संस्कार–संस्कृति र परम्पराअनुसार गठेमंगलमा काँडेबिरुवा ढोकामा हाल्ने प्रचलन छ । काँडेबिरुवा अशुभ हुँदैनन्, तर बालबालिकाको सुरक्षाका लागि त्यसको प्रयोग नगरेकै राम्रो वा गरिहाले पनि बालबालिकाले नभेट्ने ठाउँमा राख्नुपर्छ । इंग्ल्यान्डमा आविष्कार भएको विन्डोबक्सेस अहिले नेपालमा पनि विस्तार हुँदैछ ।

लक्ष्मी खड्का, आर्किटक्ट भाद्र ३, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बोन्साई कला

बोन्साई, शब्द सुन्नेबित्तिकै चिटिक्क परेको सानो रुख अथवा बोट–बिरुवाको प्रतिबिम्ब हाम्रो मनमा आउँछ । समय परिवर्तनसँगै घरभित्रको आन्तरिक सजावटमा मात्र नभएर घरको बाह्य सजावटमा पनि त्यत्तिकै रुचि बढेको पाइन्छ । घरको बाह्य सजावटमा परिवर्तन गर्नु भनेकै घरको बनावटमा परिमार्जन गर्नुका अतिरिक्त घरको बाहिरी भागमा रहेको बगैंचाको रूप परिवर्तन गर्नु पनि हो ।

लक्ष्मी खड्का, आर्किटेक्टअसार २९, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

पुष्प मेला 

काठमाडौंको भृकुटीमण्डपमा चैतको पहिलो हप्ता तीन दिने पुष्प मेला आयोजित गरियो । ‘स्वच्छ वातावरण तथा आर्थिक समृद्धिका लागि पुष्प व्यवसाय’ भन्ने नाराका साथ संचालित उक्त मेलाको आयोजना नेपाल फ्लोरिकल्चर एसोसिएसन अफ नेपाल तथा प्रदेश नम्बर–३ को कृषि, भूमि तथा सहकारी मन्क्रालयले संयुत्त रूपमा गरेका थिए ।

नारी संवाददाता , वैशाख १३, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

आकर्षक बगैंचाका लागि

सूर्यको किरण कुन ठाउँबाट आउँछ, त्यसमा ध्यान दिई आवश्यक जानकारी लिएर मात्र बिरुवा रोप्नु उचित हुन्छ । विशेषगरी बगैंचा निर्माणका लागि पहिले नै योजना तयार गर्नुपर्छ । योजना बनाउनुपूर्व बगैंचा निर्माण गर्ने खाली स्थान कति छ जानकारी राख्नुपर्छ । हरियालीले मनमा शान्तिको अनुभूति गराउँछ । 

आस्था विष्ट, सिम्प्ली जोयचैत्र २१, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

चिटिक्क सकुलेन्ट प्लान्ट

प्रकृतिसँग मानवीय सम्बन्ध टाढिँदै गएको छ । यद्यपि मानव शरीरका लागि बोट–बिरुवा, रुखहरू अत्यावश्यक छन् । सिमेन्टको बस्तीमा हराउँदै गएको अहिलेको पुस्ता चाहेर पनि ठूलो बगैंचा बनाएर बस्न सक्दैन । त्यसैले घरभित्र र बाहिर भएका खाली ठाउँहरूमा सकुलेन्ट प्लान्टहरू राखेर प्राकृतिक आनन्द लिन सकिन्छ ।

आस्था विष्ट, फाल्गुन ३०, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बहुवर्षीय फूल एजेलिया

एजेलिया मुख्यत: दुई प्रकारको हुन्छ । पहिलो सदाबहार र अर्को पतझर वर्गमा पर्ने एजेलिया । अमेरिकन एजेलिया पतझर र एसियन एजेलिया सदाबहार हरियो प्रकृतिको हुन्छ्र । नेपालमा पट तथा गार्डेन प्रजातिको एजेलिया पाइन्छ तर पतझर वर्गको एजेलिया भने पाइँदैन ।

राजेन्द्र देवकोटा, कृषि विज्ञपुस १४, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --