फूल बारी

ढकमक्क ‘साकुरा’

 राजेन्द्र देवकोटा, कृषिविज्ञजापनिज नाम ‘साकुरा’ । अंग्रेजीमा ‘चेरी ब्लसम’ ले चिनिने एक प्रकारको रुख, जसमा फूल फुल्ने बेलाको सौन्दर्यले वातावरण, मानव अनि जीवलाई मन्त्रमुग्ध पार्छ । शरद ऋतु समाप्तिसँगै आगमन हुने ‘साकुरा’ वसन्त ऋतुमा ढकमक्क फुल्छ । यो फूलको सौन्दर्य हेर्न हजारौं मानिस जापान पुग्छन् । ‘साकुरा’ जापानमा मात्र सीमित नभई नेपाल, ताइवान, कोरिया, चीन, पाकिस्तान, भारत, इरान, म्यानमार, थाइल्यान्ड, यूरोपलगायत अमेरिकी महादेशसम्म फैलिसकेको छ ।‘साकुरा’ फूल अनि सौन्दर्यका लागि रोप्ने गरिन्छ । गुलाब फूलको परिवारभित्र पर्ने ‘साकुरा’ को ‘सोमेई योसिनो’ प्रजाति धेरै ठाउँमा रोपिएको र प्रचलित जात पनि हो । यो प्रजातिको ‘साकुरा’ करिब सातासम्म फुल्छ । जापानमा हाल ६०० प्रजातिका साकुरा उपलब्ध छन् । तर, फूलको रंग, पत्रदलको आकार, फूल टिक्ने अवधिमा रहेर यसको गुणस्तर निर्धारण गरिन्छ । जापानले सन् १९९२ देखि मार्च  २७  लाई साकुरा दिवसका रूपमा मनाउँदै आएको छ । विश्वमा अहिले साकुराको फैलावट तीव्र गतिमा भैरहेको छ । प्रायः धेरै सहरका सडक पेटी, पार्क  तथा बगैंचा, भिरालो जमिन, सार्वजनिक भवन, होटेल तथा व्यावसायिक केन्द्रहरूमा साकुरा रोप्ने काम तीव्र रूपमा बढ्दो छ । यसको सौन्दर्य र हरियालीसँगै वातावरणसमेत राम्रो हुने र वन तथा जंगलमा एक किसिमको जैविक विविधतामा समेत ठूलो टेवा दिने हुनाले विश्वका धेरै राष्ट्रले यसको खेती गर्दै आएका छन् । चीन तथा भियतनाममा यसको खेती चिया बगानमा समेत गरी थप सौन्दर्य प्रदान गरिन्छ ।जापानमा परिवारजन, साथीभाइ तथा प्रेमी–प्रेमिकासँग ‘साकुरा’ को फेदमुनि बसेर मीठा–मीठा परिकार र पेय पदार्थसँगै फूलको सौन्दर्यको आनन्द लिने चलन छ । त्यहाँ साकुरा जापनिज कला, संस्कृति, पर्यटन, वातावरण, उत्सवका  रूपमा समेत जोडेर यसको महत्व र प्रवर्द्धन भैरहेको छ । हाल जापानले विश्वमा शान्ति र भाइचाराको सिद्धान्तस्वरूप धेरै मुलुकलाई ‘साकुरा’ का बिरुवा उपहारस्वरूप दिने गरेको छ ।बिरुवा तयार‘साकुरा’ का बिरुवा प्रायः बीउबाट तयार गरिन्छ । बीउ कडा हुने हुँदा हाइड्रोजन पेरोअक्साइडमा राखिन्छ । यसलाई केही दिन फ्रिजमा जम्ने नजम्ने तापक्रममा राखिन्छ र पेपरमा बेरी मिडियामा रोप्ने गरिन्छ । रोपेको करिब दुईदेखि सात सातामा यो उम्रन्छ । कतिपय प्रजाति ढिलोगरी उम्रने हुन्छन् । जापानमा कटिङ तथा ग्राफ्टिङ विधिबाट समेत साकुराका बिरुवा उत्पादन गरिन्छ । यसको बिरुवा जात हेरी तीनदेखि छ मिटरको फरकमा रोपिन्छ ।रोपिसकेपछि मौसमअनुसार सिंचाइ र मलखाद दिँदै जानुपर्ने हुन्छ भने कीरामा लाहीको संक्रमण अलि बढी देखिन्छ । यसको डाँठमा देखापर्ने एक प्रकारको ढुसी ‘ब्ल्याक नट फंगस’ को संक्रमण केही बढी देखिन्छ । तसर्थ लाही तथा फंगस नियन्त्रणको विधि समयमै गर्नुपर्ने हुन्छ । साकुरा रोपेको चार/पाँच वर्षमै फुल्छ । यसका लागि घाम लाग्ने, पानी नजम्ने जमिन उपयुक्त हुन्छ ।जापानमा राष्ट्रिय फूलका रूपमा लिइने साकुराको बिस्तार जापानकै पहलमा विश्वका २३ राष्ट्रका ३५ सहरमा भइरहेको छ । काठमाडौंको गोकर्ण राष्ट्रिय सहिद मेमोरियल पार्कमा पनि करिब दुई सय बिरुवा सन् २०१७ मा रोपिएको थियो । हुन त यसअघि पनि नेपालमा साकुरा जापानबाट ल्याएर रोपिएको थियो । साकुरा (जापनिज चेरी) को कलमी बिरूवा उत्पादन यस वर्षदेखि पुष्प विकास केन्द्र, गोदावरीमा समेत सुरू गरिएको छ । सम्भवतः आगामी वर्षदेखि यसका बिरूवा सेवाग्राहीलाई उपलब्ध हुनेछन् । यी बिरुवाहरू सार्वजनिक, निजी भवन, सडक पेटी, भिराला पहाडी भू–भाग, चिया बगान एवं राजमार्गमा रोप्न सके ‘हरियो वन नेपालको धन’ भन्ने उखानले सार्थकता पाउँछ । अतः यो अभियानमा संघ, प्रदेश तथा स्थानीय तहसमेत सक्रिय हुनुपर्ने देखिन्छ ।

नारी संवाददाता , फाल्गुन ५, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

जाडोमा बिरुवाको स्याहार

बिरुवाका लागि माटो, मल, पानी एवं घाम मात्र भएर पुग्दैन, बिरुवाको उचित स्याहार–सुसार गर्नु पनि जरुरी हुन्छ । जाडो मौसम सुरु भइसक्यो । जाडो मौसममा बोटबिरुवालाई गर्मीमा जस्तो हेरचाह गर्नुपर्दैन ।

नारी संवाददाता , मंसिर १०, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

ओसीबाना अर्थात् फ्लावर अरेन्जमेन्ट कसरी गर्ने ?

जापानी भाषामा ‘ओसु’ भन्नाले थिच्नु हो र ‘बाना’ ‘हाना’ भनेको ‘फुल’ हो । तसर्थ ओसीबाना भनेको नै (थिचेर, सुकाएर तयार पारिएको फुलहरुको कला हो । तसर्थ यी सुकाएका फुल पातहरुलाई लिएर हामीले जस्तो पनि फुलका आकृति देखि लिएर एउटा सुन्दर दृश्यको आकृति समेत बनाउन सक्छौं ।

लक्ष्मी खड्का, आर्किटेक्टवैशाख १९, २०७७

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कौसीमा फूलबारी 

घरमा खेर जाने सिमेन्टका बोरा, पानीका जारदेखि पानीका बोतललाई गमलाका रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ । छत र कौसीमा रोपिने फूलहरू धेरै झाँगिने खालका हुँदैनन् । त्यसकारण गमलामा रोप्ने फूलहरूको छनोट गर्न उपयुक्त हुन्छ । 

नारी संवाददाता , फाल्गुन २०, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

यसरी गर्नुहोस् फूलको हेरचाह 

    फूल रोपेको गमला वा भाँडोको प्वाल टाल्नु हुँदैन ।     पर्याप्त अक्सिजन आउने ठाउँमा फूल रोप्नुपर्छ । अक्सिजन कम भएमा फूल कुहिने र मर्ने हुन्छ ।

नारी संवाददाता , फाल्गुन १२, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

गमलाको बगैंचा

आजभोलि गमलामा बोटबिरुवा हुर्काउने प्रचलन बढ्दो छ । समय र मेहनत खर्चिनु नपर्ने, चाहेअनुसारका बोटबिरुवा आफूले चाहेको ठाउँमा हुर्काउन सकिने, प्रयोगमा नआएका अप्ठ्यारा ठाउँ तथा कुना काप्चाहरूलाई समेत प्रयोगमा ल्याउन सकिने हुँदा पनि गमलामा फूलबगैंचा लगाउने प्रचलन बढ्दै गएको हो ।

नारी संवाददाता , पुस २३, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

गार्डेनिङमा विविधता

संस्कार–संस्कृति र परम्पराअनुसार गठेमंगलमा काँडेबिरुवा ढोकामा हाल्ने प्रचलन छ । काँडेबिरुवा अशुभ हुँदैनन्, तर बालबालिकाको सुरक्षाका लागि त्यसको प्रयोग नगरेकै राम्रो वा गरिहाले पनि बालबालिकाले नभेट्ने ठाउँमा राख्नुपर्छ । इंग्ल्यान्डमा आविष्कार भएको विन्डोबक्सेस अहिले नेपालमा पनि विस्तार हुँदैछ ।

लक्ष्मी खड्का, आर्किटक्ट भाद्र ३, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बोन्साई कला

बोन्साई, शब्द सुन्नेबित्तिकै चिटिक्क परेको सानो रुख अथवा बोट–बिरुवाको प्रतिबिम्ब हाम्रो मनमा आउँछ । समय परिवर्तनसँगै घरभित्रको आन्तरिक सजावटमा मात्र नभएर घरको बाह्य सजावटमा पनि त्यत्तिकै रुचि बढेको पाइन्छ । घरको बाह्य सजावटमा परिवर्तन गर्नु भनेकै घरको बनावटमा परिमार्जन गर्नुका अतिरिक्त घरको बाहिरी भागमा रहेको बगैंचाको रूप परिवर्तन गर्नु पनि हो ।

लक्ष्मी खड्का, आर्किटेक्टअसार २९, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

पुष्प मेला 

काठमाडौंको भृकुटीमण्डपमा चैतको पहिलो हप्ता तीन दिने पुष्प मेला आयोजित गरियो । ‘स्वच्छ वातावरण तथा आर्थिक समृद्धिका लागि पुष्प व्यवसाय’ भन्ने नाराका साथ संचालित उक्त मेलाको आयोजना नेपाल फ्लोरिकल्चर एसोसिएसन अफ नेपाल तथा प्रदेश नम्बर–३ को कृषि, भूमि तथा सहकारी मन्क्रालयले संयुत्त रूपमा गरेका थिए ।

नारी संवाददाता , वैशाख १३, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

आकर्षक बगैंचाका लागि

सूर्यको किरण कुन ठाउँबाट आउँछ, त्यसमा ध्यान दिई आवश्यक जानकारी लिएर मात्र बिरुवा रोप्नु उचित हुन्छ । विशेषगरी बगैंचा निर्माणका लागि पहिले नै योजना तयार गर्नुपर्छ । योजना बनाउनुपूर्व बगैंचा निर्माण गर्ने खाली स्थान कति छ जानकारी राख्नुपर्छ । हरियालीले मनमा शान्तिको अनुभूति गराउँछ । 

आस्था विष्ट, सिम्प्ली जोयचैत्र २१, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

चिटिक्क सकुलेन्ट प्लान्ट

प्रकृतिसँग मानवीय सम्बन्ध टाढिँदै गएको छ । यद्यपि मानव शरीरका लागि बोट–बिरुवा, रुखहरू अत्यावश्यक छन् । सिमेन्टको बस्तीमा हराउँदै गएको अहिलेको पुस्ता चाहेर पनि ठूलो बगैंचा बनाएर बस्न सक्दैन । त्यसैले घरभित्र र बाहिर भएका खाली ठाउँहरूमा सकुलेन्ट प्लान्टहरू राखेर प्राकृतिक आनन्द लिन सकिन्छ ।

आस्था विष्ट, फाल्गुन ३०, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --